Amerikaanse rechtbank over Fokker: 'Bedrijf met een lange geschiedenis van bedrog en illegaal gedrag'

De schikking die Fokker Services vorig jaar trof met de Amerikaanse autoriteiten vanwege het leveren van vliegtuigonderdelen aan omstreden regimes was te mild, zo oordeelt de rechtbank in Washington.

Foto: Een Iraanse Aseman Airlines’ Fokker 100 op de luchthaven van Teheran, 2007

In zijn juridische advies weigert de federale Amerikaanse rechter Richard Leon een schikking goed te keuren die Fokker Services, dochter van Fokker Technologies Holding BV, eerder heeft getroffen met de Amerikaanse regering. De Nederlandse fabrikant van vliegtuigonderdelen wordt door de Amerikaanse autoriteiten ervan beschuldigd in de periode 2005-2010 in totaal 1153 maal illegale transporten van vliegtuigonderdelen ter waarde van $ 21 miljoen te hebben uitgevoerd. Onder andere naar Iraanse klanten, waaronder het leger, alsmede aan Soedan en Birma die destijds onder een embargo vielen.

Fokker Services moet een bedrag van $ 10,5 miljoen strafboete betalen en een even grote som in de vorm van civielrechtelijke boete. Maar volgens rechter Leon was deze overeenkomst, daterend van juni 2014, veel te mild: ‘Door deze verdachte dermate krachteloos te vervolgen wordt het vertrouwen van het publiek in de rechtsgang ondermijnt en schendt het hun respect voor de wet’, schrijft hij. Leon verwijst met name naar de leveranties aan Iran om zijn woorden te onderstrepen.

Fokker heeft aan het onderzoek meegewerkt en toegezegd het leven te zullen beteren. De VS-regering liet de controle echter over aan het bedrijf zelf. ‘De DPA (Deferred Prosecution Agreement) vraagt in het geheel niet om een onafhankelijke waarnemer, noch naar het maken van periodieke verslagen voor dit Hof of de regering om na te gaan of Fokker de Amerikaanse wet naleeft’, stelt Leon, zijn ongemak kenbaar makend. ‘Je kunt je niet voorstellen hoe een bedrijf met zo’n lange staat van bedrog en illegaal gedrag het ministerie van Justitie heeft weten over te halen hiermee in te stemmen!’

  Afnemers werden verborgen gehouden

De feiten waarop de gerechtelijke weigering van de schikking is gebaseerd, zijn afkomstig van de Amerikaanse overheid. Daaruit blijkt dat Fokker Services staartnummers van vliegtuigen verborgen hield of vervalste om de nationaliteit van de afnemers te beschermen. Bestelde goederen werden op leugenachtige wijze besteld onder het mom van ‘voorraad’ waarmee voorkomen werd dat de klanten van Fokker in verband konden worden gebracht met door de VS gesanctioneerde landen.

Het Nederlandse bedrijf gaf haar personeel ook het advies om administratieve gegevens met betrekking tot Iran verborgen te houden voor de Amerikaanse functionarissen. Een deel van de verscheepte materialen kan de nationale veiligheid van de VS in gevaar brengen. Het exportcontrolebureau stelt dat Fokker Services de bestemmingen van de vrachten ‘systematisch’ heeft proberen te verbergen. In totaal gaat het om 253 overtredingen van de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA).

Aanklager Machen stelt: ‘Fokker Services ziet de exportwetgeving van de VS als een ongemak waar ‘omheen gewerkt’ moet worden met list en bedrog.’ In 2008 werd Fokker er door de Nederlandse douane al voor gewaarschuwd dat zij niet in staat zou zijn om het bedrijf te verdedigen tegen het beleid van de VS ‘zodra het op problemen zou stuiten met de Amerikaanse autoriteiten rond de naleving van exportverplichtingen.’

Uiteindelijk is Fokker dus nauwelijks bestraft voor dit illegale gedrag. Fokker Services ontsloeg een directielid, veranderde wat taken van een deel van het personeel en zei toe haar personeel te zullen trainen in de Amerikaanse wetgeving inzake exportcontrole en economische sancties. Een cursus die bijvoorbeeld elk jaar wordt gegeven in Amsterdam.

