Dutch exports of dual-use satellites in 2016

More and more small satellites are launched into space. A tenth of them has a clear military function. The Dutch Association for the Aerospace (NVR) in 2011 published a magazine dedicated to small satellites and the Dutch activities in this area. The Netherlands is not an insignificant party in this market.



Those small satellites can be used for many purposes. The KVR notes:

"Global forces can not do without satellites for a variety of purposes such as communication, navigation, surveillance and intelligence. Command, guidance of weapons, weather forecasts and similar issues are dependent on information obtained through satellites. Military satellites increase the effectiveness of existing defence systems. Small satellites are becoming increasingly important because of many advantages such as the possibility of rapid development of new satellites for specific purposes."

Satellites have become indispensable for military deployment.

The Dutch government is one of the most transparent in Europe when it comes to providing information on the export and transit of strategic goods. Strategic goods are military and dual-use (civil and military, DU) goods.

Recently, the new DU-list was published. In a table, of about 7,000 lines, exports for the period 2004-2016 are given. Striking is the large number of satellite exports in 2016. Until 2016 are just a few permits issued for (weather) satellites and components (including optical technology and undefined components). The destinations were China, India and South Korea.

Formal ISILaunch17 mission logo of February 2017

The significant increase in 2016 is mainly due to the export of nano satellites. These are sometimes not be greater than a milk carton to the size of a refrigerator and are brought into the room with a rocket. The Netherlands Aerospace Centre (NLR) in Amsterdam is in charge of Dutch investigation into the application, but the Technical University Delft, the Netherlands Organisation for Applied Scientific Research (TNO) and smaller – but not insignificant - companies such as ISIS and Cosine are also involved in that development.

The market for satellites is divided into several segments, such as communications, surveillance, observation, scientific research, biological experiments, testing and demonstration of technology, science and navigation. Based on end-user, the following parties are distinguished: government, society, industry, defence, energy, marine and transportation industries.

The bulk of the Dutch satellite exports in 2016 relates to nano satellites for observation. Both military and science and industry benefit from this. Observation may be intended to improve the growing of crops, but also to identify opponents, possibly in preparation for an attack or a targeted elimination of people. The military or repressive applications are the controversial when discussing the export of strategic products.

The reputation of the countries (China, Russia, India, Israel, UAE) who purchase the Dutch satellites is not reassuring. It is known, for example from military considerations that Israel has invested heavily in observation satellites. The satellites of the extremely repressive Singapore among others intended for internal security and "for military purposes; to know what countries in the region are doing on land, air and sea." The United Arab Emirates (UAE) are involved in the dirty war against the current regime in Yemen. That earth observation could play a role in this war is indisputable.
The market for small satellites is growing rapidly and not all satellites have a military application. Most get a civil destination, others a dual function for both civilian and military applications.

Unfortunately, it is unclear for what purpose the Dutch exports are ment, because descriptions like 'Earth observation' and especially 'Testing new technologies' (China) and 'Rresearch in space' (US) are extremely vague. In this way, transparency is not very informative. The type name of the satellites should be mentioned to give society a possibility to assess on these growing exports, also for military purposes.

Dutch dual-use satellite exports in 2016
Submission date	Description	Application	Final Temporarily	Destination	Amount
19/05/16	Nano Satellite	Testing new technologies	D	China	300,000
26/09/16	Nano Satellite	Earth observation	T	Russia	2,129,925
17/11/16	Nano Satellite	Earth observation	T	Russia	2,690,582
02/12/16	Nano Satellite	Research in Space	D	US	2,548,942
14/12/16	Satellite	Earth observation	D	Singapore	900,000
14/12/16	Nano Satellite	Earth observation	T	US	47,160
22/12/16	Nano Satellite	Earth observation	D	UAE via India	100,000
22/12/16	Nano Satellite	Earth observation	D	Israel via India	2,200,000
23/12/16	Nano Satellites	Earth observation	D	India	7,832,861
Source: Montly reports on exports of dual use products 2004-2016, Dutch Government, January 31, 2017.

Blog geschreven voor Stop Wapenhandel

Nederlandse export van satellieten in 2016

Er komen steeds meer kleine satellieten in de ruimte. Een tiende ervan heeft een duidelijk militaire functie. De Nederlandse Vereniging voor de Ruimtevaart (NVR) publiceerde in 2011 een tijdschrift gewijd aan kleine satellieten en de Nederlandse activiteiten op dit gebied. Nederland is is geen onbelangrijke partij op deze markt.



