Dutch missile technology to Saudi Arabia?

Germany "supports the supply of offensive weapons to Saudi Arabia," concluded Left Party Bundestag member Jan van Aken in a reaction to the deliverances of components for Tornado and Eurofighter combat aircraft, parts of howitzer and mortar ammunition, and armoured transport vehicles to the Saudi kingdom. The exports were authorized as part of joint projects to which Germany committed itself. According to the German government, this was export to other European countries, not to Saudi-Arabia. The same logic, although on a smaller scale of export, is followed by the Dutch government when for example justifying the export of Sea Sparrow missile components.

Saudi Arabia is the notorious sponsor and source of inspiration for much of Islamic violence in the wider Middle East, staging military and financial interventions in order to create stronger salafist influence. Internally, the country has a repressive policy against women and minorities which is amongst the worst in the world. But Saudi Arabia is also spending billions of its oil dollars on arms, making it the third or fourth military spender in the world (depending on calculation method used).

Last week Riyadh declared that the building of four naval vessels by Lockheed Martin in the US is too expensive – between 3 and 4 billion US$ each - and goes too slow (it can take up to seven years). The statement can be seen as part of the negotiations over price and schedule of the ships. The Saudi acquisition is part of a US$ 20 billion programme to refresh the ageing U.S.-built Saudi fleet operating in the Persian Gulf, according to a State Department notification issued in October. Shortly after the Saudi complaint Lockheed could rescedule and build quicker.

According to the Defense Security Cooperation Agency (DSCA ) 532 Raytheon Evolved Sea Sparrow Missiles (ESSM) will be sold to the Saudi's as part of the programme. Here the involvement of Netherlands starts. The country participates in the NATO Sea Sparrow Consortium since the beginning e.g. through Fokker and Thales. Most of the Sea Sparrow project concerns sea launched missiles but a 2012 arms fair showed Fokker and Thales involvement in some land based Sea Sparrows. The last two Sea Sparrow contracts, reported on the website of the US Ministry of Defense, the mentioned the Dutch as producers. October 30, 2015 a contract was issued valued at € 15.3 million, of which 60 percent by the the Sea Sparrow Consortium. An April 2, 2015 contract for Sea Sparrow Block 2 missile engineering and manufacturing development (EMD) requirements was issued for $517,300,000 (€ 474.7m). The Netherlands will pay for 5 percent of this contract and perform 3 percent of the work. The result in real figures is € 14 million. Research institute TNO also played a role in the work on the missile and developped the system which provide the data to optimise raid annihilation.

The Sea Sparrow sales can also be found in the monthly arms export reports by the Dutch government. In 2014 (the latest published) three exports to Denmark of Sea Sparrow components are reported, one to the United Arab Emirates, and one to the VS. Together the exports are valued at € 8.1 million. But the rather vague description 'technology for guided missiles' [Technologie voor geleide raketten] is also used in the reports so the conclusion it is likely many more are under-reported but took place.

The Fokker Special Products website makes no secret of Sea Sparrows technology production. The Supplier Quality Assurance Requirements Fokker has signed – regarding selling Sea Sparrow components – states: “Full traceability of the supply chain shall be guaranteed and be proven by the paperwork.” So it can be known in which missiles for which destination the components are assembled. It enables the Dutch government to control if sales have the destination Saudi Arabia. But such action is not to be expected, because it is antagonising the US and our ally in Riyadh. A new sale of weapon components to Saudi Arabia is in the making. And will the Netherlands follow the German example where words are nice but policy wrong. Or will it be stopped?

Martin Broek 28/01/2016

Despite military embargo, India sells Dutch radar technology to Myanmar

An arms embargo is the strongest measure of arms control. And thus must be taken very seriously. In 2013, Stop Wapenhandel published on its website about a possible breach of the embargo against Myanmar by re-export of Dutch defence technology from Thales through the Indian company Bharat Electronics (BEL). Defence company Thales responded immediately by proving that it had explained to BEL its objection to the delivery, as this would breach the EU arms embargo against that country. Based on information from an Indian defence website however, we know that military radar technology originating in the Netherlands is still exported to Myanmar despite an European Union embargo on arms, munitions and military equipment, which is including all military technology and will be in force at least until 30 April 2016.

It is high time to clarify how military equipment, built on a Thales Nederland license, can be sold to embargoed Myanmar. Thales is extending its relations with India and more navy ships with of the same kind of technology will be built. How is arms export regulations applied to re-export of Dutch technology on Indian built ships and what is the authority of the Dutch government?

The military technology in case are systems from Indian defence company Bharat Electronics, meant for six to eight Aung Zeya-class/Kyan Sittha-class guided weapon frigates which Myanmar is building domestically with Chinese help. India is delivering also other technology for these vessels. The ships cost approximately € 175 million. With Chinese help Myanmar is quickly developing a blue water navy, a navy with the potential to operate outside its own coastal waters.

The frigates are fitted with a range of weapons and weapon systems including radar produced by Indian firm Bharat Electronics (BEL), the so-called RAWL02 Mk III military early warning air radar. However Thales itself informed BEL March 2013 that it estimated the chance for the grant of an export license – of the deliverance of this radar built on a license of Thales Nederland - below twenty per cent, even when the EU arms embargo would be lifted. Thales warned BEL not to deliver and thus prevented the sale of this state-of-the-art radar to Myanmar.

Shortly after this however, Scoop.it reported that: “(frigate) Aung Zeya (pennant number F11), is fitted with what appears to be an older variant of the RAWL.” In some sources this radar is still wrongly identified as the 3rd generation radar.

So, Bharat did sell radars to Myanmar. Not the ones Thales told them not to deliver, but an older version of the same radar, the RAWL02mkII instead of RAWL02mkIII. Expert sources which have been consulted by Stop Wapenhandel confirmed that this version is based on an ealier version of the LW-series. The mkIII version is based on the LW08, a long range radar of the 3rd generation and produced on a 100% license, according to a Thales email received June 26, 2015, and several are delivered to India. The major military handbooks underwrite the Dutch origin of the mkII variant. World Naval Weapon Systems (5th edition, p. 240) of the Naval Institute – independent but close to the US Navy – e.g. makes clear the majority of BEL's radar systems originates at Thales (Hollandse Signaal Apparaten, HSA). Thales confirmed in the email of June 26, 2015, that the radar delivered to Myanmar is based on LW04 technology of Thales Nederland. The LW-04 is the first one of the second generation long range air surveillance radars produced by Thales. In 1969 a license was provided by HSA to BEL to build the radar in India. BEL developed the radar into the RAWL02 MK IIAP/N-112110340676. This is advertised by BEL for its salient features and still in use by India as can be concluded by a manual for naval officers. Thales however states in an email of June 30, it is sixty years old and no new parts where deliverd. Although this is an old system, even the previous 1st generation LW03 radar system is still in use. There is also other HSA naval technology from that time presently equiping navies around the world, from Spain to Thailand and from Finland to Egypt or Argentine. It is not new, but also far from obsolete.