De strenge straffen die de procureur had beloofd voor bedrijven die ‘winst maken uit het schenden en het omzeilen van de Amerikaanse handelswetgeving’ bleek slechts lippendienst. Fokker moest een boete betalen die niet hoger was dan de waarde van de illegale transacties. ‘Geen cent meer dan het zelf bijeenbracht heeft met illegale transacties’, stelt rechter Leon in zijn juridische advies. Fokker stelt ten onrechte dat het hier om door de pers verzonnen bedragen gaat, terwijl ze worden genoemd door de rechter.

  Militaire industriële schakel

De straf is zo licht, omdat zwaardere financiële sancties het bedrijf ernstig zouden hebben beschadigd en daarmee een onevenredig grote straf zou zijn geweest, stelt een betrokken wetshandhaver in de Washington Post. Wat er nu gaat gebeuren is onduidelijk. Rechter Leon staat open voor goedkeuring van een gewijzigde overeenkomst. Fokker heeft besloten in beroep te gaan.

Fokker is ook niet zomaar een bedrijf. Het maakt voor een belangrijk onderdeel uit van Nederlandse defensie-instellingen, en vormt een industriële schakel tussen de VS en de Nederlandse militaire markt. Dit verklaart wellicht het feit dat, ondanks de ernstige schendingen van de Amerikaanse exportwetgeving, de strafmaat zo minimaal is uitgevallen.

De term ‘Fokker’ levert met de zoeker op de website van het Amerikaanse ministerie van Defensie 351 resultaten op. Fokker neemt deel aan een aantal grote Amerikaanse wapenprogramma’s, zoals de F-16, F-35 Joint Strike Fighter (JSF), Chinook helikopters, Sea Sparrow en Patriot Advanced Capability (PAC-3) raketschildraketten. Het bedrijf maakt actief deel uit van de Atlantische band tussen de VS en Nederland. In januari ondertekende het nog een contract met Lockheed Martin voor de fabricage van vleugelcomponenten voor de JSF.

In elk parlementair debat in de Tweede Kamer omtrent de uitvoer van wapens wordt op zijn minst eenmaal gezegd dat de onze wapenexportwetgeving prima in orde is en dat Nederlandse bedrijven zich gedragen volgens de wet. Bovenstaand verhaal laat zien hoe een groot Nederlandse defensiebedrijf met list een bedrog zijn producten uit de VS verhandelde. Een beetje meer professionele scepsis van de leden van het Nederlandse parlement zou op zijn plaats zijn.

Eind februari kondigde Fokker Elmo (ook een dochter van Fokker Technologies) aan dat het een joint venture met het Indiase bedrijf SASMOS HET Technologies Ltd. is aangegaan. India staat bekend om zijn corruptie binnen de wapenindustrie. Deel van de samenwerking is dat Fokker Elmo technologie voor export gaat overdragen aan haar Indiase partner. De vraag is of het eindgebruik daarvan serieus zal worden gecontroleerd, en of de Tweede Kamer dit kritisch zal volgen.

Geschreven voor Ravage-webzine
In English for Stop Wapenhandel

Fokker: “a company with a long track record of deceit and illegal behavior”

In his Opinion of February 5, 2015 U.S federal judge Richard Leon refused to approve a settlement for sanction violations by the Dutch aerospace firm Fokker Services, daughter of Fokker Technologies Holding B.V with the US Government. Fokker is a key Dutch defence company.
The company was accused of more than 1,100 illegal shipments worth $21 million to Iranian customers, including the military, and to embargoed customers in Sudan and Burma in the period 2005-2010. Fokker agreed to forfeit $10.5 million and pay a civil fine of $10.5 million as a settlement.

But according to judge Leon, this settlement, made in June last year, was too lenient: “It would undermine the public’s confidence in the administration of justice and promote disrespect for the law for it to see a defendant prosecuted so anaemically,” he wrote. He especially referred to the deliverances to Iran to underpin his words.

Fokker cooperated in the investigation and promised to better its life. The US-government left the verification of these promised improvements however to self-reporting of the company. “The [Deferred Prosecution Agreement] DPA does not call for an independent monitor, or for any periodic reports to be made to either this Court or the Government verifying the company’s compliance with U.S. Law” wrote judge Leon, making clear his discomfort: “One can only imagine how a company with such a long track record of deceit and illegal behaviour ever convinced the Department of Justice to agree to that!”