Die kleine satellieten kunnen voor veel doeleinden ingezet worden. Het KVR constateert:

“Wereldwijd kunnen krijgsmachten niet zonder satellieten voor zeer uiteenlopende doeleinden, zoals communicatie, navigatie, surveillance en intelligence. Commandovoering, geleiding van wapens, weersvoorspellingen en dergelijke zaken zijn afhankelijk van informatie die door satellieten wordt verkregen. Militaire satellieten vergroten de effectiviteit van bestaande defensiesystemen. Kleine satellieten worden steeds belangrijker vanwege vele voordelen, zoals de mogelijkheid van snelle ontwikkeling van nieuwe satellieten voor specifieke doeleinden.”

Satellieten zijn voor militaire inzet onmisbaar geworden.

De Nederlandse overheid is een van de meest transparante in Europa als het gaat om het geven van informatie over de export en doorvoer van strategische goederen. Strategische goederen zijn militaire goederen en goederen voor tweeërlei (civiel en militair) gebruik, ook wel dual use (DU) goederen genoemd.

Onlangs werd het nieuwe DU-overzicht gepubliceerd. In een tabel van zo'n 7.000 regels worden de exporten voor de periode 2004-2016 gegeven. Opvallend is het grote aantal satellietexporten in 2016. Tot 2016 zijn maar enkele vergunningen afgegeven voor (weer-)satellieten en voor onderdelen (waaronder optische technologie en ongedefinieerde onderdelen). De bestemmingen waren China, India en Zuid-Korea.

De flinke toename in 2016 komt vooral door de export van nanosatellieten. Deze zijn soms niet groter zijn dan een melkpak tot de omvang van een koelkast en worden met een raket in de ruimte gebracht. In Nederland heeft het Nationaal Lucht en Ruitevaartlaboratorium in Amsterdam de leiding bij een onderzoek naar de toepassing ervan, maar de TU Delft, TNO en kleinere ondernemingen zoals ISIS en Cosine zijn eveneens betrokken bij die ontwikkeling.

De satellietmarkt is verdeeld in verschillende segmenten, zoals communicatie, observatie, waarneming, wetenschappelijk onderzoek, biologische experimenten, testen en demonstreren van technologie, wetenschap en navigatie. Op basis van eindgebruiker zijn de volgende partijen te onderscheiden: overheden, samenleving, bedrijfsleven, Defensie, energie, scheepvaart en transportsector.

Formal ISILaunch17 mission logo of February 2017

Het grootste deel van de Nederlandse satellietexporten in 2016 betreft nanosatellieten voor observatie. Zowel militairen als wetenschap en bedrijfsleven hebben hier baat bij. Observatie kan bedoelt zijn om oogsten te verbeteren, maar ook om tegenstanders in kaart te brengen, mogelijk zelfs als voorbereiding op een aanval of een gerichte uitschakeling van personen. Bij die militaire of repressieve toepassingen wringt hier de schoen.

De reputatie van de landen (China, Rusland, India, Israël, VAE) die de Nederlandse satellieten afnemen stelt niet gerust. Het is het bijvoorbeeld bekend dat Israël vanuit militaire overwegingen veel heeft geïnvesteerd in observatiesatellieten. De satellieten van het uiterst repressieve Singapore zijn o.a. bedoeld voor binnenlandse veiligheid en “voor militaire doeleinden; om te weten wat landen in de regio aan het doen zijn op land, in de lucht en op zee.” De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) zijn betrokken in de vuile oorlog tegen het huidige regime in Jemen. Dat aardobservatie daarbij een rol kan spelen staat buiten kijf.

De markt voor kleine satellieten groeit in snel tempo en lang niet alle satellieten krijgen een militaire toepassing. Het merendeel krijgt een civiele bestemming, anderen een dubbelfunctie voor zowel civiele als militaire toepassingen. Helaas is het bij de Nederlandse exporten onduidelijk om wat voor toepassing het zal gaan, omdat de omschrijvingen 'Aardobservatie' en met name 'testen nieuwe technologieën' (China) en 'onderzoek in de ruimte' (VS) wel zeer vaag zijn. Op die manier is transparantie niet erg informatief. De typenaam van de satellieten zou voor een beoordeling van de levering genoemd moeten worden om vanuit de samenleving invloed te hebben op de export van goederen die steeds belangrijker worden, ook militair.