Moreover, military deliverances are prohibited by the embargo, new or old. And very clearly this is military technology. The RAWL02mkII is designed for use onboard large and medium naval ships for long range air warning and target detection. “He who sees the most, and sees it before anyone else does, has the advantage,” as Thales itself describes the use of the LW03. It is one of many projects between BEL and Thales Nederland (and its predecessors Hollandse Signaal Apparaten (HSA) and Thomson CSF). Bharat Electronics was largely set up by Signal, according to Stuart Slade, annalist on radar in military magazine Naval Forces. Thales itself states on this cooperation: “In the past, BEL built under license Flycatcher Mk1 Thales systems and naval radars LW04, DA08 and ZW06 and the system ground Reporter.”

The latest major development is a joint venture between the two companies, dedicated to the design, development, marketing, supply and support of civilian and defence radars for the Indian and global markets. That is exactly what is happening in the Myanmar deal.

Until recently, there has been a buzz about lifting of the arms embargo against Myanmar, because the position of opposition leader Aung Suu Kyi has been normalised and political reforms in Myanmar improved democratic rule. But this year the situation has been deteriorated fast. The fight against the Rohingya population in the west of Myanmar is the best documented example of erupting violence in the country, but there are also ongoing clashes between the Buddhist and Muslim populations. “The growing violence against the Muslim population is a tragic reminder that Myanmar is still far from fully relinquishing the problems stemming from decades of military rule,” states journalist Harrison Akins at the website of Al Jazeera. Because of the fighting, many Rohingya are fleeing the country. In the North, fighting between the army and ethnic Han Chinese forced tens of thousands of civilians to flee from the border region. An overview of armed conflict in Myanmar is outside the scope of this blog, but the picture is black. In June Indian commandos crossed over the border into Myanmar to strike separatist bases in retaliation against an ambush in Indian Manipur state early this month. The elections in June were won by the military.

In December 2014, Dutch minister of Foreign Affairs Koenders replied (see Parliament minutes, in Dutch) to questions by MP Van Dijk (SP) that no Thales technology has been used for the deliverance to Myanmar. According to the minister, anything delivered is developed by India itself. But he offered to look in further detail into the question. Unfortunately so far no MP used this offer to proceed with investigation into the role of Dutch technology in the Indian export to Myanmar.

Hollands tintje aan oorlog in Jemen

Foto: Een van de achttien in Nederland gekochte F-16’s die door de Jordaanse luchtmacht worden ingezet in de strijd tegen Jemen

Nederlandse wapensystemen spelen een onzichtbare rol bij de oorlog in Jemen. Veel van de deelnemende marineschepen zijn uitgerust met vuurleidingsradar geproduceerd door Thales Nederland.

Sinds 26 maart voert Saoedi-Arabië, geruggensteund door een coalitie van Arabische landen (Marokko, Egypte, Soedan, Jordanië, Koeweit, Bahrein, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten) bombardementen uit op stellingen van Houthi-rebellen in Jemen. Daar werd na een opstand in 2011 president Ali Abdullah Saleh verjaagd om plaats te maken voor een president die eind maart op zijn beurt per boot vluchtte naar Saoedi-Arabië.

De Houthi-rebellen proberen sindsdien in grote delen van het land de macht te grijpen, tot groot ongenoegen van Saoedi-Arabië dat met negen bondgenoten nu al een maand lang stellingen van de Houthi-rebellen, die in hun strijd worden gesteund door soldaten die op hun beurt Ali Abdullah Saleh steunen,bombardeert. Volgens de VN zijn daarbij inmiddels meer dan 1000 mensen omgekomen, onder wie 551 burgers en minstens 115 kinderen. Voedsel en benzine worden steeds schaarser en prijzen stijgen daardoor explosief.

Het gevecht om Jemen staat symbool voor de strijd om de regionale macht tussen het sjiitische Iran en soennitische Saoedi-Arabië, maar er lijkt eerder sprake te zijn van eengeopolitiek conflict. De Saoedische koning Salman ziet in de opmars van de Houthi’s een aanwijzing dat Iran zijn invloed probeert uit te breiden in de regio. Daarnaast plegen de Jemenitische tak van al-Qaïda en de Islamitische Staat (IS) aanslagen op het Arabische Schiereiland (AQAS).

Europese wapens

VN-chef Ban Ki-moon riep half april tevergeefs alle strijdende partijen op om de wapens neer te leggen nadat eerder de VN-Veiligheidsraad het leveren van wapens aan de Houthi’s verbood. De coalitie tegen de Houthi’s wordt militair gesteund door deVS en strijdt met wapens gekocht van Europese landen. In hetEU-verslag over de wapenexport in 2013 was Saoedi-Arabië na de VS de belangrijkste klant voor Europese wapensystemen met een waarde van bijna 4 miljard euro. De VN stelde een wapenembargo tegen Jemen in en vroeg alle partijen de gevechten te stoppen, dat laatste overigens zonder succes.

Op 9 april werd bekend dat een vloot bestaande uit twee Iraanse schepen in internationale wateren richting Jemen voer. Het ging om de torpedobootjager Alborz en het ondersteuningsschip Bushehr. De schepen haalden internationaal de krantenkoppen. Wat daarbij niet werd vermeld, is dat de Alborz in 1969 werd gebouwd op de Britse scheepswerf Vickers en de Bushehr in 1974 op de West-Duitse scheepswerf C. Lühring waardoor beiden sterk verouderd zijn.

Onderwijl zet de coalitie onder aanvoering van Saoedi-Arabië eenbreed scala aan militaire vliegtuigen en marineschepen in. Jane’s Defence Weekly meldt dat de bijdragen van de betrokken tien landen ‘onduidelijk’ zijn. Het militaire tijdschrift verklaarde echter wel dat landen als Jordanië vliegtuigen inzetten en dat er volgens foto’s tevens sprake is van Egyptische, Jordaanse en Bahreinse F-16’s.

Jordanië kocht recent achttien F-16’s van Nederland en negen van België, tezamen ruim een derde van hun totale squadron. Als gevolg van het gevoerde compensatiebeleid door de Nederlandse overheid gedurende de afgelopen decennia, waarbij ons land als tegenprestatie voor de aankoop van Amerikaanse F-16’s onderdelen voor de productie van dit gevechtsvliegtuig mocht leveren, zijn ook de overige F-16’s van Jordanië met Nederlandse technologie uitgerust.

De Eurofighters (EFA/Typhoon) die gebruikt worden door de Saoedi’s, zijn een product van BAe Systems, Finmeccanica, en Airbus. Het laatst genoemde bedrijf is om fiscale redenen gevestigd in Nederland. Van de inzet van Eurofighters in de strijd met de Houthi’s werd melding gemaakt in de Britse media. Marine-raketsystemen worden hierbij eveneens ingezet waarvan verschillende typen (zoals Sea Sparrow, Harpoon) Nederlandse technologische onderdelen bevatten.  

Thales Nederland

Met een blik op de geografische kaart blijkt dat de Jemenitische kust bijna net zo lang is als de landgrenzen. De stranden langs de Golf van Aden en de smalle ingang aan de Rode Zee vormen de route naar de Middellandse Zee die via het Suezkanaal loopt. Geen wonder dat vanwege het door de VN ingestelde wapenembargo de coalitie marineschepen inzet buiten de territoriale wateren van Jemen voor de controle van schepen.

