donderdag 25 januari 2018

Rumoer over schandalen (deel 11 serie over scheepswerf Damen)

In het bedrijfsverslag van Damen over 2015 stond een handelsagent waarmee de relaties verbroken werden. Tenminste zo leek het, maar die agent stond in 2016 weer in de boeken en werd er toen pas definitief uitgehaald. Het kostte de scheepsbouwer € 4,6 miljoen die betaald was om een order voor meerdere schepen binnen te halen, aldus Quote.(1)

bron
In februari 2017 viel de FIOD het bedrijf binnen. Het kan verkeren; Kommer Damen was juist de dag ervoor als ereburger van Gorinchem benoemd. De afgelopen jaren is Damen geplaagd door geruchten omtrent corruptie.

Agenten

Het Openbaar Ministerie stelt alleen dat het bij de inval ging om corruptie in het buitenland. De pers speculeert waar deze gezocht moet worden. Het FD vindt het meest aannemelijk reden ervoor de schorsing door de Wereldbank (2) vanwege niet noemen van een lokale handelsagent. Deze agent was betrokken bij een order om Sierra Leone een patrouille schip voor visserij inspectie te verkopen.(3) Het rapporteren van het gebruik van dergelijke agenten is er om frauduleuze zaken te voorkomen. Damen maakt gebruik van de diensten van zo'n vijftig agenten die in ruil voor commissies markten bewerken en orders proberen te verwerven.
Probst en Novacom

Het zou de journalisten van Quote niet verbazen als het bij de inval om deze agenten gaat, zoals de Zwitser Jurg Widmer Probst. Probst was met zijn Panamese firma Grupo Interport actief in Guatemala onder de bedrijfsnaam Novacom.(4) Hij werd aldaar de Koning van de havens genoemd, kende iedereen in Guatemala en kon veel regelen, zo zei de Nederlandse ambassadeur in het land.(5) In september 2016 werd een internationaal opsporingsverzoek tegen probst uitgevaardigd,(6) maar in juli 2017 was hij nog steeds voortvluchtig.(7) Novacom heeft kranen in de haven van Quetzal (8) en beschikt sinds 2007 over een sleepboot van Damen.(9) De relaties tussen Damen en Probst liepen dus al even.

Honduras en Nicaragua

Twee maanden later pakt Quote uit met een verhaal over Damen in Honduras en Nicaragua. Een bron zou hen op Damen's activiteiten in beide landen gewezen hebben. Honduras kocht zes 1102 interceptors en twee Stan 4207 patrouille schepen, inclusief reserve onderdelen. De Nederlandse honorair consul in Honduras Humberto Klück heeft bij de order bemiddeld. Ook van deze agent heeft Damen afstand moeten nemen.(10) Dat is drie.

Hoge kosten

De levering werd voorzien van een Rabobank exportkrediet van € 39.414.792 (ruim 51 miljoen in maart 2013 dollars) dat is gedekt door Atradius DSB (11). Quote baseert zijn aantijging op een Engelstalig bericht over de Damen in Latijns-Amerika.(12) Volgens dit bericht zou Honduras $62 miljoen voor de schepen hebben betaald, dat is $29 miljoen te veel. “Ondanks beschuldigingen van corruptie in onder andere de Hondurese en Peruaanse pers, vond de deal toch doorgang,” constateert Quote.(13)

Rekenkamer

Het ligt allemaal wel net iets genuanceerder. Honduras koopt de boten niet, maar huurt ze voor dertien jaar en dat kost $ 49 miljoen (vergelijkbaar met de kredietverzekering) en daar komen de renteaflossingen aan de Rabobank van ruim € 12 miljoen bij.(14) Aangezien de Nederlandse overheid via Atradius DSB betrokken was, zou bij de overheid duidelijk moeten zijn of er van onregelmatigheden en bovendien is de zaak in 2013 onderzocht.(15) Openbaar zijn de uitkomsten of bevindingen op hoofdlijnen van dat onderzoek niet. Zouden ze dat wel zijn, dan zou er minder reden zijn voor speculatie.

Hoge kosten

Opvallend blijft de order wel. Nederland kocht in 2001 en 2002 twee Stan 4207's voor een bedrag van € 28 miljoen.(16) Een koopje lijkt het al-bij-al dan ook niet. Dat de order niet openbaar aanbesteed werd, is eveneens vreemd; ook al wordt dit verklaard met de opmerking dat er geen andere partij de schepen kon leveren. La Prensa vraagt zich af of een land dat er financieel beroerd voor staat wel dergelijke dure schepen moet kopen.(17) In Peru wordt de zaak door een senator aangevoerd om tegen het in zee gaan met Damen te pleiten bij een order van ruim € 150 miljoen.(18)

Oorlog tegen de drugs

Frank Slijper van Stop Wapenhandel schrijft al in 2012 over de order. Hij wijst eveneens op de schimmige manier van zaken doen, maar ook over de militarisering van de oorlog tegen de drugs onder hoede van de Verenigde Staten.(19) Hij stelt daarmee een politieke kwestie aan de orde die bij de Nederlandse Regering niet omstreden is. Nederland speelt immers zelf een rol in die drugsbestridjing in het Caraïbisch gebied.

