zaterdag 31 maart 2018

European naval vessels for sale

According to a study written for the European Commission, the average share of Europe’s naval industry is more than 60 percent of the global export market over the period 2005-2014.

The European naval industry takes 25-30 percent of the total production value of the whole maritime sector. Only the US with 60 percent has a higher percentage (but the US has a very small merchant marine sector and king size navy). Large countries like the US, Russia and Japan build their own vessels. But others are dependent on imports and thus on countries willing to export.


Naval vessels can be used for a range of tasks, depending on size, shape and weaponry. Naval operations seldom catch much media attention and are only noticed when MoD's report them. Even critics of the arms trade often do not mention them as their role in Human Rights Violations is barely surveyed (the naval blockade of Yemen as the exception). However they fit for tasks on all levels of conflict and war and are deployed at home (to patrol and defend coastal waters or to remove mines), for diplomacy or power projection, to secure shipping lines, be part of missile defence systems, transport troops or fire missiles and grenades at targets ashore.


Naval ships are the most expensive single weapon systems in the military inventories. The price range is wide: from tens of millions of euro's for a patrol vessel to more than € 10 billion for the newest single US aircraft carrier. Overall the global market for naval vessels is projected to be around a € 670 billion over the period 2013-2032. Labor costs accounts for 32 percent of a surface – excluding submarines - combatant vessel and material cost for 11 percent. The lion share, 57 percent, is for equipment (weapons and systems).


The EC "Study on New Trends in Globalisation in Shipbuilding and Marine Supplies – Consequences for European Industrial and Trade Policy” was intended to be on the civil maritime sector only, but because of the importance of the military maritime sector a chapter has been included on naval. The report recommends to carefully preserve and nurture the “distinctive strategic asset of the European Naval defence technological and industrial base” because of it innovative and system integration qualities. So it is hardly surprising that the first European cooperative project of the Europan Defence Fund is a naval project: OCEAN2020. The aim of this project is to integrate drones, command and control of naval vessels by satellites to land centra. The project involves 42 companies from 15 countries, including the Israeli company IAI. Italy’s Leonardo is the leading company.


Leonardo is also consolidating its naval branch by expanded cooperation with the French Naval Group. In the past the Italian and French companies worked together developping the FREMM frigate, deployable for “a multitude of missions, from escort duties to naval gunfire support.”  FREMM frigates are exported to the US, Morocco, Canada and Egypt. The Gowind-class is a smaller variation of this frigate developed by the Naval Group. It is exported to Egypt (a deal contested in court by peace groups in the Netherlands) and Malaysia. On top of that, Leonardo has its own range of frigates and corvettes for sale.

Italy and France edge closer to merging their largest military shipyards. Leonardo has proposed a plan designed to ensure his products are used on future Italo-French warships,” like the Athena Combat Management System (CMS). Such a development could erodes the position of French/Dutch company Thales which is also producing naval equipment.  Up to now Naval Group ships are equipped with the Setis CMS (based on the SENIT CMS designed by DCNS and Thales). Last year Italian observers expressed their fear that Thales will continue to have the upper hand because it holds a 35 percent stake in Naval Group, meaning it will have a seat at the table in talks on choosing systems. This naval industry competition is an issue for bilateral tension.*


The European naval industry is reshaping itself. While Italy and France go together, late March the Netherlands and Germany had a meeting to streamline naval acquisitions and production. Thales among others was present at that meeting and has its technology on offer. (For more on the Dutch involvement, see hereProbably Dutch acquisition plans for new submarines (the German catch) and the building of small frigates for the German navy (probably a Damen / Blohm & Voss project) were on the table. The small frigate Germany wants must be a multi-purpose combat ship (Mehrzweckkampfschiff  in German).

It may board missile defence, air and surface warfare and patrol capabilities. Germany wants to buy six of them. In 2011 their price was said to be 55% of the € 650 million F-125 frigates, so approximately € 360 million. Damen and Blohm & Voss have the perspective of winning the deal, although they are still competing with German Naval Yards. Considering its price and capabilities it will be an exportable ship, but it will have to compete on the market with the French/Italian FREMM and French Gowind-classes.


To create even more pressure on the market, BAE Systems recently introduced the Type 31e ('e' stands for export). “We have a global campaign plan for the Type 31e program and have identified opportunities in more than 20 countries,” a spokesperson of the vessels project said to Defense News. They also will be build for the UK navy and cost almost € 300 million.


In a total different price class, the US is selling 4 Littoral Combat Ships, also a frigate-like ship, a derivate of the French/Italian FREMM-frigate. These will cost about US$ 1.5 billion each. Saudi Arabia has a potential requirement for a total of 8. But countries which are not interested to keep themselves as close to Washington as Riyadh does, and which have no petrodollars to pay for this relationship, but still want an affordable technological advanced small frigate, will turn to Europe. (China will be a future competitor on the market.)

A burden

The European competition in naval ship export will lead to bargain prices for exports to countries in regions of tension and even to countries who use them to enforce operations against other countries, like Egypt does. The ships may sail by unnoticed, but they are putting a burden on national budgets, might be used in human rights violations and are endangering stability in the regions that are buying them.