Naast Saoedi-Arabië is het vooral vazal Egypte dat betrokken is bij de zeeblokkade. Een bedankje aan de Saoedi’s vanwege de gulle donaties van het Huis van Saud aan president al-Sisis en zijn regering, in maart nog4 miljard dollar. Caïro heeft ook een eigen reden. Het gebruik van het Suezkanaal levert Egypte ongeveer 5 miljard dollar per jaar op. Het is daarmee een onmisbare bron voor harde valuta voor een land dat door de afname van het toerisme en de buitenlandse investeringen financieel vrijwel aan de grond zit.

Vuurleidingsradar van Thales Nederland

Verwacht wordt dat ook Pakistan zal toetreden tot de vloot voor deze zeeblokkade. De nieuwste Pakistaanse marineschepen worden gebouwd door China en zijn voorzien van Nederlandse militaire communicatie- en gevechtssystemen. De Pakistaanse Oliver Perry klasse is uitgerust met een derivaat geproduceerd door Thales Nederland, genaamd de Perry Mk 92 vuurleidingsradar (Signaal WM 28).

Begin april doken er berichten op dat de Egyptische marine raketten afvuurde op Jemen. De gebruikte wapens zijn voornamelijk afkomstig uit de VS, Zweden, Italië en Rusland. De radar, gevechtssystemen en onderdelen van de raketten is echter ten dele geproduceerd in Nederland. Jane’s Defence Weekly meldt dat het fregat Alexandrië (voorheen de Mubarak) is uitgerust met Mk 92 vuurleidingsradar en dat de snelle raketaanvalsschepen Ezzat Awent zijn uitgerust met Thales Nederland Scout dataverwerking.

Tijdens een parlementaire hoorzitting over het Nederlandse wapenexportbeleid op 13 april hield Thales zich van de domme en stelde niet te begrijpen waarom de regering aarzelde met het verlenen van toestemming voor de uitvoer van Thales producten voor de bouw van Egyptische marineschepen. Vuurleidingsradar is een essentieel onderdeel van een wapensysteem, evenals dataverwerkings- en gevechtssystemen. Momenteel werkt Egypte aan de bouw van Egyptes Gowindkorvetten. Thales levert hiervoor niet alleen de oppervlakte rondzoekradar, maar ook de doelaanwijsradar die cruciaal is voor moderne oorlogsvoering.

Geschreven voor Ravage-webzine

In English for Stop Wapenhandel 

Dutch technology for major weapons in the Yemen war

A coalition of 10 countries, including the Gulf Cooperation Council (GCC), is  fighting in Yemen against Houthi rebels who forced Yemen's government into exile. Dutch weapon systems are playing an invisible but important role in this war; many of the participating navy ships are fitted with Thales Nederland fire control radar. Analysts say the war is not about Yemen's internal situation, but a proxy war between Saudi Arabia and Iran. They warn that the only winner will be terrorist groups like al-Qaeda in the Arabian Peninsula.

The Yemenites are confronted with destruction of their cities, infrastructure, and the scarce industrial facilities. Not to mention their deads, by heavy aerial and naval bombardments on cities. The US had to ask the Saudi's to narrow the scope of attacks.

The coalition against the Houthi's is actively sponsored though by US arms deliverances and fights with weapons sold by European countries as well (in the EU consolidated report on arms export 2013 Saudi Arabia was the second most important customer for EU-weapons, only after the US, with almost € 4 billion in one year). The United Nations installed an arms embargo against Yemen and - unsuccessfully - called to stop the fighting.

When Iran sailed to Yemen with two naval vessels, the destroyer Alborz and the axillary vessel Bushehr, it made headlines in the papers. What was not mentioned was that the Alborz is built at the British Vickers wharf as far back as 1969. The ship is one of a class of five (two others are more recently built in Iran). The Bushehr is build in 1974 at the C. Luhring, Brake wharf in Germany. Sold at their time to the Shah, for the most part of their lives the ships have belonged to the Islamic Republic. In response to the deployment of the oldies the US has send the aircraft carrier Theodore Roosevelt and the cruiser USS Normandy to the Gulf.

The Gulf Cooperation Council coalition and their friends are deploying a wide array of war planes and naval vessels (see illustration Business Insider). Jane's Defence Weekly of April 15, 2015 reported that the assets contributed by the countries involved 'remain vague'. The military magazine stated however that countries like Jordan are deploying jets and mentioned photo footage of Egyptian, Jordan and Bahraini F-16's taking part in the war. The kingdom of Jordan got 18 F-16's from the Netherlands and 9 from Belgium. Thus over a third of its 79 F-16 air frames came from the Benelux.

Due to offset policies of the past decades even the other F-16's used by the coalition are equipped with Dutch technology. The Eurofighters (EFA/Typhoon), which the Saudi's use in the operations, are a product of BAe Systems, Finmeccanica, and Airbus, the last company based in the Netherlands for tax reasons. The use of these planes was reported by UK media. Naval missile systems used (like Sea Sparrow, Harpoon) might also have Dutch components.

The map of the region shows that Yemen’s shoreline is almost as long as its land borders. Its beaches along the Gulf of Aden and the narrow entrance to the Red Sea are the route to the Mediterranean through the Suez canal. No wonder naval vessels have been deployed and used by the coalition in the Yemenite waters. It is also expected that Pakistan will join the fleet to enforce the naval blockade, but mission creep is already feared. It may be a method to circumvent the Pakistan Parliamentary opposition to join the forces against Yemen. The newest surface naval vessels of Pakistan were built by the Peoples Republic of China and fitted with Dutch military communication and combat data systems. Its Oliver Perry class is fitted with a Thales Netherlands derivative, the Perry Mk 92 fire control radar (Signaal WM28).

Above all, it is Egypt which is involved in the operations against the Houthi's. It owes this to the Saudi's, because of the generous donations made to al-Sisis by the House of Saud – the most recent donation of March 2015 worth 4 billion. Cairo has also its own reasons; the Suez Canal earns Egypt about $5 billion a year, a vital source of hard currency for a country that has suffered a slump in tourism and foreign investment. It is no surprise that the country has sent its navy to Yemen.

In early April reports turned up that the Egyptian navy fired missiles on Yemen. Of this navy, the guns come mainly from the US, Sweden and Italy and the radar, combat systems, and parts of missiles are also produced in the Netherlands. Jane's mentions the frigate Alexandria (formerly the Mubarak) fitted with Mk92 fire control radar and the fast attack misille craft Ezzat Awent fitted with Thales Nederland Scout data processing. At a Parliamentary round table on arms export however Thales Netherlands pretended not to understand why the Dutch government hesitated with giving permission for the export of Thales products to the wharf building Egypt’s naval vessels. While these are clearly and essential parts of the weaponsystems

Currently, work begins on Egypts Gowind corvette. Thales Netherlands will not only deliver its surface search radar, but also a crucial element of its direct fighting capabilities the target designation radar.