Nederlandse Dual Use satellietexporten in 2016
Datum aanvraag	Omschrijving	Ten bate van	Definitief Tijdelijk	Bestemming	Bedrag
19 mei 2016	Nanosatelliet	Testen nieuwe technologieën	D	China	300.000
26 september 2016	Nanosatelliet	Aardobservatie	T	Rusland	2.129.925
17 november 2016	Nanosatelliet	Aardobservatie	T	Rusland	2.690.582
2 december 2016	Nanosatelliet	Onderzoek in de ruimte	D	VS	2.548.942
14 december 2016	Satelliet	Aardobservatie	D	Singapore	900.000
14 december 2016	Nanosatelliet	Aardobservatie	T	VS	47.160
22 december 2016	Nanosatelliet	Aardobservatie	D	VAE via India	100.000
22 december 2016	Nanosatelliet	Aardobservatie	D	Israël via India	2.200.000
23 december 2016	Nanosatellieten	Aardobservatie	D	India	7.832.861
Bron: Maandelijkse rapportage uitvoer dual use goederen 2004-2016, Rijksoverheid 31 januari 2017.

Week 6 in 25 tweets

Dit is de eerste keer dat ik zo'n Facebook overzicht van mijn tweets maak. Daarom een paar opmerkingen. 

Dagelijks kom ik veel wapenhandel berichten tegen. Ik maak daaruit een selectie. 

Relatie met Nederland, EU, NAVO is van belang. 

Tweets zijn grotendeels berichten uit het Engelse en Nederlandse taalgebied. Dat betekent niet alleen dat het VK en de VS oververtegenwoordigd zijn, ook landen als India, Nigeria en Zuid-Afrika komen meer voor dan anderen.

Ook China, Indonesië en Japan houd ik bij vanwege mijn interesse in de ontwikkelingen aldaar.

Berichten over drones, kleine wapens (als het om meer dan een handje vol gaat en/of minder gangbaar),  (Nederlandse ) defensie-industrie en nog wat activisme en onderzoek. Hieronder een selectie van 25 tweets.

De week stond vooral in het teken van het proces in het VK tegen leveringen aan Saoedi-Arabië. De VS deed ook nog een duit in het zakje. Er kwamen verschillende opmerkelijke zaken boven drijven.

Saudi-Arabië (dagelijks berichten vrijwel alle kranten erover).

1 - 100217: Boris Johnson urged UK to continue Saudi arms sales after funeral bombing https://www.theguardian.com/politics/2017/feb/10/boris-johnson-urged-uk-to-continue-saudi-arms-sales-after-funeral-bombing #StopArmingSaudi

2 - 090217: @MiddleEastEye report: UK government denies it ignored advice over Saudi arms sales http://ow.ly/ciTj308PI87

3 - 090217: Arming those behind most violent islamism: #Trump 'to approve arms sales to #Saudi Arabia' blocked by #Obama. https://t.co/ctcwlVvBdl

4 - 080217: Civil servants may understand what policiticians miss because they want to serve power politics & industry. https://www.theguardian.com/world/2017/feb/07/official-advised-uk-minister-to-suspend-saudi-weapons-exports-court-hears?CMP=share_btn_tw #saudi

Nederland (zie ook onder defensie-industrie)

5 - 090217: Oped in Dutch Christian Daily Nederlands Dagblad: Close arms industry, creates US$ 1,700 bn a year - #ndnl https://t.co/6fovHfYWwc
Schaf de wapenindustrie af. Dat scheelt 1,700.000.000.000 dollar per jaar

6 - 080217: Reopening of court case Kouwenhoven, arms trader in Liberia, trial in the Netherlands https://t.co/VOZr2dF0Fb 100217: OM eist 20 jaar zaak Guus #Kouwenhoven #wapenhandel #Liberia http://nos.nl/l/2157538  Public prosecutor demands 20 yrs. Continues in 2 wks. 110217 Dutch prosecutors demand 20 years for alleged gun runner to #Liberia Guus #Kouwenhoven. https://t.co/igK9vEb3Xp

7 - 070217: Major Dutch arms export: #Damen DSNS delivers first SIGMA 10514 PKR to Indonesian MoD https://t.co/1V6XIMkV6o

8 – 100217: Who is combining with the Dutch Ministry of Defence to make the world a more secure place? Cordaid and War Child? https://t.co/wvUqWW7hbg