Martin Broek 30/03/2018

* In LCF fregatten en het nucleair evenwicht (Air and Command Frigates and the nuclear balance, Stop Wapenhandel 27 september 2017) more on the conflicting interests of Thales and Leonardo on naval technology.

Written for Stop wapenhandel.

Week 13 in #wapenhandel25tweets

(Gaarne 'liken' of delen als je het nuttig of interessant vindt.)

Onder de volgende tekst – waarin één of meer tweets zijn verwerkt –
staan de 25 tweets van deze week.

Opvallend dat Le Point, een rechts van het midden economisch tijdschrift uit Frankrijk, een een artikel publiceert over het gevaar dat NGO's wapenexporten door het gebruik van morele argumenten effectief kunnen bestrijden. De maatschappelijke organisaties sluiten met die activiteit allereerst aan bij een beweging in Europa die reageert op de oorlog tegen Jemen.

Een tweede beweging die de Franse wapenindustrie dwarszit is het Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Als voorbeeld wordt o.a. het Noorse Petroleum Fonds genoemd. Zo wordt financiering moeilijk. En alsof het MVO nog niet genoeg is gaan de VS dwars liggen bij bijvoorbeeld de financiering van Airbus exporten naar Iran en zijn de regels (o.a. rond corruptie) veel te streng.

De overheid moet financieel bijspringen volgens de onderzoekers Alexandre Papaemmanuel en Yann Wendel (medewerker Airbus, maar wordt niet vermeld bij Le Point en ook niet in onderzoek) die hun ideeën hebben gepubliceerd op de website van L’Hétairie dat zich als doel stelt de ideeën van links te bestrijden.

Veel te klagen heeft die Franse wapenindustrie niet. Ze is wat betreft exporten inmiddels de derde in de wereld. In 2016 ging het om € 8,3 miljard en de verwachtingen voor 2017 liggen nog hoger.

Het lijkt er wel op alsof er voor het eerst maatschappelijke debat van enige omvang is over het Franse wapenexportbeleid. Buitenlandse ontwikkelingen spelen daarbij een grote rol. Le Point had zelf onlangs nog een artikel over de wapenleveranties inverband met de oorlog in Jemen. Het hier aangehaalde onderzoek is een rechtse reactie op dat debat.

Onder tweet 12 een voorbeld van het verwerpelijke Franse wapenexportbeleid. Er is nog veel te doen.

Nederland (zie 15, 18, 19-20)

EUROPA (zie 19-20)

1 – 260318: EU guns: invisible but powerful factor in Yemen war

2 – 270318: Two weeks ago a German version of this piece. Here is it in English. German thoughts on European arms control.

3 – 290318: Europe must stop arms exports to Turkey - Bundestag MP of Turkish origin Sevim Dağdelen

België (zie ook 13)

4 – 270318: For who missed it. Belgium F-16 replacement. Debates in the press ongoing for a week already after it surfaced Belgium air force swept a report under the carpet.

5 – 280318: an internal document from the Cabinet of the Belgian Minister of Defence from 2015 shows there was a clear preference back then already to opt for the F-35 as a replacement for the F-16s

6 – 290318: Amnesty International protests Wallonian arms sales to Saudi Arabia, valued at € 33.5 million in 2016 alone. [in French] Vente d'armes à l'Arabie saoudite: Amnesty International manifeste devant le Parlement wallon -

Duitsland (zie 2, 3)

Frankrijk (zie ook 12)

8 – 290318: The arms industry is an easy target for moralistic actions by NGOs and banks refusing investments, French researchers Alexander Papaemmanuel and Yann Wendel (Airbus) claim. They propose the State intervention and subsidize the industry. [in French]

Polen (zie 17)

Turkije (zie ook 3, 22)

9 – 260318: Turkey's Erdogan has called students who participated in an anti-war demonstration "terrorists" and sworn to have them removed from their universities. Turkey has imprisioned hundreds for anti-war sentiment, and is a UK gov priority market for arms sales

10 – 260318: Turkey's location near several global hotspots makes the continuing availability of its territory for the stationing and transport of arms, cargo, and personnel valuable for the United States and NATO.

VK (zie 20, 22)


11 – 290318: Swedish Flight Services directing UAE fighter planes to Yemen. With Swedish source linked. via @SputnikInt For those who read Swedish or use a translate program:

Zwitserland (zie 13)



12 – 290318: Comment: Manurhin is the global leader in ammunition manufacturing machinery. Its almost 70-year trade partnership with Egypt continues, despite the regime's human rights abuses writes - Omar Sultan

India (zie 23)


13 – 260318: UN Human Rights Council approves call for arms embargo against Israel, because they are used in serious violations of international humanitarian and/or human rights law. See text of resolution. Belgium and Switzerland - among others - voted in favour.


14 – 290318: The fight goes on. A peculiar form of transparency: quarreling in public on the combat systems acquisition for Philippine frigates. DND Secretary Delfin Lorenzana’s response to an open letter on the PH Navy’s frigate project

Jemen (zie 1, 7)


15 – 290318: Libya's UN-backed Premier Serraj called on Sigrid Kaag, Dutch FA Minister to help "partially" lift the arms embargo imposed by the UN.