Written for: Stop Wapenhandel 
In Dutch

Damen profiteert van wapenwedloop rond Zuidchinese Zee

Nederlandse civiel-militaire scheepsbouwer de Song Cam Scheepswerf in Vietnam. Het is een joint venture met een Vietnamese partner, niet ver van de Chinese grens en in de directe nabijheid van de hoofdkwartieren van de Vietnamese marine in Hai Pòng. De werf is een van de grootste binnen de Damen Group. Pim Schuurman, managing director van de Damen Holding Vietnam zei: “We hebben samen met onze scheepsbouw partners met succes 226 schepen gebouwd in Vietnam. Vietnam beschikt over veel scheepsbouw kennis, en de mensen werken hard.”

Foto: Mark Rutte spreekt tijdens ter waterlating van schip op de Song Cam  Scheepswerf, Reuters 17 juni 2014. 

Damen heeft al vier Sigma grote oppervlakte schepen verkocht aan de Vietnamese marine. De eerste twee schepen worden gebouwd in Vlissingen, de volgende twee in Vietnam. Ze zullen worden uitgerust met raketten (8x Exocet en 12 x Mica SAM) van de Europese raketbouwer MBDA (eigendom van de Airbus Group, BAE Systems en Finmeccanica), drie stuks Italiaans Oto Melara geschut (1 x 76mm en 2 x 30mm) en Thales Netherland sensoren, vuurleiding en gevechtssysteem. De schepen kunnen een Russische Ka-28 helicopter voor onderzeebootbestrijding aan boord hebben.

“Bijna elke Aziatische natie bouwt zijn zee- en luchtmacht op. De bewoners van de regio moeten hopen dat het een totale verspilling van geld is,” schreef David Pilling in de Financial Times. Zijn bijdrage – met de titel 'Asia follows China into an old-fashioned arms race' - beweert, zoals vele andere analisten dat ook doen, dat deze wapenwedloop zich de komende jaren zal verhevigen. Een dergelijk wedloop creëert vanzelfsprekend mogelijkheden voor wapenfabrikanten. De Nederlandse scheepbouwer Damen zag die mogelijkheid en zette een werf in de regio op. Vietnam is niet de enige locatie in Zuidoost Azië waar Damen actief is. Vlak bij Soerabaja, op Oost-Java, werkt Damen nauw samen met PT Pal bij de bouw van steeds groter wordende marineschepen.  

“Vergis u niet: 'marine' is het sleutelbegrip,” schreef neocon Robert Kaplan in zijn recente boek over veiligheid rond en in de Zuidchinese Zee: Het Aziatische Kruitvat. Een blik op de kaart maakt duidelijk waarom hij de 21ste eeuw “de eeuw van de marine” noemt: er zijn lange kustlijnen, veel eilanden, belangrijke scheepvaartroutes, conflicten om riffen en eilandjes (om de natuurlijke hulpbronnen zoals olie en vis) en Chinese aanspraken op een groter deel van de Zuidchinese Zeekoek. Bij elkaar genomen de ingrediënten voor militaire ambities op de volle zee (blue water) in de regio.

In the rechtlijnige wereldvisie van Kaplan betekent een verschuiving in economische macht vanzelfsprekend ook meer conflicten, meer wapenaankopen en mogelijk oorlog. Het is alsof het gaat om een ontwikkeling die wordt geleid door de onzichtbare hand van oorlogsgod Ares. Volgens Kaplan heeft China het recht op claims en de opbouw van een sterkere krijgsmacht. Maar dit zal wel de machtsbalans in de regio veranderen en een zwakkere positie van de Verenigde Staten veroorzaken. Andere landen moeten daarom hun verantwoordelijkheid nemen en Vietnam speelt een belangrijke rol bij het intomen van China, zo schrijft Kaplan. Je kan concluderen dat de Nederlanders de juiste plek voor hun werf hebben gekozen.

Maar andere visies zijn ook mogelijk. Je kan stellen dat het in spanningsgebieden beter is om te werken aan dialoog en het creëren van vertrouwen, onderling begrip en sterkere regionale organisaties, waarbij alle landen uit de regio worden betrokken. Oorlog is niet onvermijdelijk bij de verschuiving van de machtsbalans als deze verandering maar voorzichtig wordt begeleid en aangepakt. Maar zeker is dat een wapenwedloop in een regio met zoveel conflicten sneller leidt tot ernstige vormen van militair geweld.

De Japanse premier, Shinzo Abe, schreef onlangs: “Zonneschijn is het beste ontsmettingsmiddel.” Hij vervolgde, “dat is zeker waar als het gaat om veiligheid in Azië. (…) De vruchten van de voorspoed zouden moeten worden geïnvesteerd in het verbeteren van de levens van mensen en niet in wapens die levens nemen.” Dat zijn wijze woorden, en Abe zegt dat hij wil samenwerken met regionale bondgenoten en partners, “inclusief de VS en ASEAN.” Helaas vergeet hij de grootste regionale macht van allen te noemen, China, bij het streven naar een “keiharde zone van stabiliteit.” De Japanse premier verlaagde onlangs ook al de restricties op wapenexporten en militair optreden. Dat draagt ook al niet bij aan meer vertrouwen.

De spanning groeit in Zuidoost Azië. De stroom aan Europese wapens maakt de situatie niet beter.

Engelstalige versie geschreven voor Stop Wapenhandel

Damen contributes to arms race in Chinese Sea region

Recently, the Dutch (military) shipbuilder Damen opened the Song Cam Shipyard, a joint venture with a Vietnamese partner, not far from the Chinese border and in the direct vicinity of the headquarters of the Vietnamese Navy in Hai Pòng. The wharf is one of the largest in the Damen Group. Pim Schuurman, Managing Director of Damen Holding Vietnam stated: “We have successfully built 226 vessels in Vietnam with our partner yards. Vietnam has a lot of shipbuilding knowledge, the people are very hard working.”

Photo: Netherlands' Prime Minister Mark Rutte speaks at a ship launching ceremony at Damen Song Cam Shipyard, Reuters June 17, 2014.

Damen has already sold four Sigma major surface vessels to the Vietnamese navy. The first two ships will be built in the Netherlands (Flushing), the next two in Vietnam. The ships will be fitted with missiles (8x Exocet and 12 x Mica SAM) of European missile company MBDA (owned by the Airbus Group, BAE Systems and Finmeccanica), three Italian Oto Melara guns (1 x 76mm and 2 x 30mm) and will be equipped with Thales Netherlands sensors, fire control and combat management system. The ships can harbour one Russian Ka-28 anti-submarine helicopter.

“Almost every Asian nation is building up its capacity in the air and on the sea. The people of the region must hope that it is a complete waste of money,” wrote David Pilling in the Financial Times. His contribution - 'Asia follows China into an old-fashioned arms race' - argues, like many observers do, that the trend will gather pace in the coming years. This arms race obviously opens export possibilities for arms companies. Dutch shipbuilder Damen took the opportunity by establishing a wharf where the action is. Vietnam is not the only location in Southeast Asia where Damen is active. Near the Indonesian city of Surabaya, East Java, Damen closely cooperates with PT Pal in building naval vessels of steadily bigger size.