Exportcontrole

Opmerkelijk is eveneens dat de Interceptors volgens een infographic in La Prensa (20) bewapend met .50 geschut niet voorkomen in de militaire exportvergunningen. Het geeft voor de zoveelste keer aan dat de kleine Damen schepen opereren op de grens van civiele wetshandhaving en gewapende inzet op het water. Of er sprake is van corruptie of niet: in dat laatste geval kan de controle maar beter stevig in de steigers staan.



Nicaragua

Later zou Damen nog wel twee patrouille schepen aan de marine van de Nicaraguaanse landmacht verkopen. De benodigde $ 9.8 miljoen werd geleend door het Damen zelf.(21) Deze schepen zullen volgens de website “zonder operationele uitrusting of bewapening” geleverd worden.(22)

Verontrustend

Verontrustend is dat een bedrijf dat zo dicht bij de Nederlandse overheid staat als Damen herhaaldelijk verdacht wordt van corruptie. Dat de uitkomst of reden van onderzoeken – die met zoveel machtsvertoon gepaard gaan dat ze de internationale pers halen – stil gehouden wordt is een slechte zaak. De reden van de laatste inval is een half jaar later bijvoorbeeld nog steeds niet bekend. Daarmee zijn ze voer voor speculatie.

Het is overigens moeilijk zaken doen in de militaire export sector als je de handen schoon wilt houden. Betrouwbare cijfers zijn niet voor handen, maar deskundigen schatten dat de helft van alle corruptie verbonden is met militaire transacties.(23)


Bedrijfsprofiel van het Nederlandse scheepsbouw conglomeraat Damen


Op dit blog veel meer berichten waarin Damen een rol speelt. Vind ze met de zoekfunctie.

Eindnoten:

