Laatst bijgewerkt 9 augustus 2018
Kleine
schepen
Ook op dit
gebied loopt het aanbod van Damen van groot tot klein. Voor het
vervoeren van een kleine hoeveelheid troepen naar land heb je geen
grote schepen nodig. Een landingsschip om tanks aan wal te brengen,
kan kleiner zijn dan een veerpont.
Grote
De
grootste schepen in de catalogus hebben een waterverplaatsing van
10.000 ton ze heten dan ook de ENFORCER 10.000, 9.000, 8.000,
en 7.000. In de wereld van de civiele schepen is
dit niet buitengewoon groot. Maar in de wereld van de marineschepen
telt het schip dan qua grote mee. Een Nederlands LCF-fregat heeft een
waterverplaatsing van 6.050 ton en een Amerikaanse kruiser van de
Ticonderoga klasse zo'n 17.500 ton.
Wapens
Met
een wateerverplaatsing van 15.500 ton is Landing Platform Dock (LPD) de Johan de Wit
een enorm gevaarte. Het zusterschip de Rotterdam is wat kleiner met 12.750 ton. Het zijn schepen met uitgebreide faciliteiten,
zoals communicatie voorzieningen om een ingewikkelde landingsoperatie
te kunnen coördineren, maar ook met een helikopter dek en interne
haven (dock) waar landingsvaartuigen in en uit kunnen varen.
Overigens gebruikte de Amerikaanse marine deze faciliteit nauwelijks, de dokken werden niet gebruikt en het vooral de inzet van vliegtuigen vanaf de grote landingsschepen die van belang is in de recente geschiedenis. Het vestigen van een havenhoofd is iets van het verleden, schrijft een Amerikaanse marine officier. Het is veiliger troepen door de lucht naar land te brengen bij het bestrijden van niet-statelijke partijen.(1) Maar ook bij grotere operaties ligt de nadruk op de lucht.
Overigens gebruikte de Amerikaanse marine deze faciliteit nauwelijks, de dokken werden niet gebruikt en het vooral de inzet van vliegtuigen vanaf de grote landingsschepen die van belang is in de recente geschiedenis. Het vestigen van een havenhoofd is iets van het verleden, schrijft een Amerikaanse marine officier. Het is veiliger troepen door de lucht naar land te brengen bij het bestrijden van niet-statelijke partijen.(1) Maar ook bij grotere operaties ligt de nadruk op de lucht.
Dat
het bij de Nederlandse marine niet vooral om de wapens draait is te
zien aan het gegeven dat er tot 10 zware 12,7 mm mitrailleurs en 2
Goalkeeper snelvuurkanonnen aan boord staan. Geen zwaarder geschut.
Ontwerp
De LPH's
zijn in de jaren negentig ontworpen in opdracht van de Spaanse en Nederlandse marine. De
betrokken werven het Spaanse Bazán en KMS de Schelde zijn opgegaan
in andere bedrijfsconstructies, voor Bazán is dat Navantia en De
Schelde werd onderdeel van het Damen concern.
Verkoop
Navantia
probeert ze momenteel aan India te verkopen (momenteel de grootste
koper van wapens op de internationale markt) en is een samenwerking
aangegaan met een Indiase werf. India zelf heeft de kennis voor de
bouw nog niet in huis.(2) Het land ligt midden in een van de
belangrijkste spanningsgebieden van het moment. Conflicten – zelfs
gewapende – met China steken regelmatig de kop op, maar denk ook aan Pakistan.
Proliferatie
Technologie-overdracht
is een onderdeel van wapenverkopen en zo verspreid deze – ook
Nederlandse technologie – wapentechnologische kennis zich snel over
de wereld. Ook naar landen waar je volgens de wapenexportregels niet
zou moeten leveren.