“Be not mistaken; the navy is the key issue,” wrote neocon writer Robert Kaplan in his recent book on security in the Chinese Sea region*. One look at the map shows clearly why the 21st century will be “the century of the navy:” Asia is full of long coastlines, many islands, important shipping routes, conflicts for reefs and barriers (because of natural resources like oil and fish) and Chinese claims for a bigger share of the region's wealth. They provide the ingredients for blue water maritime military ambitions in the region.

In the linear world view of Kaplan, a shift in economic power will - as if guided by the invisible hand of Ares, the God of War - automatically lead to more conflict, more arms procurement armaments and possibly war. According to Kaplan, China has the right to have bigger claims and stronger armed forces. But this will change the balance of power and cause a weaker position of the United States in the region. Other countries must take responsibility and Vietnam can and will play a key role in this power struggle by balancing China, writes Kaplan. One can conclude that the Dutch shipbuilder has chosen the right spot for expansion.

However, other world views are possible. One can also argue that in regions of tension it is better to build on dialogue and create confidence, mutual understanding and stronger regional organisations including all countries. War is not the inevitable outcome when a changing balance of power is managed with care. But for certain, an arms race in a region with many disputes brings this region closer to serious armed conflict.

The Japanese prime minister Shinzo Abe recently wrote: “Sunshine is the best disinfectant.” He continued, “that is particulary true where Asian security is concerned. (…) The fruits of prosperity should be reinvested in improving peoples lives, not in weapons that can take them.” These are wise words, and Abe says he wants to cooperate with regional allies and partners, “including the US and ASEAN.” Unfortunately he forgets to include the biggest regional player of all, China, in the “rock-solid zone of stability” he is aiming at. The Japanese Prime Minister also relaxed Japanese arms export and military deployment policies, which is helpful neither to create more trust.

Tension is growing in Southeast Asia. The influx of more European arms will not make it any better.

Written for Stop Wapenhandel

* Asia's Cauldron. Author used the Dutch version: Het Aziatische Kruitvat; Het einde van de stabiliteit in de Grote Oceaan, Spectrum, 2014.

Innovatie: kogels en granaten

Terwijl de Nederlandse munitie industrie op zijn gat ligt, zijn Nederlandse bedrijven en instellingen nog steeds betrokken bij de ontwikkeling van kogels en granaten. Dat blijkt uit een paar teksten die bijna toevallig op mijn bureau belanden. Het gaat niet meer om de munitie zelf, maar om technische snufjes die o.a. reikwijdte, explosievekracht en precisie moeten vergroten.

In Defense News lees ik dat Nederland een partner is in het ontwerpen van scheepsmunitie voor 127mm geschut. Het blijken de Nederlandse bedrijven Thales en TNO. Ze werken samen met hoofdaannemer Oto Melara. Italië is de eerste klant en Duitsland heeft al interesse. Nederland zal wel volgen. De munitie is o.a. inzetbaar voor lange afstand kustbombardementen, zo stelt Oto Melara in een folder. Dan weten we dat alvast als de munitie geëxporteerd wordt naar landen waar een risico’s bestaat van inzet bij mensenrechtenschendingen.

Een ander bericht komt uit Jane’s Defence Weekly. Dit jaar tekenden het Nederlandse ministerie van Defensie een overeenkomst met Duitsland voor het samen ontwikkelen, testen, aanschaffen en beheren van voorraden van landmachtmunitie. Het gaat om automatische granaatwerpers (ik schreef er al eens over: ‘Mit Splitterwirkung’), 76mm geschut, 120mm tankmunitie en de 155mm munitie voor de pantserhouwitser; dat bulderding uit Uruzgan. Die laatste granaten zullen de Nederlanders in februari in Zuid-Afrika gaan testen.

Bronnen: Italian Munition Moves Toward Fielding, Defense News 17/1/2011; “Vulcano” System 127mm Extended ammunition Family, reclame folder Oto Melara.Germany to cooperate with Dutch on ammo, JDW 19 januari 2011.

Onlangs zag ik bij het jeugdjournaal een Nederlandse jongen vertellen over zijn zomervakantie in Libanon.* Hij kwam daar vaker, maar deze keer was het wel heel bijzonder. Branden, gedreun van vallende bommen uit vliegtuigen en afgevuurd door schepen in zee.

Ik moest er weer aan denken toen ik gisteren Minister Bot met stelligheid hoorde beweren dat korvetten niet geschikt zijn voor kustbombardementen. Hij zei dit in verband met de levering van marineschepen aan Indonesië.

Eerst maar eens opgezocht wat voor type marineschepen Israël heeft of over welke bewapening ze beschikken. Een overzichtelijke bron is de Middle East Military Balance. De zwaarste oppervlakteschepen van Israël zijn Eilat korvetten uitgerust met 76 mm kanon. Verder is er een scala aan andere lichtere schepen, waarvan een aantal is uitgerust met eveneens een 76 mm kanon. Een kanon met dit kaliber komt ook op de schepen voor Indonesië.

Als die jongen gelijk had, dan zit de Minister er naast, en waarom zou die jongen ongelijk hebben. Hij sprak met stelligheid en de zee schemerde in de verte. Toch maar even googelen (lebanon bombardments ships Israel) en een hele lading hits rolt je scherm op.

De International Herald Tribune/New York Times stelt bijvoorbeeld: “The Israeli air force and navy shelled targets in and around Beirut, including a residential neighborhood in the Lebanese capital, and bombed civilian infrastructure through the country. In southern Lebanon, 21 people from a single village were killed during an airstrike.” (IHT, 19 juli 2006). Amnesty stelt: “The first shell was apparently fired by the Israeli navy, whose ships were besieging the Lebanese coast, followed by at least two missiles fired by Israeli helicopters. All the passengers of the pick-up truck and two passengers of the car behind it were killed and several others were injured.” zie

Het is dus toch mogelijk om de kust te beschieten met dergelijke kleine schepen, zoals korvetten. Het blijkt uit de Israelische gevechtsoperaties in Libanon. Iedere marine man/vrouw die ik de afgelopen jaren tegenkwam had dit ook al verteld. Maar de Regering in Den Haag, woordvoerders van VVD, CDA en in mindere mate PvdA (al was hij wel eerlijk en noemde zijn afkomst uit Zeeland waar de scheepswerf gevestigd is als argument, wat het in het Nederlands politiek bestel natuurlijk niet is) namen het niet serieus. De deskundigen wel, maar die gaan er niet over.

De laatste uitvlucht baseert zich op acacadabra-formules: “De modifricatie is niet geschikt voor kustbombarmenten,” zo stelt de producent van de vuurleiding en commandosystemen. Aangezien modificatie zo’n woord is voor deskundigen en de preciese betekenis mij als leek ontgaat hier de Wikipedia uitleg ervan. Het 'mod-verhaal' lijkt mij een weinig steekhoudend argument. De vorige lading vuurleiding en commandosystemen van hetzelfde bedrijf waren er wel geschikt voor.