16 – 290318: The road for US fire arms control doesn't stop at the border unfortunately. America's guns: Made in the US, killing in Mexico. @AJEnglish


17 – 290318: The Polish Armaments Group (PGZ) holding company and Defence Industries Corporation of Nigeria (DICON) signed a letter of intent on 26 March covering the production of Beryl M762 assault rifles in Nigeria, the rifle’s manufacturer Fabryka Broni announced.

Qatar (zie 8)
Saoedi-Arabië (zie Jemen en 6, )
Taiwan (zie 19-20)
Zuid-Korea (zie 14)


Airbus (zie 8)


18 – 300318: European naval vessels for sale. On the programs for new frigates of Italy/France, Netherlands/Germany and the UK and the danger they flood the export market.

Thales (zie 14, 18)


F-35 (zie ook 4-5)

19 – 270318: Give Taiwan the F-35 to deter China, top senators tell Trump. What is the position of partner countries on this? Or they don't have a say?

20 – 270318: F-35 Sale to Taiwan Not Worth the ‘Risk,’ Experts Warn Netherlands (in Dutch …) and other EU countries and UK ( have rules to make F-35 component exports go smooth. Rightly so? via @defenseone

21 – 300318: After acquiring an F-35 JSF the costs for sustainment continue to rise at fast rate.

Kleine wapens (zie 16, 17)


22 – 290318: 6 People arrested. Campaign groups Cardiff Stop the Arms Fair, Welsh Kurdish Activists and members of Cardiff Animal Rights were among those protesting against the Defence Procurement, Research, Technology and Exportability (DPRTE) event. with video.



23 – 260318: Defence spend as percentage of GDP has fallen world over and militaries world wide are complaining. Here those from India. With graph on ME/GNP for a number of large countries.

24 – 260318: NATO military expenditure grows fast (absolute and relatively), while it is far bigger yet as the rest of the world combined.

Onderzoek en activisme (zie ook 9, 22)

25 – 280318: More than 200 researchers have signed the pledge against a EU military research programme. Are you researcher, scientist or academic, sign the pledge here:

This is a selection from a larger amount of tweets. Tweets with a relation the Netherlands, arms trade and defence-industry weight heavier in the selection. If you want to have them daily see

zondag 25 maart 2018

Week 12 in #wapenhandel25tweets

(Gaarne 'liken' of delen als je het nuttig of interessant vindt.)

Onder de volgende tekst – waarin één of meer tweets zijn verwerkt –
staan de 25 tweets van deze week.

Half januari schreef ik over de coalitie onderhandelingen in Duitsland en de aandacht voor wapenexportcontrole daarbij:
Dat ze in het Oosten van Duitsland al bezig zijn met het bedingen van een uitzondering voor militaire scheepsbouw op de Peene-werft is voor de regionale pers. Bovendien heeft de SPD een recente geschiedenis van veel beloven en minder geven als het op wapenexportbeleid aankomt. Maar dat geeft dan weer voer voor artikelen en reportages.”
Inmiddels is het leveren aan Riyad nieuws voor de landelijke pers en reageren Die Linke en Groenen furieus.

Het is een terugkerend verschijnsel. Wapenexportbeperkingen worden toegejuichd en steeds weer blijkt dat de regels even gemakkelijk geschonden worden. De dominante stroming voor wapenexportcontrole bepleit daarom al drie decennia steeds weer verdere aanscherping van de regels op Europees niveau.

Een kritische vleugel gaat uit van het bestrijden van de wapenexporten zelf, omdat regelgeving altijd multi-interpretabel zal zijn. Het dichttimmeren ontneemt overheden immers de vrijheid in de buitenlandse en defensie politiek. Je kan daarom maar beter direct via publieke opinie en politiek de leveranties zelf bestrijden en geen valse hoop wekken dat wapenhandel bij nauwkeuriger regels onder controle zal staan. Je komt dan telkens van een koude kermis thuis. 

Activiteiten tegen leveranties aan landen kunnen beide scholen bij elkaar brengen. In deze verzameling tweets veel aandacht voor leveringen aan Turkije en ook aan India, maar vooral aan Saoedi-Arabië. 

Tweet 12 toont aan dat rabiate mensenrechtenschenders wapenexportcontrole fora ironisch genoeg ook kunnen misbruiken om de eigen politiek gewicht bij te zetten.

Jordanië zien we niet bij deze verzameling, maar afgelopen week heeft Nederland wel een nieuwe overeenkomst (MoU) tot militaire samenwerking gesloten. Premier Rutte wees erop in zijn toespraak tot de Jordaanse Koning. Tot welke gekunstelde constructies dit soort militaire samenwerking leidt als het gaat om leveringen van wapens is al eerder gebleken.

Nederland (zie 19, 20, 21)

EUROPA (zie ook 17-18)

Duitsland (zie ook 5-7, 23)

2 – 240318: German opposition is outraged because of the license. Anton Hofreiter, Grünen, said the government “contributes to the war in Yemen.” Die Linke stated the sale expands the opportunities for war in contrast to the interests of the population.

3 – 240318: What went wrong? This deal was part of the Groko from the beginning, despite the nice words on an arms embargo. Words many were applauding months in advance, instead of looking what was going on in reality.