1) Henk Willem Smits en Sonny Motké, 'Damen Shipyards neemt opnieuw afscheid van handelsagent (update)', Quote, 30 maart 2017 (http://www.quotenet.nl/Nieuws/Damen-Shipyards-neemt-opnieuw-afscheid-van-handelsagent-update-193968)
2) World Bank Debars B.V. Scheepswerf Damen Gorinchem (Damen Shipyards Gorinchem) for 18 Months, PRESS RELEASE, 16 maart 2016, (http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2016/03/16/world-bank-debars-bv-scheepswerf-damen-gorinchem-18-months): “An investigation by the World Bank Integrity Vice Presidency revealed evidence that Damen engaged in a fraudulent practice by failing to disclose an agent and the amount of commissions due to the agent when it submitted its bid for the supply of a Fisheries Patrol Boat under the West Africa Regional Fisheries Program (Phase 1) in Sierra Leone in early 2013.”
3) Tjabel Daling, 'Fiod doet inval bij scheepsbouwer Damen Shipyards', Financieele Dagblad, 16 januari 2017 (https://fd.nl/ondernemen/1183232/fiod-doet-inval-bij-damen-shipyard)
4) Henk Willem Smits en Sonny Motké, 'Handelsagent Damen Shipyards betrokken bij omkoping in Midden-Amerika', Quote, 6 maart 2017 (http://www.quotenet.nl/Nieuws/Handelsagent-Damen-Shipyards-betrokken-bij-omkoping-in-Midden-Amerika-192709)
5) Niek de Jong, José Rafael del Cid, Vivian Guzmán and Otto Genee, El puerto que no debio ́ construirse (The port that should not have been constructed)', ORET Evaluation 2007-2012 – Case Study of Project “Champerico Fishery Port, Guatemala” (ORET Transactions GT00017 and GT00018), maart 2015, Erasmus Universiteit Rotterdam (https://english.iob-evaluatie.nl/binaries/iob-evaluatie-eng/documents/publications/2015/402_attachments/attachments/guatemala-port/oret-casestudy-guatemala-port.pdf), p. 18.
6) José del Águila, 'Interpol only seeks two fugitives for the case Cooptación del Estado', La Hora, 8 september 2016 (http://lahora.gt/interpol-solo-busca-dos-profugos-caso-cooptacion-del-estado/)
7) Ferdy Montepeque, 'Los beneficios que autorizó EPQ para el suizo Jurg Probst', El Periódico, 13 juli 2017, (https://elperiodico.com.gt/nacion/2017/07/13/los-beneficios-que-autorizo-epq-para-el-suizo-jurg-probst/)
8) Zie noot 5.
9) Factsheet Damen Stan Tug 2208, Orgullo de Izabal (http://www.duwsleepvaart.nl/duwsleepsite/damen/ORGULLO%20DE%20IZABAL.pdf)
10) Henk Willem Smits en Sonny Motké, 'Fiod-inval Damen Shipyards houdt mogelijk verband met corruptie in Honduras, Quote, 19 mei 2017 (http://www.quotenet.nl/Nieuws/Fiod-inval-Damen-Shipyards-houdt-mogelijk-verband-met-corruptie-in-Honduras-196921) Nicaragua betrof de verweving van baggerschepen zonder openbare aanbesteding, aldus het artikel. In 2015 en 16 was er sprake van baggerwerkzaamheden met Damen materieel in Nicaragua: http://dopdredgepumps.com/excavator-mounted-dop-dredge-pump-150-cleans-pacific-harbour/; http://www.maritiemnederland.com/nieuws/snijkopzuiger-damen-bouwt-kanaal-in-nicaragua/item1867
11) 'EKV-polissen 2013', (Spreadsheet in PDF), Atradius Dutch State Businbess (https://atradiusdutchstatebusiness.nl/nl/publicaties/afgegeven-polissen.html)
12) W. Alejandro Sanchez, 'DAMEN’S PRESENCE IN THE LATIN AMERICAN AND CARIBBEAN MARKET, PART 1', Center for International Maritime Security 18 juli 2015 (http://cimsec.org/damens-presence-in-the-latin-american-and-caribbean-market-part-1/17534)
13) Zie noot 10.
14) '$62 million Contract for Eight Patrol Units', Cental America Data Com, 22 oktober 2012 (http://www.centralamericadata.com/en/article/home/62_million_Contract_for_Eight_Patrol_Units)
15) Anja Broeken , 'Damen inzet corruptie-onderzoek FIOD', 17 januari 2017 (https://www.ad.nl/rivierenland/damen-inzet-corruptie-onderzoek-fiod~a77454de/)
(https://www.ad.nl/rivierenland/damen-inzet-corruptie-onderzoek-fiod~a77454de/). (De Amerikaanse Rekenkamer kwam onlangs met een verklaring dat er van onregelmatigheden bij een militaire order geen bewijs was gevonden. “We found the events related to this transaction to be consistent with the standard Foreign Military Sales process,“ uit Persbericht rond Export van militaire goederen; Kenia's verzoek bewapend vliegtuig', GAO-17-713R, 5 september 2017. (https://www.gao.gov/products/GAO-17-713R) Zo kan het ook.
16) Verslag van een schriftelijk overleg i.v.m. De Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën voor het jaar 2001, 27400 IXB, nr. 36, Vastgesteld 3 juli 2001 (https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27400-IXB-36.html)
17) 'Honduras: investigan multimillonario contrato para lanchas', La Prensa, 26 februari 2013 (http://www.laprensa.hn/especiales/381940-273/honduras-investigan-multimillonario-contrato-para-lanchas)
18) 'Luis Iberico lanza alerta contra empresa holandesa acusada de corrupción', RPP Noticias, 13 september 2013 (http://rpp.pe/politica/actualidad/luis-iberico-lanza-alerta-contra-empresa-holandesa-acusada-de-corrupcion-noticia-630732)
19) Frank Slijper, 'Dutch ships assist Honduras in escalating war on drugs', Explosive Stuff Blog Stop Wapenhandel , ecember 2012 (http://www.stopwapenhandel.org/node/1444)
20) 'Honduras: investigan multimillonario contrato para lanchas', La Prensa, 26 februari 2013 (http://www.laprensa.hn/especiales/381940-273/honduras-investigan-multimillonario-contrato-para-lanchas)
21) Alejandro Sanchez, 'Nicaragua to acquire two Stan Patrol 4207s', Jane's Defence Weekly, 18 december 2017 (http://www.janes.com/article/76491/nicaragua-to-acquire-two-stan-patrol-4207s)
22) 'Nicaragua adqueire dos patrulleros Damen Stan 4207', Info Defensa, 12 januari 2018 (http://www.infodefensa.com/latam/2018/01/12/noticia-nicaragua-invertira-millones-dolares-patrulleros-damen-patrol.html)
23) William M. Daley, 'National Export Stratgegy: Working for America', Trade Promotion Coordinating Committee, 2000, II. Uit Paul Holden et al, 'Indefensible; Seven myths that sustain the global arms trade,' (Londen, Pluto Press, 2017), p. 118.