Tenslotte zou ik nog kunnen beginnen over de oorsprong van de Israëlische vuurleiding en commandosystemen, maar als je dat wilt weten zoek je het zelf maar uit. Een hint om de puzzel makkelijker te maken. De oorsprong ligt in de jaren zeventig.

* Een geheugen is een raar ding; al snel bedacht ik me dat het over twee jongens ging. Een Nederlandse jongen die er op vakantie was geweest (denk inderdaad in het jeugdjournaal) en een Libanese jongen die vertelde over de beschietingen door de Israelische marine. Ze zaten in verschillende uitzendingen. Voor de strekking van dit stukje maakt het niet uit, het gegeven van die ene jongen was een aanleiding om dit te schrijven.

Oktober 2006 op Volkskrantblog

Zuid-Afrika als klant

In Zuid-Afrika gaan de dingen niet zo als beloofd. Lang niet voldoende huizen, slechte sociale omstandigheden voor hen die aan de verkeerde kant van het spoor wonen en een samenleving die moeizaam bij elkaar te houden is.

Wat wel goed gaat – behoudens een corruptieschandaaltje hier en daar – is de opbouw van een sterk Zuid-Afrikaans leger. Nieuwe gevechtsvliegtuigen, pantservoertuigen, onderzeeërs en fregatten. Het lijkt niet op te kunnen.

Nu maakt Zuid-Afrika plannen voor de volgende aankoop. Dit keer niet zo mega-groot. Gewoon zes patrouilleschepen (OPV’s) voor de marine. Drie voor het binnenland en drie voor de oceanen rond Zuid-Afrika. Totale kosten worden geraamd op 160 miljoen euro.

Twee bedrijven bevechten elkaar om de gevechtssystemen te leveren: het Duitse Atlas Elektronik en Thales African Defence Systems (ADS). Dat laatste bedrijf heeft een product uit Hengelo en “een boel lokale ontwikkeling,” in de aanbieding. Dat betekent dure banen voor hoogopgeleiden.

Bron: Leon Engelbrecht, ‘Atlas, Thales ADS to Compete for OPV Combat System,’ defenceWeb, 31 maart 2009.

Zoek de verschillen; China steelt of niet?

Chinese versie	Thales versie

Ze lijken verrekte veel op elkaar. Het verschil is dat de een automatisch wordt aangestuurd met gebruikmaking van een rondzoek- en vuurleidingradar en de ander door een onderdekse Chinees achter een beeldscherm.

Als dat alles is dan betekent dit dat:

1) het toenmalig HOOFD van de MILITAIRE INLICHTING en VEILIHEIDS DIENST (MIVD), de generaal-majoor Dedden, maar wat riep. Hij veroorzaakte daarmee een storm in een glas water, want alleen het concept en de vormgeving waren volgens de staats afgekeken en de technologische voorsprong was niet in het geding. (Jammer dat er “over onderzoeken door de MIVD in het openbaar geen informatie [wordt] verstrekt”. Zo'n intel bobo kan blijkbaar ook in de krant ongecontroleerd roepen wat hij wil.); en

2) de Congressional Research Service (CRS) er een weinig adequate onderzoeksmethode op na houdt. Allang achterhaalde gegevens worden ieder jaar opnieuw klakkeloos in het China rapport van het CRS opgetekend.

Gelukkig hebben wij een wakkere staatssecretaris van Economische Zaken die ons uit de droom helpt.

Ik ben wel benieuwd of er nu aan het CRS gevraagd wordt te stoppen met het ieder jaar herhalen van deze tekst. Nederlandse grootste wapenfabrikant wordt zo jaarlijks beticht van het laks hanteren van veiligheidsmaatregelen en de Nederlandse overheid dat ze het laat gebeuren dat technologie lekt. In de eerste bijdrage over dit onderwerp stelde ik dat aan de orde: Als het niet klopt is er bij het CRS op aangedrongen dit voorbeeld niet meer te gebruiken, omdat het Nederlandse wapenexportcontrolebeleid hiermee in diskrediet wordt gebracht? Zo nee, waarom eigenlijk niet?

Wat is er uit het informatie delen met de Amerikanen gekomen? Heeft Nederland ook hier vermoedens dat het slechts gaat om het naknutselen van het uiterlijk van een kanon (de Gatlin gun) of gaat het om meer? Hoe is dat ‘gedeeld’? Schriftelijk, digitaal of mondeling en wanneer?

De volgende passage roept ook vragen op: “Niettemin zijn bij de vergunningafgifte voorwaarden gesteld en bij de levering voorzieningen getroffen die het in de praktijk onmogelijk maakten dat sensitieve Nederlandse militaire technologie aan de systemen zou kunnen worden onttrokken vóór aflevering van de schepen aan Pakistan.”

Aan wie zijn deze voorwaarden gesteld? Aan Thales Nederland, China, Pakistan of een combinatie van die drie? De Chinezen zijn meesters in het kopiëren, zijn Nederlanders desondanks in staat een dijk - of voor mijn part een muur - om hun intellectueel en strategisch eigendom te zetten? Om wat voor voorwaarden en voorzieningen gaat het en hoe zijn die gecontroleerd? Is er Thales personeel geplaatst op de Chinese werf? Betekent tot een “minimum beperken” in het laatste antwoord dat niet uitgesloten kan worden dat reverse engineering toch plaats kan vinden? Waarom staat er anders niet “uit te sluiten”?

Toch komt ook Helena's opmerking van gisteren om de hoek kijken: “je moet toch wel over erg veel kennis beschikken?” Die beneden dekse Chinees zit me dwars. Hij doet me net een beetje teveel denken aan het denigrerende 'pinda pinda poep chinees' uit de jaren dertig. Inmiddels is de Rotterdamse haven voor een deel (o.a. ECT) in Chinese handen en zijn de Chinezen snel de technologische achterstand aan het inhalen op de rest van de wereld. Ze weten ook wel, net als Van Heemskerk, dat een Close-in Weapon System, zozals de Goalkeeper of hun Type 730 veel geld kost. Dan moet het wel doen waar het voor is en dat is een laatste verdediging vormen tegen aansnellende raketten. Daarvoor moet het automatisch zijn en dat is het dan ook. Niks: vanachter een monitor aansturen en inschakelen. Zie bijvoorbeeld: “The fully automatic seven-barrel 30mm cannon is fed by two ammunition boxes each holds 500 rounds of ready-use ammunition. One magazine would typically hold armour piercing discarding sabot and the other high explosives. The empty cartridge cases are ejected forwards out of the lower part of the mount. The cannon is driven by external power, with a maximum cyclic rate of fire of 4,600~5,800 rounds/min. The cannon has a maximum range of 3,000m, but targets are typically engaged at a distance of 1,000~1,500m.”

The fire-control includes a TR47C fire-control radar and an electro-optic director, both of which are mounted on the turret roof. The electro-optic director a TV tracking camera, infrared tracking camera and laser rangefinder, which provide a maximum tracking range of 5~6km. The TR47C radar has a maximum detection range of 8km against an airborne target of RCS 0.1 square metre.

