Week 43 in #wapenhandel25tweets

(Gaarne 'liken' of delen als je het nuttig of interessant vindt.)

F-16's naar Jordanië

Photo: Neergestortte Jordaanse F-16 in Narjan bij de grens met Jemen. bron

De eerste zes F-16's zijn weg (zie ook tweet) naar Jordanië. Dat is een land dat onderdeel is van de Saoedische coalitie tegen Jemen. Jordanië zet daarbij F-16 in.

Een Jordaanse luchtmacht generaal vertelde in november 2015 een Nederlandse journalist dat vier F-16's werden ingezet voor de strijd in Jemen. Maar ook in januari 2017 zijn ze nog ingezet aldus Parstoday dat een aanval op een Jordaanse F-16 beschrijft. Volgens de Nederlandse regering (opent pdf, zie ook week 42) gaat het slechts om een ondersteunende rol.

Nederland heeft bovendien een afspraak gemaakt met Jordanië dat de geleverde exemplaren niet zullen worden ingezet in de strijd boven Jemen. Maar wat betekent zo'n afspraak?

“Een garantie van welke regering dan ook is waardeloos,” zegt de Britse minister van Materieelbeleid onder de Britse premier Thatcher, Alan Clark, begin jaren negentig al tegen journalist John Pilger. Eerder deze maand citeerde Defense News (een onafhankelijk, maar aan het Pentagon gelieerd weekblad) Rachel Stohl van het Stimson Center “... als je wapens geeft aan een land of organisatie, dan kan je niet meer controleren hoe ze gebruikt worden.”  

“Hoewel een dergelijke clausule als onderdeel van de wapenexportregeling opnemen naïef is, biedt ze wel handvatten om achteraf gefundeerde kritiek te leveren op de inzet voor oneigenlijke doelen en dat mee te wegen in de verstrekking van latere exportvergunningen,” schreef ik in 2003 in Explosieve Materie; Nederlandse wapenhandel blootgelegd. Om die controle vorm te geven is het van belang dat het publiek of tenminste Parlementariërs – vertrouwelijk indien onvermijdelijk – kennis kunnen nemen van dergelijke afspraken.

Als Jordanië zo'n kleine tachtig F-16's bezit en 15 mogen er niet worden ingezet boven Jemen dan kan het dat met passen en meten de Nederlandse F-16's inzetten voor taken die wel mogen en zijn de andere F-16's vrij om mee te doen met Saoedi's en Emiraten. Wat voor afspraken zijn er eigenlijk voor eerder door Nederland geleverde F-16's gemaakt? En hoe zit het de negen geleverd door België?

Nederland (zie ook 17, 23-24, 25, 27)

1 – 241017: retweet @Argosradio1 - Kees [van den Bosch] vertelt over zijn wereldprimeur in 2005, een verhaal over een Pakistaan die een atoombom ontwikkelde. #Argos25jaar https://twitter.com/twitter/statuses/922733167731204098

2 – 241017: Documents on A.Q. #Khan & #Pakistan's nuke collected after #FOIA requests by @CTWnl @frankslijper. See @Argosradio1 http://broekstukken.blogspot.com/2017/10/stukken-over-aq-khan-wobdocuments-on-aq.html

3 – 251017: Q&A how to prevent & control #Dutch sales for #WMD by private companies. Military intelligence signals low awareness https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2017/10/25/beantwoording-kamervragen-over-kopen-van-onderdelen-voor-massavernietigingswapens

4 – 271017: Dutch technology may have been used in weapons of mass destruction: ministers http://www.dutchnews.nl/news/archives/2017/10/dutch-technology-may-have-been-used-in-weapons-of-mass-destruction-ministers/

5 – 261017: #Jordan takes delivery of ex-#Dutch #F16s | Jane's 360 http://www.janes.com/article/75226/jordan-takes-delivery-of-ex-dutch-f-16s

6 – 271017: Dutch #SP asks government to pressure Israel, Ukraine, China and Russia to end arms sales to #Myanmar. https://www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=a31fd849-cb5e-4fbe-ab62-709a9535be70&title=Conceptverslag%2520Myanmar%2520.docx

EUROPA (zie ook 22)

7 – 261017: retweet #EU under mounting pressure to ban arms sales to #Saudi Arabia. @_ENAAT https://www.theguardian.com/world/2017/oct/26/eu-under-mounting-pressure-to-ban-arms-sales-to-saudi-arabia