Europese instituties

9 - 090217: European Parliament votes for EU army and want €100 billion !!! extra for defence by the end of next decade http://www.europarl.europa.eu/news/en/news-room/20170209IPR61715/defence-meps-urge-member-states-to-show-political-will-and-join-forces

Duitsland

10 – 110217: Sputnik: German arms exported abroad ending up in the hands of child soldiers: https://t.co/hjHkrf4a0z To the report http://www.kindersoldaten.info/Aktuelles/Keine+Kleinwaffen+in+Kinderh%C3%A4nde%21.html

Tsjechië

11 - 080217: Abu Dhabi #NIMR partners with #Czech VOP CZ. NIMR sold #vehicles to Algeria, UAE and two other regional parties. http://www.janes.com/article/67237/nimr-to-partner-with-the-czech-republic-s-vop-cz#.WJsBXTzmdOE.twitter

12 - 070217: #Czech Republic orders additional #Pandur II vehicles from #Tatra Defense Vehicles, India http://upi.com/6490237t  via @upi

Gulf Cooperation Council GCC

13 - 100217 It continues. GCC defence spending ‘to rise due to security situation’

http://gulfnews.com/business/analysis/gcc-defence-spending-to-rise-due-to-security-situation-1.1975976#.WJ15oYsO4jA.twitter

14 - 080217: #GCC background Briefing: Gulf Challeges by Charles Forrester: Gulf nations will spent more than US$ 70 bn. between '16-'20. JDW 010217 30-35.

Midden-Oosten

15 - Iraqi Kurds to receive sniper rifles, anti-tank weapons, mortars from Canada http://news.nationalpost.com/news/canada/canadian-politics/iraqi-kurds-to-receive-sniper-rifles-anti-tank-weapons-mortars-from-canada via @nationalpost

Japan

16 - 100217: Needed Japanese #arms sales when a mini-Cold War emerges in East Asia and #Japan-US alliance appearing less robust. https://t.co/xeivrY9uzS

Kenia

17 – 110217: US Bombs, ammunition, planes, FN HMP400 LLC Herstal 50 cal guns and more #aerospace for #Kenya, vallue: $418 million https://t.co/w0ZYezjXoJ

Turkije

18 - 100217: With infantry MPT-76 rifle, Turkey on target in local arms http://production-NewsCO.com.au  https://newsco.com.au/with-infantry-rifle-turkey-on-target-in-local-arms-production-newsco-com-au/

19 - 060217: Questions by Dutch political party #SP on arms trade to #Turkey, context #UK deliverance of military fighter aircraft https://drimble.nl/politiek/41419568/wapenhandel-met-turkije.html
Defensie-industrie
Damen (zie ook bij Nederland)

20 - 090217: Damen Shipyards Group hosts Industry Briefings in Australia i.v.m. competitie levering OPV's aan Australië https://t.co/uxsVPGp5aV

Overige defensie-industrie

21 - 100217: 'Rheinmetall Nederland kondigt forse ontslaggolf aan' https://t.co/n0fZQVhXXA

Wapens

Onderzeeërs

22 - 090217: #Norway opts to buy German #submarines. What about the #Netherlands and Poland?http://www.janes.com/article/67555/norway-opts-to-buy-german-submarines#.WJwu_YK-620.twitter

SM-3

23 - 070217: SM-3 missile in space, missile defence #TMD. Netherlands wants #SM3 missile for its frigates. https://t.co/JRLTNTfmTf

Activisme en onderzoek

24 - 100217: How are lobbyists influencing the EU? LobbyFacts from @corporateeurope + @lobbycontrol helps to find out http://bit.ly/EUODPapps

25 - 100217: @StopWapenhandel (Stop Arms Trade), Amsterdam protests next week (15/02) against #lobby for higher defence budgets http://www.stopwapenhandel.org/node/1999

Grootste Nederlandse wapenleveranties in oktober en november 2016

Vandaag kwam de Nederlandse overheid met nieuwe gegevens rond de wapenhandel. In de tabel zijn de tien grootste wapenleveranties opgenomen. Opvallend is dat het in vier en daarmee het merendeel om leveranties aan de Golfstaten VAE en Qatar gaat. Met zo'n 145 miljoen euro gaat bijna om de helft van het totaal in deze twee maanden naar het Midden-Oosten. Verder liggen de afnemers verspreid door de NAVO en EU (3x), Latijns-Amerika (2x) en in Oost-Azië, Zuid-Korea. De maanden oktober en november leverde wapenleveranties ter waarde van ruim 300 miljoen euro op.