Vier afleveringen:
Artikel (5 januari 2009)
Vragen (26 januari 2009)
Antwoorden (26 februari 2009)
Commentaar (27 februari 2009)

De opmerking over de Chinese kopie van de Nederlandse Goalkeeper is verdwenen uit China Naval Modernization: Implications for
U.S. Navy Capabilities — Background and
Issues for Congress

Nederland bereidt de weg voor in Europa

Het raketschild lijkt zo ver weg. Iets in Tsjechië en Polen, Alaska misschien. Leeftijdsgenoten denken aan Star Wars of SDI van Ronald Reagan uit de jaren tachtig.

Toch is het vrij dichtbij. Dat werd weer eens onderstreept door een schout-bij-nacht van de Amerikaanse marine. Brad Hicks is hoofd van de afdeling Aegis Ballistische Raket Verdediging (BMD).1 Hij haalt het schild enthousiast naar ons koude kikkerlandje.
Hicks: “De Nederlanders zijn erg trots op hun nieuwe luchtverdediging fregat en daar hebben ze gelijk in. Ze zijn gewend vooruitgeschoven operaties uit te voeren daar waar ballistische raketten een bedreiging vormen [?]. Ze willen met hun schepen die capaciteiten altijd bij zich hebben om te gebruiken gedurende de missie. (…) Ik beschouw hen als degenen die de weg bereiden voor de Europeanen.” Dit kan zo in een folder van Damen en Thales Nederland.

Thales woordvoerder Wormgoor is inmiddels vaste gast op dit blog. Hij zegt: “Tijdens een proef bij Hawaï onderschepte het LC-fregat Tromp een gelanceerde raket op 1000 kilometer afstand. Als het schip de geavanceerde Raytheon Standard Missile 3 raketten (SM-3) aan boord had in plaats van de oudere - voor standaard luchtverdediging bedoelde - SM-2, had hij de raket zeker neergehaald.” Hij kan het nog mooier zeggen: “De radar kan dus ook zeker de raket van de toekomst waarnemen.”2

Nederland heeft al de radarcapaciteit. Daar begint alles mee volgens Hicks. Ze heeft een lanceerinstallatie (Mk. 413) voor het afschieten van raketschildraketten. Nederland heeft ook de raketten (SM-2), maar inderdaad nog niet de echte raketschildraketten (SM-3) die van het anti-Ballistisch Missile (ABM)-verdrag niet mochten en op hoge snelheid buiten de atmosfeer kunnen knallen. Die komen er zeer waarschijnlijk aan.4 Dan kan de apparatuur van Wormgoor’s bedrijf zich echt gaan meten met de Verenigde Staten (die overwegen echter al weer zwaardere raketten, bedoeld voor grotere schepen).

Het op zee gestationeerde BMD-systeem wordt gezien als het meest succesvolle deel van het raketschild, zo schrijft ook Defense News. Nu is het in het begin van een nieuwe administratie natuurlijk handig hard op je eigen borst te kloppen. Daarmee wordt de boodschap afgegeven: ‘we doen het goed, maar krijgen we ook geld voor onze bijdrage!’ Hicks weet zijn tent zeker te verkopen: “Ik denk dat het een koopje is voor de belastingbetaler. Je koopt een oorlogschip dat miljarden kost en je besteedt ongeveer 45 miljoen dollar, plus de raketten, en je voegt een BMD capaciteit toe.” Toch is het niet alleen een verkoop verhaal. De gespecialiseerde pers stelt dit al jaren.

Als patriot die voor zijn vaderland vecht, vertelt Brad Hicks over de gevoelens van de opvarenden: “Als je een BMD-missie uitvoert en een raket de ruimte inschiet, dan maakt dat voor een jonge zeeman of officier aan boord een wereld van verschil. Je verdedigt niet alleen jezelf, maar je verdedigt een land, een stad, een woongebied.”

Dat is inderdaad wat het doet. Je verdedigt, bijvoorbeeld de Baltische landen vanuit de Oostzee als je Moskou aanvalt, of je verdedigt Zuid-Korea als je Pjongjang onder vuur neemt of Tokio als de aanval op China is gericht. Dit mag allemaal overdreven klinken; Moskou, Peking en Pjongjang zullen er wel rekening mee moeten houden.

Met de schepen kan je een land verdedigen en geen aanval zonder verdediging. Dat weet een schaker; dat weet een militair. De tegenstander weet dat hij zelf moeilijker kan terugslaan of aanvallen en zal daarom meer wapens kopen. Zo werkt het raketschild als een win-win generator voor de wapenindustrie. Eerst worden er honderden miljarden uitgegeven aan een schild en vervolgens door de tegenstander weer aan wapens die het weten te omzeilen. Die dreiging rechtvaardigt dan weer nieuwe bewapeningsuitgaven en zo gaat dat maar door.

Het raketschild zal een belangrijke oorzaak zijn voor een nieuwe wapenwedloop. Het is ook een belangrijke bijdrage aan de Nederlandse interventiepolitiek elders in de wereld, letterlijk in het kielzog van de Amerikanen.

Halverwege 2009 wordt in Nederland een nieuwe stap op deze weg gezet als midden 2009 de behoeftestellingsfase van dit project zal worden voltooid.

Bronnen:
1) Christopher P. Cavas, ‘Rear Adm. Brad Hicks Head of U.S. Navy Aegis BMD’, Defense News 26 januari 2009.
2) Bart van den Dikkenberg, ‘Mobiele radar tegen Iraanse raketten’ Reformatorisch Dagblad 23 december 2008. Overigens heeft Nederland de SM-2 block 4A raket die zeker geen standaard luchtverdedigingsraket is, maar bedoeld voor BMD-taken binnen de atmosfeer.
3) Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006, LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Tweede Kamer 2005–2006, 30 300 X, nr. 25, p. 17. “Met de huidige verticale lanceerinstallatie MK41 op het LCF kunnen Evolved sea sparrow missile (Essm), Standard missile 2 (SM-2), TacTom langeafstandsraketten en onderscheppingstaketten tegen Theatre ballistic missiles (SM-3) worden gelanceerd. De lanceerinstallatie bestaat uit vijf modules van acht cellen. Een cel kan vier ESSM’s bevatten of één SM2, één TacTom en één SM3-onderscheppingsraket. Een LC-fregat zal per missie worden voorzien van raketten.” De SM-3 kent verschillende doorontwikkelde versies en lengtes, zie plaatje.
4) Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2009, Tweede Kamer 2008–2009, 31 700 hoofdstuk X, nr. 2, p. 68.
Zie ook Wiki: De_Zeven_Provinciënklasse_(fregat)

Eerder blog:
Vuurwerk in de ruimte

Zie voor een overzicht van Nederland en het raketschild ook:
Vragen van de leden Van Bommel, Poppe en Van Velzen (allen SP) aan de ministers van Defensie en van Buitenlandse zaken over raketafweerinstallatie in Den Haag. Tweede Kamer 2007–2008, Aanhangsel 1791

Eerder schreef ik over het raketschild:
* SDI weet je nog? 2 september 2007
* Star Wars, maart 2007 (even geduld, duurt lang)
* Raketschild verder ontwikkeld, april 2006 (even geduld, duurt lang)
* ‘Overheidssteun voor Nederlandse wapenexporten’ p. 33 in Explosieve Materie, november 2003.
* 'Theatre Missile Defense' en de oplopende spanningen, 7 februari 2001
* Theatre Missile Defence in Europe:. Process by Stealth. (Martin Broek and Frank Slijper) maart 2001 (summarised in Melting the Iceberg Ending the Cold War in the Korean Peninsula & The Search for Global Peace, Transnational Institute with Focus on the Global South, Amsterdam, August 2001 and translated into Korean)
* Theatre Missile Defence januari 2001

China jatte Nederlandse technologie

Op grond van een eerder blog zijn Kamervragen (Ingezonden 23 januari 2009) gesteld. Mooi dat er nu vragen zijn over het weglekken van wapentechnologie. En leuk dat mijn tekst dit in gang heeft gezet.