België (zie 25)

Denemarken

8 – 231017: Q&A Dutch MP's @SadetKarabulut @HanTenBroeke forced labour of North #Koreans at construction of #Danish naval vessel https://www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=2e7c4f0a-e460-45ec-b0ea-dd1beef2a45c&title=Antwoord%20op%20vragen%20van%20de%20leden%20Ten%20Broeke%20en%20Karabulut%20over%20het%20bericht%20dat%20Noord-Koreaanse%20dwangarbeiders%20in%20Europa%20zouden%20hebben%20gewerkt%20aan%20de%20bouw%20van%20een%20Deens%20marineschip.docx

Duitsland (zie ook 12)

9 – 231017: #German government continues sale of #submarine to #Israel after #corruption hurdle. http://www.badische-zeitung.de/deutschland-1/merkel-genehmigt-u-boot-deal

Finland

10 – 231017: #Finish arms exports, major destination #MENA-region. #Qatar #UAE http://eu.janj.eu/n/80157

Frankrijk (zie 15-16, 26)

Turkije

11 – 241017: #Turkey’s #kamikaze #drones ready for action https://www.dailysabah.com/turkey/2017/10/22/turkeys-kamikaze-drone-is-ready-for-action

12 – 241017: Annalena Baerbock, (Grünen) "man [sollte] endlich #Waffenexporte und #Hermes-Bürgschaften für die #Türkei beenden" http://www.tagesspiegel.de/politik/jamaika-sondierungsgespraeche-merkel-gegen-abbruch-der-eu-gespraeche-mit-ankara/20502316.html

VK (zie 21)

Zwitserland (zie 21)

REST VAN DE WERELD

Azerbeidzjan

13 – 241017: Despite support for #ATT #Canada considers to sell to weapons #Azerbaijan despite the conflict with #Armenia. https://horizonweekly.ca/en/canadian-mp-garnett-genuis-raises-concern-regarding-the-arms-sales-to-azerbaijan/

Australië

Botswana

Canada (zie ook 13)

14 – 261017: #Canadian military reviewing whether to provide weapons to #Kurds despite fighting with #Iraqi forces. http://ottawacitizen.com/news/national/defence-watch/canadian-military-reviewing-whether-to-provide-weapons-to-kurds

Ecuador (zie 17)

Egypte

15 – 241017: Rights groups blast #Egypt's human rights record and #French weapon deals (involving others like #Thales Nederland) http://www.aljazeera.com/news/2017/10/rights-groups-blast-egypt-human-rights-record-171023095106374.html

16 – 261017: It seems the more human rights considerations, the more efforts to sell #arms. #France ready to sell more to #Egypt. https://www.dailysabah.com/mideast/2017/10/26/france-ready-to-sell-more-weapons-to-egypt-reports-indicate

Iran (zie 3-4, 20)

Irak (zie 14)

Israël (zie 6, 9)

Jemen (zie 5, 7)

Jordanië (zie 5)

Myanmar (zie 6)

Noord-Korea (zie 8)

Oekraïne (zie 6)

Pakistan (zie 1-2, 3-4)

Qatar (zie 10)

Rusland (zie 6)

Saoedi-Arabië (zie 7)

Syrië (zie 3-4)

Taiwan (zie 26)

VAE (zie 10)

DEFENSIE-INDUSTRIE

Damen

17 – 231017: #Ecuadorian Navy commissions first #Damen Stan Patrol 5009 #OPV | Jane's 360 http://www.janes.com/article/75131/ecuadorian-navy-commissions-first-damen-stan-patrol-5009-opv

Thales (zie ook 15, 23)

18 – 251017: #European naval defence-industry consolidation. Stakes high 4 #Thales it may loose its position on Combat Data Syst. https://www.defensenews.com/industry/2017/10/24/naval-airbus-in-europe-could-lead-to-industry-shake-up/

WAPENS

Drones (zie ook 11)

19 – 251017: New face of war: #DARPA contracts to develop #drones swarms for urban combat environments. https://www.c4isrnet.com/unmanned/uas/2017/10/24/darpa-we-want-autonomous-drone-swarms-for-war-fighters/

