Op Eerste
Kerstdag wordt het jaarrapport 'Conventional Arms Transfers to
Developing Nations, 2007-2014,' gebruikt voor een artikel in
de Int. New York Times. In die jaaruitgave is flink
de klad gekomen. De voorlaatste uitgave stamde
al weer uit 2012.
Het rapport is geschreven door Catherine A. Theohary voor de onderzoeksafdeling van het Amerikaanse congres (CRS). Ze vervangt daarmee Richard F. Grimmett, die sinds mensenheugenis als auteur op het coverblad van de jaarlijkse publicatie stond. In wandelgangen werd over het Grimmett-rapport gesproken. Er was dit jaar sprake van een mediastrategie bij de lancering. Het rapport werd pas een week na publicatie openbaar. Dat gaf de New York Times de gelegenheid een stuk te schrijven dat vervolgens werd overgenomen door kranten wereldwijd. De enorme groei van de Amerikaanse wapenexporten met 10 miljard dollar naar 36 miljard dollar waren dan ook nieuwswaardig. De Russische verkopen daalden licht van 10,3 naar 10,2 miljard. Opvallend is ook de positie van Zweden als nummer drie met 5,5 miljard aan verkopen. Een Italiaans anti-wapenhandel activist twitterde dat vier EU-landen bij de belangrijkste verkopers naar het Midden-Oosten zitten: Frankrijk, VK, Duitsland, en Italië.
De
Koreaanse
site Chosunilbo citeerde dat Zuid-Korea met 7.8 miljard aan
contracten de grootste wapenimporteur was in 2014. Dat is niet iets
om trots op te zijn, maakten activisten
uit vier continenten in oktober bij een wapenbeurs in Seoel
duidelijk.
Wat mij
betreft gaat de zoekmachine vrijwel onmiddellijk op 'Netherlands'. En
ja hoor in 2014 scoorde Nederland, met een negende plek, hoog als het
ging om het sluiten van contracten. Het ging om een waarde van 900
miljoen dollar. Dat voorspelt hoge ogen bij wapenleveranties in de
jaren erna. Nu al staat Nederland (2007-2014) als exporteur op een
elfde plek. Het rapport onderstreept daarmee een al bekend beeld.
Minder
opgemerkt werd een ander Amerikaans rapport dat in december werd
uitgegeven. Het zogenaamde WMEAT
rapport van het State Department. WMEAT staat
voor World Military Expenditures and Arms Transfers. Het is een van
de handigste overzichten op het gebied van militaire bestedingen,
troepensterkte, etc. Maar het loopt met cijfers voor de jaren
2002-2012 hopeloos achter op andere bronnen. The Stockholm
International Peace and Reasearch Institute (SIPRI)
en the International Institute
for Strategic Studies (IISS) publicist van de
Military Balance geven de militaire bestedingen over 2014. Beide zijn
te raadplegen op het internet en dienen als bron voor wiki voor de
militaire
uitgaven. Voor wapenexportcijfers gaat vrijwel
de hele wereld naar SIPRI dat een scala aan verschillende cijfers
goed vindbaar op de site plaatst. De Europese Unie komt vermoedelijk
in maart 2016 met de Europese wapenexportcijfers voor 2014. Afgelopen
maart kwamen die voor 2013.
Ze zijn makkelijk te vinden in de EU
export browser van het Europese Netwerk tegen
de Wapenhandel (ENAAT). Je ziet in een oogwenk dat onze vrienden in
Riyadh nummer twee bestemming zijn voor de mensenrechtenvriendelijke
EU.
WMEAT komt daar dus ruimschoots achteraan kakken met cijfers voor 2012 in
december 2015. Dan kan je wel stellen
dat wapenexporten goed zijn voor het terugdringen van de
staatsschuld. Dit aangezien de verhouding in- en export ruimschoots
uitvalt in het voordeel van het tweede, $102
miljard per jaar (overigens een opvallend hoog bedrag) versus $4
miljard. Het is wel een opmerking waarin iets wringt. De teller staat
op twintig biljoen schuld – meer dan 100 % van het BBP – en is
vooral ontstaan door oorlogsvoering en militaire aankopen. De VS zouden met deze staat van dienst de EU niet
inkomen. WMEAT komt ook met opvallende cijfers dat in
de periode 2002-2012 de VS ruim driekwart van
de wapenhandel voor haar rekening nam, de EU ongeveer een tiende,
Rusland een twintigste en China minder dan een 2%, maar daar
gaat de pers drie jaar later niet meer voor zitten.
Voor
precieze gegevens rond Nederlandse wapenexporten kan je niet om de
site van Stop Wapenhandel heen. Deze organisatie liet in een
tegenrapport
bij het jaarlijkse wapenexportrapport
van de overheid en de
maandoverzichten van vergunningen voor exporten en doorvoer
niet alleen weten dat de Nederlandse wapenhandel in 2014 een all
time high bereikte, maar ook waar de
schoen wringt. Want zoals een schrijver het in de Pittsburgh
Post-Gazette formuleerde 'Vrede
op aarde? Niet totdat de VS stopt met wapenhandel en oorlogvoeren.'
Om die harde werkelijkheid gaat het uiteindelijk. VS kan je vervangen
door EU, Nederland, België,
Vlaanderen of welk land of regio met een eigen wapenexportbeleid dan
ook. Wapenexportbeleid en -controle zijn er niet voor niets. Maar van
strikt toepassen is geen sprake; economische en machtspolitieke
argumenten hebben nog steeds de overhand. Het lijkt dan ook zinnig in
het kader van de strijd voor vrede nog wat vaker de pijlen op de
Regering te richten dan landen elders te beschuldigen die kunnen doen
wat ze doen door onze militaire en economische steun. Wat informatie
over 2015 zou daarbij helpen.