Damen is de belangrijkste exporteur van militaire producten in oktober en november 2016 (de laatste twee maanden waarvoor informatie beschikbaar is). Het gaat om de levering van patrouille schepen aan de VAE van de Arialah-klasse deze 70 meter lange schepen zijn bewapend met een OTO Melara 76/62 scheepskanon, 2 stuks OTO Melara MARLIN 30mm geschut en een Raytheon Mk 49 Mod 2 11-cell raketafvuurinstallatie. Het schip is uitgerust met een keur aan gevechts- en vuurleidingssystemen van Thales Nederland.

De twee schepen die worden geleverd aan Jamaica zijn een stuk kleiner en vervangen drie in 2005 en 2006 geleverde onbewapende patrouille schepen (die worden vervoerd naar Nederland en daar te koop aangeboden).

Radar en C3-systemen zijn doorgaans producten van die andere grote handelaar in militaire producten, Thales Nederland. Het gaat om de al genoemde levering aan de VAE waarvan de wapens worden aangestuurd en hun informatie krijgen van Thales systemen, maar ook vaste Thales klanten Noorwegen met Squire, Zuid-Korea en Venezuela (met een groot aantal schepen uitgerust met Thales apparatuur, zoals 4 Guaiquerí-klasse patrouille schepen en 4 Guaicamacuto-klasse patrouille schepen, zie ook) zijn weer van de partij, en daarbij NAVO bondgenoot Noorwegen.

De derde leverancier is de overheid. Het gaat in dit geval om de levering van Leopard tanks aan Finland. De overheid is door de aard van de leveringen een opvallende wapenleverancier; ze neemt een groot deel van de niet maritieme leveranties van grote wapensystemen voor haar rekening.

Er zijn drie afnemers van het Fennek pantservoertuig. Dat zijn Duitsland, Nederland en Qatar. In Nederland produceert een volle dochter van het Duitse Krauss-Mafei, DDVS (Dutch Defense Vehicle Systems), de voertuigen. De levering aan Qatar kan volgens het Ministerie van Buitenlandse Zaken geen kwaad. De Fennek is niet bewapend en ongeschikt voor inzet in de woestijn. Dat is opmerkelijk voor een voertuig genoemd naar een woestijn vos en geleverd aan een zandbak aan zee. De website van het Ministerie van Defensie noemt ze “stil, onopvallend, scherp observerend en zo nodig snel en fel.” Een belangrijke functie is het opsporen en doorgeven van de locatie doelen, zodat die eventueel kunnen worden bestookt met projectielen. In Duitsland was de levering niet onomstreden. Gezien de bijdrage van Qatar aan de gevechten van islamisten in Syrië en bijdrage aan de oorlog tegen Jemen kunnen vraagtekens bij de levering worden geplaatst.

Onduidelijk is de categorie leveringen die wordt samengevat onder het kopje 'Delen voor vliegtuigen en helikopters,' voor EU, NAVO en bondgenoten (want daar staat die + voor: Australië, Japan, Nieuw Zeeland en Zwitserland). Door deze onduidelijke omschrijving valt weinig te zeggen over de leveringen. Valt Turkije eronder - een land dat zijn luchtmacht regelmatig inzet – of niet? Buitenlandse Zaken maakt in Nederland een uitzondering voor Turkije, maar doen de ontvangers van deze goederen dat ook? Gaat het om transport- of gevechtsvliegtuigen, patrouille- of aanvalshelikopters? De Nederlandse overheid verstrekt bovengemideld veel informatie, maar dat neemt niet alle vragen en twijfels weg.

Martin Broek

afgifte datum	goederen omschrijving	land (eind) van bestemming	Nederlandse producenten*	Bedrag
7-10-2016	Patrouillevaartuigen	VAE	Damen/Thales	70.000.000
6-10-2016	Leopard II tanks	Finland	Overheid	37.000.000
7-10-2016	Delen voor radar- en C3-systemen	Qatar	Thales	31.536.465
6-10-2016	Delen voor vliegtuigen en helikopters	EU/NAVO+	Onduidelijk	30.000.000
27-10-2016	Delen voor Fennek verkenningsvoertuigen	Duitsland (Qatar)	DDVS (Dutch Defense Vehicle Systems) 100% dochter van Krauss-Mafei	24.000.000
16-11-2016	Patrouillevaartuigen	Jamaica	Damen	23.429.179
24-10-2016	Radar- en C3-systemen	VAE	Thales	20.488.660
30-11-2016	Delen voor radar- en C3-systemen	Zuid-Korea	Thales	15.000.000
23-11-2016	Delen voor radar- en C3-systemen	Venezuela	Thales	11.775.200
26-10-2016	Draagbare rondzoekradars	Noorwegen	Thales	8.960.000
	Totaal grootste tien oktober/november 2016			272.189.504
	Totaal oktober/november 2016			309.901.495
Bron: tabel Maandelijkse rapportage uitvoer militaire goederen (van 30 januari 2017), zie https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2016/10/01/overzicht-uitvoer-militaire-goederen * Kolom producenten, toegevoegd auteur