4 – 210318: To be followed: France faces legal risks over Saudi, UAE arms sales: lawyers


5 – 190318: Grünen-Chefin Annalena Baerbock verlangte den Stopp deutscher Rüstungsexporte in die Türkei. Green Party leader Annalena Baerbock @ABaerbock demanded a stop to German arms exports to Turkey.

6 – 210318: Fear for a massacre [in German] Since 2016 when the EU has agreed a refugee deal with Turkey arms exports to Turkey have continued to increase. Kurdish media reports that Turkey also uses weapons from Germany in Afrin.!5490049/

7 – 220318: First criticism of Merkel on Turkey since Turkish intervention into Syria. But in the last two months 20 deals to Ankara, value € 4.4 million, were licensed by Berlin. Short article [in German].;art673,2940682

VK (zie ook 10)

8 – 190318: Saudi-UK agreement gives Eurofighter a boost… via @aviationweek


9 – 220318: The Swiss daily Handelszeitung reported the prosecutors are investigating secretive business deals and possible bribery payments in connection with arms deals to Putin's entourage.



10 – 240318: Britain's arms sales to Middle East human rights abusers an overview based on information provided by CAAT.


11 – 230318: Australian activists from the Wollongong Undergraduate Students' Association (WUSA) say the Government's plan to give $3.6 billion in taxpayer funding to weapons companies is being paid for by "ripping off students".… via @illawarramerc


12 – 210318: Bahrain's Permanent Representative at anti-illicit arms trade conference: "Some governments [Ssst Qatar] seem to be resorting to equip terrorist groups with weapons or finance them to prolong arm conflicts and achieve political objectives."


13 – 230318: TI says Egypt's military received financial aid & security assistance from Western states and arms companies. It helped the military to consolidate its political power & expand its economic ambitions. It is "a largely opaque and unaccountable institution."


14 – 190318: Guns Kill! : Cedric Prakash: That India is spending so much money on ‘defense’ is a scandal of the highest proportion for a country, where millions go to bed without a square meal, have no access to primary health care or elementary education.


15– 200318: Is the Joint Fight Strike fighter or F-35 for the first time used in conflict by Israel?

16 – 240318: Three senior Israel Shipyards figures were arrested in Haifa on 18 March on suspicion of bribing a Nigerian official in exchange for supplying patrol boats. They are suspected of bribery, fraud, money laundering, tax offenses and breaching export laws. 

Filipijnen (zie 21)
Jemen (zie ook 1, 2-3, 4, 8, 17-18)

Saoedi-Arabië (zie ook 1, 2-3, 4, 8)

17 – 190318: Explain please: “... challenges and initiatives—particularly Brexit and the increased interest in consolidating the European defence industry—may serve to remove some of the obstacles that have previously blocked the adoption of more far-reaching proposals.”

18 – 190318: Biggest challenge isn't mentioned: KSA = ally of the West. EU members fight with it in Iraq/Syria, some even Yemen. Friction between arms control & foreign policy = major political obstacle. How to target it is a strategic question, not an juridical persé.



19 – 240318: Emerging German-Dutch naval tie-up has industry abuzz


20 – 190318:More #Fokker in Papendrecht (Netherlands) takes 1.9% of latest F35 US$ 482 million contract for USAF, US-marines, participants, and foreign military sales (FMS) customers. Only other foreign company is BAE Sstems (with 7.2 % participation)


21 – 200318: Now the CEO of Thales Nederland Gerben Edelijn is involved in Philippine CDS for Navy frigates. Rejected Dutch supplier writes to Alejano … via @rapplerdotcom


22 – 200318: Scifi or future reality? DARPA wants to connect human brains and machines

F-35 (zie ook 15, 20)

23 – 190318: The Chief of the Luftwaffe is to leave his position in large part due to his support for a German procurement of the Lockheed Martin F-35 Lightning II Joint Strike Fighter (JSF), Jane’s has learned.

Kleine wapens (zie 12)


24 – 200318: Make America great again may backfire on military space industry. Export Control Reform at Risk of Reversals

25 – 210318: For satellite imagery to thrive, industry wants reforms

Corruptie (zie 9, 16, 21)

Onderzoek en activisme

26 – 230318: The myth of U.S. military spending: The "guns versus investment" argument focuses on the negative consequences of financing military spending through debt and borrowing.

This is a selection from a larger amount of tweets. Tweets with a relation the Netherlands, arms trade and defence-industry weight heavier in the selection. If you want to have them daily see

woensdag 21 maart 2018

Dood door eigen vuur

De bespreking van Dood door eigen vuur van Charles Sanders is geschreven voor Ravage Webzine. Het is het verhaal van politieke en bestuurlijke blunders van Defensie rond de dramatische gebeurtenissen in Ossendrecht en Mali verteld door ooggetuigen, vijf commando’s en hun advocaat.

     door Martin Broek

Als je militairen op missie stuurt dan moet je er voor zorgen dat ze veilig kunnen worden ingezet. Als je militairen laat oefenen, zorg er dan voor dat het zo veilig mogelijk gebeurt. Doe je dat niet dan ben je een werkgever met te weinig hart voor je personeel.