F-35

20 – 251017: Sentenced for attempt to transfer to #Iran material relating to the F-35 Joint Strike Fighter (#JSF) Program. http://www.exportshh.com/second-circuit-upholds-sentence-for-attempt-to-export-f-35-technology-to-iran/#page=1

Luchtvaart

21 – 231017: Most attractive economies for aeronautic industries. Top 3: US, Switzerland and UK. https://www.pwc.com/us/en/industrial-products/publications/assets/pwc-aerospace-manufacturing-attractiveness-rankings-2017.pdf

Observatie technologie (IT)

22 – 261017: #MEPs want human rights safeguard on #surveillance tech exports @EURACTIV https://www.euractiv.com/section/cybersecurity/news/meps-want-human-rights-safeguard-on-tech-exports/

Onderzeeboten (zie 9)

Raketschild

23 – 241017: NATO missile defence. Dutch pride, the #Thales Smart-L #radar is missing in the story. #Raytheon stealing the show. https://www.defenceonline.co.uk/2017/10/23/raytheon-nato-ballistic-missile/

24 – 241017: Agitprop "Terrorists have a growing no. of Ballistic missiles that's why Dutch navy is involved in Missile Defence" https://www.rovid.nl/def/km/2017/def-km-20171016-idd3sk51y-web-hd.mp4

Wapenbeurzen

25 – 221017: In 2 weeks Defense Security Asia #DSA in #Thailand: FN Herstal (BE), DSM (NL) and 6 from Germany, 2 UK and 6 France. http://apps.ubmasia.com/exhlist/AsianDefense-2017/en/#

WMD (zie 1-2, 3-4)

OVERIG

Corruptie (zie ook 9)

26 – 261017: #Thales, #Dassault, #Safran fined 227 mln euros in #Taiwan dispute on arms sales and #bribes. https://news.webindia123.com/news/articles/World/20171025/3206930.html

Defensiebudget (zie ook 24)

27 – 241017: Complains Dutch military must shout PANG! when firing rifle & hasn't protective cloths. Buys 26 AMRAAM $360.000 each http://www.dsca.mil/major-arms-sales/government-netherlands-aim-120-c-7-advanced-medium-range-air-air-missile-amraam

Onderzoek en activisme (zie ook 2)

28 – 241017: Helpful tool to develop quickly a basic understanding of the arms trade, defence industry and its surroundings. http://www.housmans.com/blog/?p=2792

This is a selection from a larger amount of tweets. Tweets with a relation the Netherlands, arms trade and defence-industry weight heavier in the selection. If you want to have them daily see http://twitter.com/martinbroek

Hollands tintje aan oorlog in Jemen

Foto: Een van de achttien in Nederland gekochte F-16’s die door de Jordaanse luchtmacht worden ingezet in de strijd tegen Jemen

Nederlandse wapensystemen spelen een onzichtbare rol bij de oorlog in Jemen. Veel van de deelnemende marineschepen zijn uitgerust met vuurleidingsradar geproduceerd door Thales Nederland.

Sinds 26 maart voert Saoedi-Arabië, geruggensteund door een coalitie van Arabische landen (Marokko, Egypte, Soedan, Jordanië, Koeweit, Bahrein, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten) bombardementen uit op stellingen van Houthi-rebellen in Jemen. Daar werd na een opstand in 2011 president Ali Abdullah Saleh verjaagd om plaats te maken voor een president die eind maart op zijn beurt per boot vluchtte naar Saoedi-Arabië.

De Houthi-rebellen proberen sindsdien in grote delen van het land de macht te grijpen, tot groot ongenoegen van Saoedi-Arabië dat met negen bondgenoten nu al een maand lang stellingen van de Houthi-rebellen, die in hun strijd worden gesteund door soldaten die op hun beurt Ali Abdullah Saleh steunen,bombardeert. Volgens de VN zijn daarbij inmiddels meer dan 1000 mensen omgekomen, onder wie 551 burgers en minstens 115 kinderen. Voedsel en benzine worden steeds schaarser en prijzen stijgen daardoor explosief.

Het gevecht om Jemen staat symbool voor de strijd om de regionale macht tussen het sjiitische Iran en soennitische Saoedi-Arabië, maar er lijkt eerder sprake te zijn van eengeopolitiek conflict. De Saoedische koning Salman ziet in de opmars van de Houthi’s een aanwijzing dat Iran zijn invloed probeert uit te breiden in de regio. Daarnaast plegen de Jemenitische tak van al-Qaïda en de Islamitische Staat (IS) aanslagen op het Arabische Schiereiland (AQAS).