Werkgelegenheid en militaire productie

'Militaireproductie en Neerlands welvaren,' dat is de kop boven een artikel in de Militaire Spectator van december 2016. Het blad is sinds 1832 de wetenschappelijke uitgave voor en over de Nederlandse krijgsmacht. Een blad voor houwdegens zou je denken. Oók. Maar ook een blad voor wetenschap en verdieping. De conclusie van het artikel door Dr. KTZA bd Bakker en prof. dr. Beeres van de Nederlandse Defensie Academie verraste me.

Deze Broekstukken is niet meer dan een signalering. Het is een aanrader het hele artikel te lezen.

De auteurs maken een onderscheid tussen studies naar de waarde van Defensie materieel projecten  voor de Nederlandse economie in het licht van die hele economie (voorbeeld Centraal Planbureau (CPB) studies) en studies met uitsluitend oog voor de defensie-industrie, zoals private onderzoeksinstellingen dat op verzoek doen. “Die [private instellingen] zijn vooral geïnteresseerd in de positieve effecten van militaire productie en de mogelijkheden om die productie binnen Nederland tot stand te brengen.” En die komen dan ook met mooie resultaten voor de werkgelegenheid. Echter als ook alternatieve aanwending van arbeid wordt meegewogen, zoals bij het CPB dan zijn de werkgelegenheidseffecten vrijwel nihil.

De auteurs noemen achtereenvolgens drie rapporten over de werkgelegenheidsgevolgen van de F-35: 2009 PriceWaterhouseCoopers (PwC) dat 50.000 manjaren werk voorziet; SEO Economisch Onderzoek stelde in 2012 dat er een krapte is op de markt voor technici, een krapte die voorlopig aan zou houden en er dus geen sprake van nieuwe werkgelegenheid, maar van verschuiving zou zijn; en in 2015 wederom PwC dat zijn mening heeft bijgesteld en voor onderhoud een vrijwel volledige verschuiving ziet van technici en geen extra werkgelegenheid. “De Minister meldt dit niet,” stellen de schrijvers. De krapte op de arbeidsmarkt zou volgens hen (bijna) een extra reden zijn om de relatie tussen militaire productie en werkgelegenheid niet te noemen, omdat werk in de militaire industrie leidt tot verlies elders.

Ook het toverwoord innovatie wordt door hen onder de loep genomen. Innovaties die zorgen voor extra werk en omzet die het gevolg zijn van product- en marktinnovaties (het gaat dan om innovaties die geen beslag leggen op menselijke capaciteit) zijn gunstig voor de betrokken bedrijven, maar: “Ze hebben voor de Nederlandse economie als geheel geen netto effect.” Als die kennis kan worden geëxporteerd en niet in Nederland wordt toegepast dan is er wel sprake van extra werkgelegenheid. Dat geldt ook bij innovatie van productieprocessen en organisatie. Daardoor ontstaat immers meer product zonder dat er sprake is van meer arbeid.

Opvallend is dat in de onderzoeken naar de economische effecten van militaire projecten deze verschillende vormen van innovatie niet worden meegenomen. De auteurs verwachten dat het merendeel van de innovaties voor de betrokken bedrijven goed zijn, maar voor de gehele economie van Nederland niet relevant.

Ook is de kwaliteit van veel onderzoeken twijfelachtig, aangezien ze zich op de toekomst richten en dus op verwachtingen. Die verwachtingen zijn grotendeels gebaseerd op enquêtes en interviews met managers van bedrijven en kenniscentra. SEO vraagt zich af of er geen sprake is van wishful thinking in plaats van redelijke verwachtingen.