Een dergelijk standpunt moet leiden tot de vraag over prioriteiten, want niet alles kan. Ligt de nadruk bij Defensie op de aanschaf van peperdure luchtverdedigings- en commandofregatten (LCF), onderzeeboten en Joint Strike Fighters (F-35), of bij een goede uitrusting van militairen in het veld? Is elke militaire uitzending wel gewenst of moet Nederland meer selecteren?

Het zijn gedachten die bij mij opkomen tijdens het lezen van het boek Dood door eigen vuur; de persoonlijke verhalen van commando’s en rode baretten bij het defensiedrama. In het boek worden deze vragen echter begraven onder de terugkerende opmerking dat het leger kapot is bezuinigd.

Zelfs Weekblad Elsevier stelt dat het boek een moderne versie van dolkstoot legende leven inblaast. De Ministers Koenders en Hennis, burger medewerkers van het Ministerie van Defensie hebben het gedaan.

   Militair activisme

Dood door eigen vuur is grotendeels geschreven door Charles Sanders, voormalig journalist en oorlogscorrespondent voor De Telegraaf. Het is in die zin interessant omdat het een indruk biedt van de emoties van militairen die zich misbruikt voelen, die collega’s verliezen door een gebrekkig schiethuis voor oefeningen, door oude en verkeerd bewaarde munitie en vooral door nalatigheid.

Het is ook interessant omdat het activisme wordt beschreven van een groep bestaande uit het Korps Commando’s Troepen (KCT), voormalig advocaat Michael Ruperti en Sanders zelf. Commando’s en hun advocaat kaarten misstanden bij Defensie aan, lekken informatie, lobbyen bij Kamerleden en informeren geselecteerde pers, met name het Algemeen Dagblad en RTL. Sanders is de chroniqueur van het gezelschap. (niet bij de NOS, dat is teveel een ‘staatsomroep’)

Dit activisme zou een rol hebben gespeeld bij het gedwongen vertrek van minister van Defensie Hennis en Commandant der Strijdkrachten (CDS) Middendorp in 2017. Achterin het boek wordt deze actiecampagne op een A4’tje in zeven punten uitgewerkt, uiteenlopend van “bewustwording van het volk en de politiek”, via gericht informatie lekken tot het verantwoordelijk stellen van de defensieleiding en “laten vertrekken”. Dat laatste is vorig jaar oktober dus gelukt. Een van de Commando's zegt dan ook een "fluwelen staatsgreep [te] hebben gepleegd." Alles met het belang van Nederland in het achterhoofd. Tja ...

De auteurs beschrijven de “ellende en onrechtvaardigheid die integere en goedwillende militairen die besloten om hun land te gaan dienen, hebben moeten ondervinden.” Om dit verhaal te vertellen worden drie kwesties uit de praktijk van advocaat Ruperti, de genius achter het project, beschreven.

Aan het eind van het boek stelt hij zijn toga aan de wilgen te zullen hangen om een ander pad in te slaan. In februari 2018 duikt hij echter weer op als woordvoerder van de commando’s die willen dat collega Marco Kroon minder loslippig is over zijn activiteiten. Ruperti is nog steeds werkzaam als advocaat.

   Operationele parachutesprong

De eerst beschreven netelige kwestie gaat over een commandolid, Serge A., die in 2009 betrokken is geweest bij de met geheimzinnigheid en summiere informatie omgeven parachutesprong van grote hoogte om te landen in de bergen van Zuid-Afghanistan. De negen commando’s van special forces Task Force 55 moesten ter plekke de sterkte van de Taliban observeren.

Een dergelijke operationele sprong met gevaar voor eigen leven, waar Defensie de commando’s voor beloonde en met trots over berichtte, is sinds de inzet tijdens de koloniale oorlog tegen Indonesië in maart 1949 niet meer vertoond. (Begin 2016 sprongen commando’s ook in Mali van een hoogte van 8.000 meter. Defensie publiceerde hiervan een video.)

Na zijn terugkeer in Nederland werd Serge A. echter geschorst. Hij zou zich in het verleden misdragen hebben tegenover zijn ex-vrouw en werd daarvoor gearresteerd door de politie met allerlei toeters en bellen, inclusief de inzet van pepperspray. Hij kreeg uiteindelijk een taakstraf opgelegd en werd op non-actief gesteld. Charles Sanders noemde Serge in juni 2012 – dus al jaren voordat hij het boek schreef – in De Telegraaf toen hij na tussenkomst van Michael Ruperti als raadsman terug mocht naar zijn eenheid.

Aan de sprong deed ook “een Afghaanse coalitiepartner” mee, zoals het Ministerie van Defensie de tolk omschrijft. Journalist Sanders doopt zijn pen nu in anders gekleurde inkt en schrijft: “De tolk is goed gemutst, de arme kerel heeft nog geen idee van de missie die hem te wachten staat. Had hij dit wel geweten, dan was de Afghaan waarschijnlijk hard hollend en angstig omkijkend van de basis gevlucht.” (p.35)

Een Afghaan die ongeïnformeerd op een levensgevaarlijke missie wordt meegesleept, je kan het je toch niet indenken. Is dat echt zo? De lafbek was anders weggelopen, je moet wat. Vermoedelijk is bij dit denigrerende taalgebruik sprake van een wat losse aanpak van de auteur. Een paar pagina’s verderop wordt de tolk alweer dapper genoemd, maar meegesleept tegen wil en dank blijft. Dit soort soldateske opmerkingen doen het boek geen goed.