Europese wapens

VN-chef Ban Ki-moon riep half april tevergeefs alle strijdende partijen op om de wapens neer te leggen nadat eerder de VN-Veiligheidsraad het leveren van wapens aan de Houthi’s verbood. De coalitie tegen de Houthi’s wordt militair gesteund door deVS en strijdt met wapens gekocht van Europese landen. In hetEU-verslag over de wapenexport in 2013 was Saoedi-Arabië na de VS de belangrijkste klant voor Europese wapensystemen met een waarde van bijna 4 miljard euro. De VN stelde een wapenembargo tegen Jemen in en vroeg alle partijen de gevechten te stoppen, dat laatste overigens zonder succes.

Op 9 april werd bekend dat een vloot bestaande uit twee Iraanse schepen in internationale wateren richting Jemen voer. Het ging om de torpedobootjager Alborz en het ondersteuningsschip Bushehr. De schepen haalden internationaal de krantenkoppen. Wat daarbij niet werd vermeld, is dat de Alborz in 1969 werd gebouwd op de Britse scheepswerf Vickers en de Bushehr in 1974 op de West-Duitse scheepswerf C. Lühring waardoor beiden sterk verouderd zijn.

Onderwijl zet de coalitie onder aanvoering van Saoedi-Arabië eenbreed scala aan militaire vliegtuigen en marineschepen in. Jane’s Defence Weekly meldt dat de bijdragen van de betrokken tien landen ‘onduidelijk’ zijn. Het militaire tijdschrift verklaarde echter wel dat landen als Jordanië vliegtuigen inzetten en dat er volgens foto’s tevens sprake is van Egyptische, Jordaanse en Bahreinse F-16’s.

Jordanië kocht recent achttien F-16’s van Nederland en negen van België, tezamen ruim een derde van hun totale squadron. Als gevolg van het gevoerde compensatiebeleid door de Nederlandse overheid gedurende de afgelopen decennia, waarbij ons land als tegenprestatie voor de aankoop van Amerikaanse F-16’s onderdelen voor de productie van dit gevechtsvliegtuig mocht leveren, zijn ook de overige F-16’s van Jordanië met Nederlandse technologie uitgerust.

De Eurofighters (EFA/Typhoon) die gebruikt worden door de Saoedi’s, zijn een product van BAe Systems, Finmeccanica, en Airbus. Het laatst genoemde bedrijf is om fiscale redenen gevestigd in Nederland. Van de inzet van Eurofighters in de strijd met de Houthi’s werd melding gemaakt in de Britse media. Marine-raketsystemen worden hierbij eveneens ingezet waarvan verschillende typen (zoals Sea Sparrow, Harpoon) Nederlandse technologische onderdelen bevatten.  

Thales Nederland

Met een blik op de geografische kaart blijkt dat de Jemenitische kust bijna net zo lang is als de landgrenzen. De stranden langs de Golf van Aden en de smalle ingang aan de Rode Zee vormen de route naar de Middellandse Zee die via het Suezkanaal loopt. Geen wonder dat vanwege het door de VN ingestelde wapenembargo de coalitie marineschepen inzet buiten de territoriale wateren van Jemen voor de controle van schepen.

Naast Saoedi-Arabië is het vooral vazal Egypte dat betrokken is bij de zeeblokkade. Een bedankje aan de Saoedi’s vanwege de gulle donaties van het Huis van Saud aan president al-Sisis en zijn regering, in maart nog4 miljard dollar. Caïro heeft ook een eigen reden. Het gebruik van het Suezkanaal levert Egypte ongeveer 5 miljard dollar per jaar op. Het is daarmee een onmisbare bron voor harde valuta voor een land dat door de afname van het toerisme en de buitenlandse investeringen financieel vrijwel aan de grond zit.

Vuurleidingsradar van Thales Nederland

Verwacht wordt dat ook Pakistan zal toetreden tot de vloot voor deze zeeblokkade. De nieuwste Pakistaanse marineschepen worden gebouwd door China en zijn voorzien van Nederlandse militaire communicatie- en gevechtssystemen. De Pakistaanse Oliver Perry klasse is uitgerust met een derivaat geproduceerd door Thales Nederland, genaamd de Perry Mk 92 vuurleidingsradar (Signaal WM 28).