De positieve effecten moeten gezocht worden in de waarde van de producten die de krijgsmacht kan verwerven en die krijgsmacht beschermt op haar beurt de Nederlandse economie, zodat die er ook baat bij heeft. Dat is een politieke redenering, waar over te discussiëren valt. Ondanks deze studie vermoed ik dat het argument van werkgelegenheid zonder gêne gebruikt zal blijven worden bij militaire aanschaf en de tekst van Bakker en Beeres zal worden genegeerd.

War from space

The official headquarters of Airbus can be found in the middle of Leiden, near the oldest university of the Netherlands. In big white washed production halls, robot arms for a space station are hanging in a frame. The well-known Ariane rocket, the European launch vehicle for the European Space Agency satellite launchings, is maintained in Leiden. But also the smaller VEGA rocket, which can bring satellites into space in a more cost-efficient way. Far reaching ideas can be expected in this environment. Leiden University is the Dutch institute which educated and employed the most Nobel Prize Laurates. Airbus Leiden is tapping into this pool of knowledge. 

Airbus Defence and Space Netherlands is not directly focussed on weaponry. For the Dutch government, the military and the industry, this facility is an entrance into the wide portfolio of Airbus Defence projects in Europe. Knowledge created in Airbus Leiden Space Production is shared with other facilities, included this on defence and weaponry. Technology developed in Leiden is used in military simulation and training, such as the Embedded Combat Aircraft Training System (ECATS) for the F-35. Airbus Leiden also cooperates with the Dutch Ministry of Defence for tailor made products.

Space (and interconnected cyber) is the quick developing new dimension of warfare and thus of military applications, soft- and hardware. It is also a priority for the European Union to develop this. The European Commission adopted a Space Strategy for Europe with the aim, among other things, to develop additional European space-based services such as developed by Airbus. Satellites bring devices into space for military communication and intelligence. Such as the advanced military multi-band communication satellite GSAT-7 launched for the Indian Space Research Organisation (ISRO). It was 17th Indian satellite launched from ESA with the Airbus Ariane from the launch site in French Guyana.

The main military applications for satellites are navigation (including for guided weapons and drones), communication and intelligence surveillance and reconnaissance (ISR), all roughly taking one third of its milsatcom capacity. All market surveys expect enormous growth of the military satellite market (now roughly US$ 5 billion), from a forecast of 5 percent annual growth rate (CAGR) to a prediction of 70 percent in the next ten years.

“We are launching military satellites for many countries so we have all the security means in place for these satellites, which are very sensitive in terms of access to the spacecraft and the data,” according to Jacques Breton, senior vice president of sales and business development at Arianespace, to IHS Jane's. One of its last launches, in December 2016, of an Airbus VEGA-rocket brought in space a GÖKTÜRK-1 satellite as part of a contract with the Under-secretariat for Defence Industries of Turkey (SSM). “Its images are intended for civilian and military applications.” Even the US has considered rockets from Airbus Space for its military launches.

But it is not only the scale of warfare changing which includes new dimensions, it is also the relation between market and military which creates new rules of play. Satellites and ISR information give companies their own intelligence input, which can be sold and shared. Private companies as providers of intelligence are a relatively new phenomenon. An example is the cooperation with IHS (publisher of military magazines) which offers its readers satellite images of hot spots in Syria, the South China Sea or the region around Yemen. IHS provides this information for clients worldwide. Which brings a range of questions on how is this controlled and who is responsible for that control.

In February 2016, Airbus announced the launch of one of eight satellites forming the privately owned so-called Skynetwork. Part of this is the XEBRA milsatcom service meant for secure tactical and intelligence communication in harsh and remote environments by primarily the military and governments.

Airbus Defence and Space provides all Beyond Line of Sight (BLOS, over 600 miles) communications to the UK Ministry of Defence and also allows other NATO and allied governments to use Skynet's services: “ensuring reliable and tactical communications, even on the edge of cover, making it ideal for naval and airborne platforms.” This leasing of communication and intelligence capacity is blurring the lines between government and private entities on core military activities. It is incredible that communication, navigation and intelligence gathering are privatised. War and conflict are no economic activities to gain profit from. They must be controlled by governments decisions and kept far from commercial interests.

Will the war in Yemen improve the Dutch arms export policy

Late October the Dutch parliament organised its annual debate with the government on arms exports of the previous year. The war in Yemen which was the main issue, like it is an important subject in many European countries. Dutch exports and trans-shipments to Saudi Arabia and the coalition are connected to other countries, like Belgium, the Czech Republic, France, Germany, Spain and inescapable the US. 