   Gebrekkig schiethuis

Het tweede beschreven voorval van door uitgezonden militairen ondervonden “ellende en onrechtvaardigheid” betreft een dode door nalatigheid. Onder officier Sander Klap komt een militair te overlijden als gevolg van een schietongeluk in een oefenruimte, een zogenaamd schiethuis van de politie in Ossendrecht. De commando’s maken gebruik van deze locatie bij gebrek aan een eigen ruimte.

De groene baretten hadden diverse malen aangegeven dat de ruimte niet geschikt is en vragen sinds 2005 om een eigen adequaat schiethuis. Maar de molens bij Defensie malen traag. Ook stalen tussenwanden, zogenoemde bullet raps, ter waarde van enkele tienduizenden euro’s worden niet besteld om het politieschiethuis geschikter te maken voor zware handvuurwapens.

In een onderzoek naar het dodelijke ongeval wordt gesteld dat de ruimte niet geschikt is. Maar het onderzoek geeft ook aan dat door het wegvallen van “meerdere veiligheidsbarrières op verschillende niveaus” een situatie is ontstaan “waarin er nog slechts geringe ruimte was voor cursisten of instructeurs om fouten te maken. Zo kon een niet vlekkeloos uitgevoerde oefening fataal zijn.”

De fout lag ook deels bij de commando’s zelf, maar die onderzoeksuitkomst wordt door Sanders weggewuifd met de opmerking dat wanneer een oefenruimte in het geheel niet deugt het onmogelijk is om wat voor voorschriften dan ook na te leven (p.69) en dat er toch geoefend moest worden (p.57). Dat mag zo zijn, maar bij onverantwoorde risico’s moet de leiding ingrijpen.

Tijdens het officiële onderzoek naar het dodelijke ongeval wordt niet al te fijnzinnig met de betrokkenen omgesprongen. Hier duikt Ruperti weer op als advocaat om de verdachten bij te staan. Sanders schrijft dat de betrokken commando’s die overal in de wereld hun leven wagen “dood door schuld” wordt aangewreven, terwijl de “échte verantwoordelijken, hogere officieren en ambtenaren op het ministerie, buiten schot blijven.”

Het blijft onverteerbaar dat Defensie al jaren weet dat de schiethuizen grote gebreken vertonen en dat daar niets aan gedaan wordt. Wel is het inmiddels duidelijk dat in 2020 een nieuw schiethuis beschikbaar komt. Tevens heeft de nieuwe Commandant der Strijdkrachten, generaal Bauer, duidelijk gemaakt dat hij op de rem zal trappen als er sprake is van missies die niet kunnen.

   Munitie in Mali

De derde kwestie betreft een ongeluk met een mortiergranaat in Mali. Tijdens een oefening op 6 juli 2016 explodeert een granaat vroegtijdig waarbij twee Nederlandse militairen om het leven komen, een derde zwaar gewond raakt en een vierde in shock terecht kwam. Voor Defensie betrof het hier “een ongeluk” maar het zou uitgroeien tot een landelijke kwestie. Risicomanagement was, voorzichtig uitgedrukt, onhandig en kwam te laat. Exit minister Hennis en CDS Middendorp.

Het ging bij deze oefening om het afvuren van oude 60mm HE80 granaten van de Bulgaarse fabrikant Arsenal JSCO. Die Oost-Europese fabrikant met 7.500 medewerkers wordt in het boek als ‘vaag’ omschreven, barkruktaal. De granaten waren niet vooraf gekeurd bij het verschepen naar Mali en werden te heet opgeslagen (Onderzoeksrapport p.38).

Sanders komt met een originele verklaring voor de te hete opslag. De basis in Kidal moet niet teveel aandacht krijgen, want dan gaan de linkse partijen in de Tweede Kamer zich roeren vanwege het feit dat Nederland niet zover in de Sahara militair actief moet zijn. Zo wordt de basis een ondergeschoven kindje en worden voorzorgsmaatregelen minder strikt nageleefd. (p.77)

Het is een bespottelijke verklaring voor het feit dat er geen sprake was van gekoelde munitie-opslag. Ook linkse politici willen immers dat er goed voor uitgezonden militairen wordt gezorgd. De Onderzoeksraad Voor Veiligheid concludeerde dat het belang van munitieveiligheid en goede medische verzorging van ondergeschikt belang was aan de voortgang van de militaire missie.

De gang van zaken rond de dood van een militair bij het gebruik van antipersoneelsmijnen bij een oefening in 1984 dringt zich op. Ook hier werd volstrekt onverantwoord omgegaan met de veiligheid rond explosieven en ook dit werd meteen onder het tapijt geveegd. Raadsman Fred Spijkers die het daar onder vanuit wilde halen, werd aan alle kanten tegengewerkt en pas decennia later, mentaal gesloopt, in het gelijk gesteld.

Voor Ravage schreef ik een recensie van het boek Een man tegen de Staat over deze kwestie. In Dood door eigen vuur komt de zaak Spijkers één keer terloops aan bod. Het past dan ook niet in het verhaal. Niet een te klein leger maar wanorde bij Defensie was de oorzaak. Dat is ook hier de kwestie.