The facts which made judge Leon deny the settlement came from information filed by the US Government. According to these, Fokker Services withheld or falsified tail numbers of planes. Falsely indicated parts were presented as “stock parts” to conceal its customers' affiliations with U.S. sanctioned countries. The Dutch company deleted references to Iran in materials sent to US companies. Employees were directed to hide activities and documents relating to Iran from US officials. Etc. This policy was at least partly known and approved by the senior management of the Dutch aeronautic company.

US Attorney Machen said: “Fokker treated U.S. Export laws as inconveniences to be 'worked around' through deceit and trickery.” In 2008, Fokker had already been warned by Dutch customs that they would not be able to defend the company “if it encountered problems with United States authorities regarding export compliance.”

Although the Attorney gave lip service to strong punishment of companies seeking “profit from violating and circumventing US trade laws” in the end Fokker has hardly been punished. Fokker Services fired a president, reassigned the duties of some of its personnel and promised to train employees in US export controls and economic sanctions. A program which is e.g. available every year in Amsterdam. The company had to pay a fine which was only as high as the value of its illegal transactions, “not a penny more than the revenue it collected from its illegal transactions,” judge Leon stated in his Opinion. The statement by Fokker that the figures are “speculative assumptions and amounts, not based on facts” is clearly inadequate. According to the Washington Post, punishment was minimal because more massive financial penalties would have severely hurt the health of the company and would have been a disproportionate penalty for its conduct. What will happen now must be awaited. Judge Leon remains open to approving a modified plea agreement. Fokker itself decided to file a Notice of Appeal.

Fokker is not just any company. It is part of the Dutch defence establishment, and is strongly linking the US to the Dutch military market. This provides another logical explanation for the fact that, despite the severe violations of US export law, punishment was so minimal. When searching the website of the US Department of Defence on Fokker, one finds as many as 351 results. Fokker is participating in major US weapon programs, such as the F-16, F-35 Joint Strike Fighter, Chinook helicopters, Sea Sparrow and PAC-3 missiles, and is thus part of the Atlantic bond between the US and the Netherlands. In January, it signed its most recent public contract with Lockheed Martin on wing components for the Joint Strike Fighter. Thus a company to handle with prudence.

In any debate on arms exports in the Dutch Parliament it is at least stated once that Dutch arms exports are according to the rules and that Dutch companies are behaving according to the law. This story shows a major Dutch defence company using tricks an deceit to trade its products. A bit more professional scepticism on the side of the Dutch parliament according to the spotlessness of Dutch defence companies would be wiser.

Late February, Fokker Elmo (also a daughter of Fokker Technologies) announced to start to market defence products in a Joint Venture with the Indian company SASMOS HET Technologies Ltd. India is known for its endemic corruption in the defence business. And there is another issue at stake too. As part of the joint venture deal, Fokker Elmo will transfer technology to its Indian partner as and when required. The question is if the end use of this technology will be controlled seriously, and if the Dutch parliament will be critical enough to monitor this.

Written for Stop Wapenhandel

Nederlandstalige versie Ravage-webzine

Philips veroordeeld door Amerikaanse Kamer van Koophandel

Philips laks bij naleven exportregels

Begin mei werd Philips in de Verenigde Staten veroordeeld wegens het niet volgen van het sanctiebeleid tegen Cuba. Het gaat om een overtreding uit 2005. Philips Amerika leverde toen zonder vergunning medische apparatuur van Philips Nederland, via Nedeland, aan Cuba.

De aangeklaagde is Philips Electronics North America Corporation. De straf is meer symbolisch dan dat hij pijn zal doen. Het bedrijf moet 9.000 amerikaanse dollars betalen. Philips heeft de overtreding zelf gemeld en krijgt een lage straf.

De kwestie toont wat mij betreft drie dingen aan. Allereerst dat het Amerikaanse rechtssysteem bol staat van de malle sancties tegen vijanden van Gods Amerika. Ten tweede dat grote bedrijven laks omspringen met de exportregels. Dat is hier misschien juist wel aardig, maar dat kan ook anders uitpakken. Ten derde dat Amerika wel doet wat Nederland weigert en dat is de exporten van bondgenoten controleren die via eigen territorium worden geëxporteerd.

Tenslotte je moet er toch niet aan denken dat Castro met Nederlandse apparatuur wordt geholpen bij hartfalen.

De gewraakte goederen:
Jet Stream Workspace Cardilogy Worktation
Mode iE33 ultrasound medical device (zie boven)

officiële aanklacht en veroordeling