Rusland
Damen zelf
probeerde de LPH's aan Rusland te verkopen. Hoewel de Baltische Staten en Georgië op hun achterste benen stonden om de versterking van Rusland te
voorkomen. 'Kommer Damen vaart langs megaorder', zo vat Quote het mislopen van de order samen. "Damen Shipyards heeft veel tijd en energie gestoken in het binnenhalen van de order en was lange tijd op de goede weg," (3) maar
het Franse DCN met de Mistral-klasse haalt hem binnen.Frankrijk verdedigde zich bij de verkoop volgens de Georgische ambassade medewerker Javakhishvili door te stellen: "Als
wij niet leveren dan doen de Nederlanders of de Spanjaarden het."(4)
Frankrijk had die verdediging niet uit de duim gezogen. Het hoofd van de Russische marine Vladimir Vysotsky stelde destijds:
"Ja, we praten erover, en niet alleen met de Fransen, maar ook
met Nederland en Spanje, over de aanschaf van schepen van deze
klasse.”(5) De relaties met Rusland waren destijds een stuk beter dan nu. Er was sprake van een Rusland jaar en Stop Wapenhandel haalt voorbeelden van wapenexportpromotie aan die nu ondenkbaar zijn:
"tijdens de Russische maritieme wapenbeurs IMDS in Sint Petersburg in juli 2013 verleende de marine hand- en spandiensten voor de militaire industrie met de aanwezigheid van het fregat Evertsen en de onderzeeër Dolfijn, onder meer met een grote netwerkreceptie aan boord van de Evertsen met afgevaardigden van Russische en Nederlandse overheid en industrie, waaronder Damen Shipyards en Thales. Een en ander werd nog eens dunnetjes overgedaan tijdens de NEVA beurs in september, ditmaal aan boord van marinefregat De Zeven Provinciën."(6)
Egypte
De
order kwam echter door de politiek van Rusland in de Krim en ten
opzichte van de Baltische Staten in een kwalijk daglicht te staan. De
Fransen werden gedwongen de al getekende order te stoppen. Inmiddels
is de Mistral opgenomen in de Egyptische vloot. Aangezien die marine
is betrokken bij de maritieme blokkade van Jemen en Egypte intern zeer gewelddadig optreed een gevalletje
van-de-regen-in-de-drup.
Cross-over
Damen heeft overigens
ook een zogenaamde cross-over. Een schip waarin de bewapening van een
fregat en amfibisch landingsschip zijn gecombineerd (schepen die
Damen overigens nog niet heeft gebouwd). Ook hier is weer sprake van
een serie die varieert in grote.
Inzet
Maar los van de
cross-overs, waarom zou je je druk maken over nauwelijks bewapende
schepen? Damen zelf vat de inzetmogelijkheden goed samen:
“These ships are highly specialised units providing the tools to
achieve mission
objectives on land, while coming from the sea.
Typical operations range from Humanitarian Aid and Disaster Relief to
amphibious raids in a
hostile environment. The integrated logistics
process of transferring assets from ship to shore is key to the
success of these operations.”(7)
Wapenexportbeleid
Ze zijn dus van belang
om – al-dan niet heimelijk en al-dan-niet tegen zware tegenstand –
troepen van zee naar land te brengen. Dit soort inzet is om twee
redenen van belang bij het kritisch volgen van de export ervan.
Dergelijke operaties kunnen dienen bij het de kop in drukken van
lokaal protest en zijn dan gelinkt met mensenrechtenschendingen.
Of ze worden gebruikt
om in een conflict tussen landen een bezetting van grondgebied van de
tegenstander uit te voeren. Bij dat laatste kan het bijvoorbeeld gaan
om eilanden die betwist worden tussen Maleisië en Indonesië of de
Krim. De inzet kan op gespannen voet staan met wapenexportcriteria
twee tot en met vijf.(8)
Logistieke
cross-over
De
combinatie van lichte vuurkracht en logistieke ondersteuning is al
wel gecombineerd in een schip waarvan de kiel werd gelegd op de Damen
werf in het Roemeense Galati dat in Vlissingen werd afgebouwd, de
Karel Doorman. Met een waterverplaatsing van 27.800 ton is het het grootste schip dat de Nederlandse Marine ooit heeft gehad, aldus wikipedia. Dit ondersteunende schip heeft naast de Goalkeepers en
12,7 mm mitrailleurs ook 30 mm boordkanonnen.