Michael Ruperti zal ook in de zaak van de ontplofte mortiergranaat een rol gaan spelen als raadsman van de nabestaanden. Hij legt ook contact met Roli W., de logistiek medewerker van het kamp in Mali die zich het vuur uit de schenen loopt om te krijgen wat nodig is om Kamp Nassau in Kidal te laten draaien. Hij is het die het niet koelen van de munitiecontainer aankaartte.

   Hoger defensiebudget

Het boek is een hartstochtelijk pleidooi voor een hoger defensiebudget, de doden zijn immers een “direct gevolg van het voortdurend korten”. Er is sprake van de teloorgang van Nederland als militaire speler en de krijgsmacht is op sterven na dood. Het is slechts een greep uit een berg verbitterde soortgelijke kwalificaties. Je zou bijna gaan denken dat Nederland een operetteleger heeft. Toch maakt Nederland onderdeel uit van de 25 militaire grootbesteders en laat landen als, Argentinië, Noorwegen en Zweden ruim achter zich.

Door zo ongericht van zich af te bijten, blijven er ook vragen liggen. Wat kost het eigenlijk om versleten sluipschuttersgeweren en mortiergranaten te vervangen? Hoeveel kosten die Special Forces, inclusief dat Korps Commando Troepen (KCT), nu eigenlijk in zijn geheel? Het is een topklasse-onderdeel van het Nederlandse leger, en zeker niet het duurste.

Dat er ook materieelprojecten voor de commando’s op stapel staan, blijft al helemaal buiten beeld. Defensie en het KCT worden immers steeds verder uitgekleed, nuances leiden die boodschap enkel maar af zal Sanders denken. Ook valschermen, voertuigen en handvuurwapens worden aangeschaft, maar het blijft in het boek allemaal onbelicht.

Charles Sanders kwam zelf in het nieuws aangezien hij kampte met het Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS), een diagnose die door psychologen werd onderschreven. Alleen zijn vrouw weet wat hem écht dwarszit. De Telegraaf meent dat het de journalist te doen is om een hogere vertrekpremie. NVJ-secretaris Thomas Bruning pleit juist voor meer aandacht voor de mentale belasting van het oorlogscorrespondentschap: “De begeleiding van journalisten is nog te vaak een ondergeschoven kindje.”

   Politiek doel

Hoe het ook zit, voor zijn laatste bijdrage in De Telegraaf van 30 oktober 2015 schrijft Sanders over schietende agenten en dook recent weer op in de Nederlandse pers als auteur van Dood door eigen vuur. Hierin komt de kwestie PTSS niet aan bod, noch het feit dat Ruperti tevens de raadsman van de auteur was tijdens zijn conflict met De Telegraaf. Dat laatste lijkt toch relevant voor een serieus boek dat zich baseert op informatie van de advocaat.

Ruperti of Sanders (het lijkt erop alsof Ruperti het laatste hoofdstuk heeft geschreven) stelt verontwaardigd: “Vijf special forces die bereid zijn aangifte te doen tegen hun werkgever. En op wie nu, met dank voor bewezen diensten tijdens levensgevaarlijke missies in alle uithoeken van de wereld, jacht wordt gemaakt.”

Opkomen voor je maten, opkomen voor nabestaanden, werken aan het vergroten van veiligheid bij Defensie en daar een bijdrage aan leveren; dat verdient inderdaad een pluim. Het staat los van het feit dat je politiek van opvatting kan verschillen over de omvang en inzet van de krijgsmacht. De auteur doet het tegenovergestelde: misstanden gebruiken om een politiek doel, een groter leger, dichterbij te brengen. 

titel Dood door eigen vuur; De persoonlijke verhalen achter het defensie drama
auteur Charles Sanders en Michael Ruperti
uitgave 192 pagina’s, paperback
uitgever Unieboek | Spectrum
isbn 9789000362233
prijs € 19,99

zondag 18 maart 2018

Week 11 in #wapenhandel25tweets

(Gaarne 'liken' of delen als je het nuttig of interessant vindt.)

Onder de volgende tekst – waarin één of meer tweets zijn verwerkt –
staan de 25 tweets van deze week.

SIPRI publiceerde de nieuwe gegevens omtrend wapenimport en -export. Nederland was in 2016 buiten de top 10 gevallen. Die gegevens zitten ook in het artikel over dual-use naar China (tweet 2). Nederland heeft de vertrouwde plaats weer ingenomen.

Vertrouwd is geen overdrijving. Die positie heeft Nederland ook op lange termijn (vanaf 1950) staat Nederland bij de tien grootste exporteurs, zo berekende Business Insider op grond van SIPRI-gegevens.

De Nederlandse wapens vallen niet op. Het gaat veel al om onderdelen voor marineschepen, raketten, vliegtuigen en helikopters. 

De afgelopen week werd op de Dimdex wapenbeurs in Doha weer een groot contract gesloten voor helikopters voor Qatar (tweet 18). Fokker is onderdeel van het consortium dat deze bouwt en levert dus ongezien onderdelen.