Begin april doken er berichten op dat de Egyptische marine raketten afvuurde op Jemen. De gebruikte wapens zijn voornamelijk afkomstig uit de VS, Zweden, Italië en Rusland. De radar, gevechtssystemen en onderdelen van de raketten is echter ten dele geproduceerd in Nederland. Jane’s Defence Weekly meldt dat het fregat Alexandrië (voorheen de Mubarak) is uitgerust met Mk 92 vuurleidingsradar en dat de snelle raketaanvalsschepen Ezzat Awent zijn uitgerust met Thales Nederland Scout dataverwerking.

Tijdens een parlementaire hoorzitting over het Nederlandse wapenexportbeleid op 13 april hield Thales zich van de domme en stelde niet te begrijpen waarom de regering aarzelde met het verlenen van toestemming voor de uitvoer van Thales producten voor de bouw van Egyptische marineschepen. Vuurleidingsradar is een essentieel onderdeel van een wapensysteem, evenals dataverwerkings- en gevechtssystemen. Momenteel werkt Egypte aan de bouw van Egyptes Gowindkorvetten. Thales levert hiervoor niet alleen de oppervlakte rondzoekradar, maar ook de doelaanwijsradar die cruciaal is voor moderne oorlogsvoering.

Geschreven voor Ravage-webzine

In English for Stop Wapenhandel 

Nederlandse wapenexport naar recordhoogte

Hieronder een persbericht van de Campagne tegen Wapenhandel

(Vorig jaar leidde dit jaarlijkse rapport - nadat het de Volkskrant haalde - tot vier verschillende blogs. Eens kijken of dat dit jaar weer zo is.)

Groningen, 11 november 2009 – In 2008 bereikte de Nederlandse wapenexport een recordhoogte van ruim 1,25 miljard euro, zo blijkt uit de vandaag verschenen “Analyse Nederlandse wapenexportvergunningen 2008” van de Campagne tegen Wapenhandel. Een aantal uitvoervergunningen botst duidelijk met de Europese wapenexportcriteria waaraan Nederland zich heeft verbonden.

Zo werd toestemming gegeven voor wapenzendingen naar Pakistan, Saoedi-Arabië en Jemen, ondanks gewapende conflicten en mensenrechtenschendingen in die landen. Indonesië, waarmee Nederland een langlopende ontwikkelingsrelatie heeft, steekt zich met 316 miljoen euro voor de aanschaf van twee korvetten en bijbehorende radarvuurleiding nog dieper in de schulden.

Nederland laat wapentransporten via Schiphol en Rotterdam ongehinderd passeren als de vracht afkomstig is van bondgenoten. Zodoende liet men twee Tsjechische wapentransporten met ondermeer 20.000 geweren door op weg naar Sri Lanka. Ook werd niet opgetreden tegen een massale vracht Amerikaanse munitie voor Georgië, die eind juli – vlak voor de oorlog tegen Rusland - op Schiphol werd aangemeld.

Daarnaast vallen een groot aantal exporten van nachtzichtapparatuur op voor de krijgsmachten van India, Marokko, Thailand en China. Tegen China loopt nota bene een (beperkt) Europees wapenembargo. Het Libische leger is voor het eerst in decennia weer een acceptabele bestemming; aan dictator Khadaffi werd een radar verkocht.

“Nederland houdt een dubieuze reputatie hoog als grote wapenexporteur” vindt onderzoeker Frank Slijper van de Campagne tegen Wapenhandel. “Economische en bondgenootschappelijke argumenten wegen vaak zwaarder dan mensenrechten, vrede en veiligheid”.

De “Analyse Nederlandse wapenexportvergunningen 2008” is te vinden op www.stopwapenhandel.org

Kreeg ik ook nog binnen:

De emailnieuwsbrief van de Campagne tegen Wapenhandel verschijnt vier keer per jaar. Aanmelden en afmelden kan via info@stopwapenhandel, ovv ‘nieuwe abo nieuwsbrief’of ‘einde abo nieuwsbrief’. Ken je mensen in je omgeving voor wie deze email nieuwsbrief interessant kan zijn, stuur hem dan door!

Eerder Volkskrantblog 11 novembere 2009