Noodhulp
Wereldwijd worden
marines steeds meer gezien als middel om (nood) hulp te geven. De
vraag kan gesteld worden of daar geen (internationaal, VN) civiel
apparaat voor zou moeten bestaan dat ingezet kan worden dat niet
ontwikkelt wordt met oog op militaire, maar gericht op civiele
capaciteiten. Deze discussie valt buiten het bestek van dit korte
artikel en is een algemener maatschappelijk vraagstuk.
Venezuela
Het is in het licht van
de noodhulp wel opvallend dat Damen landingsschepen leverde aan de
Venezuelaanse marine.(9) Ik schreef er eerder over.(10) In
2014 leverde de Cubaanse werf van Damen de Stan Lander aan Venezuela
(later kwamen daar leveringen van de Vietnamese werf bij).
SP-kamerleden Van Bommel en Van Dijk stelden vragen over de levering.
De Regering wuifde ernst en verantwoordelijkheid weg:
“Voor de uitvoer van militaire technologie door Nederlandse bedrijven is een exportvergunning nodig en Nederland controleert daar scherp op. In dit geval zijn de schepen echter geen militaire vaartuigen in de zin van post ML9 van de Gemeenschappelijke lijst van militaire goederen. Deze schepen vallen niet onder het Nederlandse wapenexportbeleid.”(11)
De
Stan Lander is bedoeld voor transportoperaties daar waar geen havens
zijn en kan worden gebruikt voor alle traditionele marine
landingsmissies die van een schip met een dergelijke omvang kunnen
worden verwacht, is te lezen in de brochure met marineschepen.
Een foto van de inzet maakt duidelijk dat de SP-kamerleden met hun vragen op het goede spoor zaten.
Panama
Panama stelt in mei 2018 een dergelijk schip, de L-403, in dienst. Ook dit komt uit Vietnam - van de Song Thu Corporation - en zal gebruikt worden om maritieme blokkade operaties tegen drugssmokkelaars kracht bij te zetten. Het is geschikt voor zware tanks (“It is able to carry heavy tanks.”) aldus een brochure rond een maritieme beurs in Vietnam.(12)
Een foto van de inzet maakt duidelijk dat de SP-kamerleden met hun vragen op het goede spoor zaten.
Panama
Panama stelt in mei 2018 een dergelijk schip, de L-403, in dienst. Ook dit komt uit Vietnam - van de Song Thu Corporation - en zal gebruikt worden om maritieme blokkade operaties tegen drugssmokkelaars kracht bij te zetten. Het is geschikt voor zware tanks (“It is able to carry heavy tanks.”) aldus een brochure rond een maritieme beurs in Vietnam.(12)
Hek
Zowel de
potentiële levering aan Rusland als de leveringen aan Venezuela
tonen aan dat ook leveranties van niet of licht bewapende
landingsschepen goed gecontroleerd moeten worden met het oog op
mogelijke inzet. Nederland is het pijnlijke schandaal dat het
dergelijke schepen aan het Rusland van Putin zou leveren bespaard
gebleven, maar in Venezuela toch in een maritiem mijnenveld gestapt.
De
leveringen zijn goed voor Damen en goed voor de Nederlandse marine
(want een eigen militaire scheepsindustrie zonder export wordt erg
kostbaar). Maar machtspolitiek is een valkuil als er geen hek van de
ethiek omheen staat.
Bedrijfsprofiel
van het Nederlandse scheepsbouw conglomeraat Damen
|
|||
1
De
start
|
|||
6
Kleine
schepen (ks)
|
|||
Op
dit blog veel meer berichten waarin Damen een rol speelt. Vind ze
met de zoekfunctie.
|
|||
Eindnoten:
1) Lt. ter Zee 2 USN, Daniel Stefanus, 'From wells to wings,' Naval Institute Proceedings, december 2017, (https://www.usni.org/magazines/proceedings/2017-12/wells-wings), pp. 66-70.
2)Vivek Raghuvanshi, 'Indian Navy to buy vessels from private shipyards in policy change', Defense News, 4 mei 2017 (https://www.defensenews.com/naval/2017/05/04/indian-navy-to-buy-vessels-from-private-shipyards-in-policy-change/).