Nederland (zie ook 2, 16, 22)

1 – 160318: ‘Deze grafiek laat zien dat Nederland al sinds 1950 bij de top 10 van mondiale wapenexporteurs zit’ – @BINederland using @SIPRIorg #ArmsTransfers data:

EUROPA (zie ook 13)

2 – 140318: How to limit exports used to strengthen the Chinese military and repressive infrastructure without creating a Cold War atmosphere?

3 – 130318: Guideline for understanding the phrase 'Specially Designed for Military Use' in EU arms export control regime.

4 – 150318: #EDIDP is about securing arms industry profits, not about citizens protection. Read @Vredesactie report on corporate lobbying on #EU #DefenceFund, very instructive now that negotiations start #noEUmoney4arms @JerzyBuzek @GrosseteteF

5 – 150318: Proposal by German BAFA for cooperation in arms control policy between France and Germany. Präsident Ausfuhrkontrollbehörde Bafa, Andreas Obersteller, hat für eine enge Zusammenarbeit bei Rüstungsexporten plädiert.

Duitsland (zie ook 5, 11, 16-17)

6 – 120318: Manufacturers from Northern Germany sell arms the world over [in German] Norddeutsche Firmen liefern Waffen in alle Welt,waffenverkaeufe100.html

7 – 120318: German caretaker government has approved arms exports valued approximately €2bn. Clients: Egypt, Qatar, Pakistan. [In German] Deals mit Ägypten, Katar, Pakistan: Übergangsregierung genehmigte Rüstungsexporte in Milliardenhöhe  via @SPIEGELONLINE

Frankrijk (zie ook 5)

Noorwegen (zie 10, 11)

Turkije (zie ook 12)

8 – 170318: Ties between Turkey and Qatar pay off. Turkish defense firms ink nearly $800M of deals at Doha exhibition



9 – 170318: A metric of great power influence, arms sales, shows United States’ enduring reach in Asia.

China (zie 2, 9)

Qatar (zie ook 8, 15, 22-23)

10 – 140318: Kongsberg signs long-term vehicle technology deal in Qatar. The contract will seek to develop new technologies for "communication, digitalization and tower solutions for military vehicles."  via @upi


11 – 150318: What pushes countries like Germany and Norway to stop selling weapons to Saudi's? "Unfortunately, the Trump administration as well as U.K. government has failed to live up to responsible standards for engaging in the arms trade."

12 – 170318: As long as rockets continue to fall on Eastern Ghouta & Damascus, as fighting continues in Afrin, the ICRC is calling for: anyone selling weapons that could be used in violation of international humanitarian law to stop such sales

13 – 170318: More than 60 per cent of ISIS weapons examined by CAR came from Russia and China and more than a 1/3 from EU members states. And more info on arms fueling the conflict in the Middle East.

VS (zie ook 9)

14 – 140318: How Much Do America’s Arms Makers Depend on Foreign Metal? No One Seems to Know via @defenseone


Airbus (zie 18)


15 – 120318: Damen Nakilat showcases maritime, naval expertise at Doha International Maritime Defence Exhibition and Conference (Dimdex)

16 – 130318: On German naval project MKS 180 (Damen). [In German] Werft-Betriebsräte beraten über Marineschiffbau via @welt

17 – 160318: #Hamburg-based #Blohm+Voss this week lobbied lawmakers in favor of the #Damen-led consortium. While the Dutch firm would lead the design work, the ships would be built in Hamburg and secure jobs there.


18 – 160318: #Qatar signed at arms fair, DIMDEX, with the NHI consortium—which includes Airbus’ and Leonardo’s helicopter divisions and Dutch aircraft manufacturer #Fokker, which respectively hold 62.5%, 32% and 5.5% of the consortium—for the purchase of 28 NH90 and 16 H125 helicopters.



19 – 170318: The U.S. State Department’s updated #drone export policy could be out as quickly as the next month, a top department official said Friday. Aim of new policy is to make it easier to sell the systems to partners abroad.


20 – 130318: SpaceX’s most recent launch carried a secret military-funded experiment -

21 – 150318: Defense Advanced Research Projects Agency #DARPA has taken an interest in small #satellites as an avenue to prepare for a more militarized space environment. The agency is currently working on several programs aimed at developing small satellite technology

Wapenbeurzen (zie ook 8, 10, 15

22 – 120318: Besides Damen Nakilat also KNDS (KMW+NEXTER Defense Systems) and Mine Kafon ( from the Netherlands are present at DIMDEX in Doha, Qatar.


Onderzoek en activisme

24 – 120318: Fact sheet by SIPRI, TRENDS IN INTERNATIONAL ARMS TRANSFERS, 2017. Top-10 arms exporters 2013-2017:
US 34%
Russia 22
France 6.7
Germany 5.8
China 5.7
UK 4.8
Spain 2.9
Israel 2.9
Italy 2.5

25 – 120318: Asia and the Middle East lead rising trend in arms imports, US exports grow significantly, according to NEW @SIPRIorg #ArmsTransfers data. Read the Fact Sheet:

26 – 160318: Partnerships between universities and arms manufacturers raise thorny ethical questions via @ConversationEDU

This is a selection from a larger amount of tweets. Tweets with a relation the Netherlands, arms trade and defence-industry weight heavier in the selection. If you want to have them daily see