Bron: http://defence-blog.com/army/m109-howitzer-emerged-in-southern-yemen.html

Report and investigation.

In November 2015 Stop Wapenhandel and Oxfam Novib published a report on Dutch exports to the countries participating in the Yemen war. The government promised to investigate the exports mentioned.

Until now no satisfactory answers were given. The Government defended its failed search by three arguments: hard to find the delivered small components; deliverances are far into the past; and countries participating in the war do not cooperate.

But facts in the report were mostly based on overviews provided by the Government itself, also the most recent. Components may be hard to find, but for finding exported howitzers parts it is better to look for the M-109 howitzer as a whole. Must be possible, it is the biggest land weapon around. When Stop Wapenhandel is able to find evidence they were used, the Government must be more capable with military attachés and embassy's in the region. When exporting radar equipment and fire control it is better to search for the French and US built vessels for the Egyptian navy on which they are fitted.

Although the explanation was rather clumsy, the end conclusion was remarkable. Lianne Ploumen, minister of foreign trade stated (according to the short hand notes): “The research is based on historical overviews and confidential information. Based on this information it cannot be confirmed the military materiel delivered by the Netherlands is part of the fight in Yemen, but the public list provides ample space to presume parts delivered by the Netherlands are used in Yemen. (…) We [the Government] deem it likely.” (Definitive report)

F-16 deliverances

The Dutch government sold 15 F-16's to Jordan. The issue was also part of the debat late October (again short hand notes): “We cannot exclude that the Jordanese air force at a moderate level was active in the air space above Yemen. We do not know in what exact role. But it seems to have been auxilary. As far as we know only the Kingdom of Saudi Arabia now is active in the Yemen air space.”

In November 2015 however a Dutch reporter specialised in Air Forces interviewed the commander of the Jordan air force general major Mansour S. Aljobour for a widely published article. The RJAF has deployed four F-16s for the effort but, says Aljobour, “this is a secondary target for the RJAF. The primary target remains [Daesh] in Syria.” The interview also mentioned a AC 235 gunship (based on Spanish Airbus plane, but adopted to this counterinsurgency role by US defence corporation ATK, now Orbital ATK) in use with the Special Forces of Jordan, which was based in Saudi Arabia in connection to the Yemen war.

Jordan's F-16's are delivered by the US, Belgium and the Netherlands. So it is hard to prove the Dutch versions are used, but that is not what is interesting. Interesting is that under the current Government major surplus weapon systems were transported which now may be used in a bloody war in which the population is suffering bombardments, war and famine. And there is no reason to downplay (“moderate”) the Kingdom's participation with five heavenly armed planes.

Dutch German armoured vehicles

The Dutch government follows a motion tabled spring 2016 to consider the war in Yemen and strictly follow the arms trade guidelines. But on the Dutch/German armoured Fennek vehicles sold to Qatar the Minister of Foreign Affairs, Koenders, was clear. They are unarmed and only useful in relatively safe environments. Thus the dessert fox (fennek) is not useful in the desert. That's pitiful for Qatar the only country which bought the German Dutch vehicle. But on the Dutch MoD website they are more capable of guiding grenades to the target, silent, discrete, sharp in making observations and when needed sharp and fierce although they need regular overhaul and spare parts (https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26396-90.html). In Germany criticism was countered by the Qatari Emir with the argument that the country is participating in the war against IS.

Rotterdam harbour for the Czech Republic

In January 2016 96 million small calibre bullets passed the Netherlands on there way to Saudi Arabia. The bullets came from the Czech republic to Rotterdam, the major Dutch harbour, to be shipped to Saudi Arabia. A shipment which can not be separated from the war in Yemen. Ploumen said the transport was in the category without trans-shipment, because it was part of a larger means of transport (a container) and it was not a complete system. Almost 100 million bullets is half a container at least. If a bullet is not a complete system, it is important and enables a war.

EU debate on transit

However the Minister said she would raise the issue with Prague. But also she wants to look in the issue of transits from allies in general, “without delaying container cargo ships for weeks” and raise it inside the EU. The debate focussed on this transit example, but more ammunition transits to countries participating in the Yemen war where at stake. So maybe the Netherlands will stop to turning a blind eye towards transit of military equipment and ammunition by EU and NATO partners not in line with a strict interpretation of arms export guidelines. The question remains why a war is necessary to improve the arms export policy.