3) Eline Bosman, 'Kommer Damen vaart langs megaorder', Quote, 7 mei 2010 (http://www.quotenet.nl/Nieuws/Kommer-Damen-vaart-langs-megaorder-27025)
2)Vivek Raghuvanshi, 'Indian Navy to buy vessels from private shipyards in policy change', Defense News, 4 mei 2017 (https://www.defensenews.com/naval/2017/05/04/indian-navy-to-buy-vessels-from-private-shipyards-in-policy-change/).
3) Eline Bosman, 'Kommer Damen vaart langs megaorder', Quote, 7 mei 2010 (http://www.quotenet.nl/Nieuws/Kommer-Damen-vaart-langs-megaorder-27025)
4)
'Georgian Fears Brushed Off by French', wikileaks cable (Canonical
ID: 09PARIS1529_a17 Original Classification: CONFIDENTIAL,NOFORN),
(https://wikileaks.org/plusd/cables/09PARIS1529_a.html).
5) 'Russia aims at advanced technologies at
helicopter ship negotiations', Russia & CIS Military
Weekly, 25 december 2009: “Russia is negotiating the possible
purchase of a helicopter ship of the French Mistral type
with several foreign partners. It seeks the acquisition of advanced
technologies, which will help start production of similar ships in
Russia, Navy Commander Vladimir Vysotsky told the media in
Moscow on Monday. "True, we are holding negotiations on the
possible acquisition of such ships with France,
the Netherlands and Spain," he said.”
6) Frank Slijper, 'Analyse Nederlandse wapenexport 2012', Campagne tegen Wapenhandel, februari 2014(http://www.stopwapenhandel.org/sites/stopwapenhandel.org/files/WapenexportAnalyse2012_30jan2014.pdf)
6) Frank Slijper, 'Analyse Nederlandse wapenexport 2012', Campagne tegen Wapenhandel, februari 2014(http://www.stopwapenhandel.org/sites/stopwapenhandel.org/files/WapenexportAnalyse2012_30jan2014.pdf)
7) Damen
Defence & Security Brochure, oktober 2014
(http://www.damen.com/-/media/Products/Images/Clusters-groups/Naval/Documents/Defence_and_Security_Brochure_10_2014.pdf),
p. 30, onderstreping auteur.
8)
Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB van de Raad, tot
vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor de controle op
de uitvoer van militaire
goederen
en technologie, 8 december 2008
(http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32008E0944).
9) 'Buque
Los Monjes T-94 arribó a costas venezolanas', Notarde, 22 december
2014
(http://www.notitarde.com/La-Costa/Buque—Los-Monjes-T-94-arribo-a-costas-venezolanas-2311828/2014/12/22/457149/).
10) EU arms
embargo on Venezuela enables continued arms sales, Broekstukken, 14
november 2017,
(http://broekstukken.blogspot.nl/2017/11/eu-imposes-weak-arms-embargo-on.html).
11) Vragen
van de leden Van Bommel en Jasper van Dijk (beiden SP) over de bouw
door een Nederlandse werf van tanklandingsschepen voor Venezuela
(ingezonden 27 mei 2011) en antwoord van staatssecretaris Bleker
(Economische Zaken, Landbouw en Innovatie), mede namens de minister
van Buitenlandse Zaken (ontvangen 12 juli 2011), Tweede Kamer
2010-2011, aanhangsel 3111
(https://zoek.officielebekendmakingen.nl/ah-tk-20102011-3111.html).
12) 'Panamanian
navy incorporates new logistics vessel to fight drug trafficking',
Panaá Today, 11 mei 2018
(http://www.panamatoday.com/panama/panamanian-navy-incorporates-new-logistics-vessel-fight-drug-trafficking-6827); en
'Vietnam-made logistic ship
handed over to foreign client', Vietnam+ (Vietnam plus), 9 maart 2018,
in: INDUSTRY UPDATES (mei-juni 2018), bij IMEX-beurs 27-29 maart
2019, Ho Chi Minh City, Vietnam.
.