De vragenstelster Krista van Velzen (SP) heeft er nog een vraag aan toegevoegd:

3 Is het waar dat Thales in ieder geval in Nederland geen vergunning heeft gevraagd noch gekregen om dit wapensysteem dat bedoeld is om binnenkomende raketten neer te halen, naar China te exporteren gezien het wapenembargo op dit land? Heeft een ander bedrijf binnen de EU of een andere vestiging van Thales wel een vergunningaanvraag gedaan?

Een goede vraag want Thales Nederland is immers onderdeel van een Frans concern. Daarover had ik in mijn stukje niet geschreven.

Krista van Velzen stuurde me heel vriendelijk de vragen op toen ze gesteld werden. Nu nog een instituut van dit blog zien te maken. Dan kan Wekelijks Eigenwijs ook in het notenapparaat. Nu is het toch nog een beetje een blogje en worden wel de bronnen die ik noemde genoemd, maar..... Ach wat zeur ik nu, het is toch leuk en nuttig dat dit blog af en toe opgepikt wordt door anderen.

Vier afleveringen:
Artikel (5 januari 2009)
Vragen (26 januari 2009)
Antwoorden (26 februari 2009)
Commentaar (27 februari 2009)

De opmerking over de Chinese kopie van de Nederlandse Goalkeeper is verdwenen uit China Naval Modernization: Implications for
U.S. Navy Capabilities — Background and
Issues for Congress

China jatte Nederlandse technologie

In november 2008 kwam de onderzoeksafdeling van het Amerikaanse Congres (CRS) weer met een China studie. In die studie staat op pagina 45 de volgende tekst:

“What kind of record is provided by prior Chinese built warships with imported Russian and Western technology? (...) For example, the DDGs being built have a rapid-fire Gatling gun close-in weapon system that looks like the Dutch Goalkeeper system. Signaal and the Dutch government deny exporting the equipment or production rights to China. This key weapon responsible for downing incoming cruise missiles is probably lacking documentation and training because it must be illegally obtained.”

Voor zover ik kon achterhalen is hieraan nog nooit serieuze aandacht besteed. Er is alleen gesteld dat Nederland de Goalkeeper niet naar China heeft geëxporteerd. De woordvoerder van Thales, Lars Wormgoor, mag met een praatje pot de kwestie in Tubantia weerleggen. Het belangrijkste verschil dat hij weet te noemen is dat de Nederlandse versie de hulzen onderdeks opvangt en de Chinese versie: “Die spuugt de hulzen over het dek de zee in, dat rinkelt en kinkelt enorm, met een sonar hoor je dat al op honderden kilometers afstand,” aldus Lars.

Belangrijker lijkt mij de opmerking van de destijds scheidende chef van de militaire inlichtingendienst (MIVD), generaal-majoor Bert Dedden, dat hij sterke vermoedens heeft dat de Chinezen kennis en technologie hebben gekopieerd over de 'Goalkeeper', het anti-raketssteem aan boord van Nederlandse marineschepen. “In China zien we een systeem dat wel heel sterke gelijkenis vertoont met de Goalkeeper,” zegt Dedden. Een mening die ook een kleine twee maanden geleden weer in de VS opdook.

Waarom zijn de voor de hand liggende vragen nooit gesteld. Het is toch niet onbelangrijk dat het erop lijkt dat China illegaal een paradepaardje van de Nederlandse wapenindustrie op zijn destroyers plaatst.

Klopt dat of zit het CRS er naast? Als het juist is, is er dan ooit onderzoek naar gedaan? Kletste Dedden uit zijn nek? Wat is er uit dat onderzoek gekomen.? Welk bedrijf of land is verantwoordelijk voor het lek? Zijn er sancties ondernomen? Is bij China geprotesteerd? Heeft dit gevolgen voor de positie van Thales Nederland (de producent van de Goalkeeper) op de Amerikaanse markt? Als het niet klopt is er bij het CRS op aangedrongen dit voorbeeld niet meer te gebruiken, omdat het Nederlandse wapenexportcontrolebeleid hierdoor in discrediet wordt gebracht? Zo nee, waarom eigenlijk niet? Waarom is er toen dit al bekend was toch nog een bijdrage door de overheid, via Atradius Dutch State Business, geleverd aan de bouw van marineschepen in China voor Pakistan? Is destijds onderzocht of lekken uitgesloten konden worden?

Ben benieuwd naar de antwoorden.

Ronald O’Rourke, ‘China Naval Modernization: Implications for U.S. Navy Capabilities — Background and Issues for Congress’, Updated 19 november 2008, Congressional Research Service.

Vier afleveringen:
Artikel (5 januari 2009)
Vragen (26 januari 2009)
Antwoorden (26 februari 2009)
Commentaar (27 februari 2009)

De opmerking over de Chinese kopie van de Nederlandse Goalkeeper is verdwenen uit China Naval Modernization: Implications for
U.S. Navy Capabilities — Background and
Issues for Congress

India: mooie glimmende wapens en armoede

Wapenleveranties naar India vanuit Nederland komen weer op gang.

Ergens begin jaren negentig verzamelde ik samen met een vredesactivist uit Woensdrecht informatie over Hollandse Signaal Apparaten (nu Thales Nederland) om een overzicht te maken van wat bekend was over het bedrijf. Een overdosis informatie werd verpakt in een goedkoop gestencilde brochure, waarvan er maar een paar verkocht zijn. Ik heb er nog een liggen die ik nog regelmatig raadpleeg.

Bij het schrijven ervan kwam ik voor het eerst tegen dat in India nogal wat HSA producten in licentie werden vervaardigd. Een gestage stroom onderdelen ging richting Bangelore, waar een groot deel van de Indiase wapenindustrie gevestigd is.

Lange tijd is India van de niet-NAVO-landen dan ook een van de belangrijkste afnemers van Nederlandse wapentechnologie geweest. Na een succesvolle lobby om geen wapens meer te leveren aan dit land dat tien jaar geleden een kernproef uitvoerde daalde India snel op die ranglijst.

Het lijkt er steeds meer op alsof de klant van destijds zijn oude positie weer in gaat nemen. Onlangs sloot Thales weer een licentie contract of met partner Bharat Electronics (BEL). Ze onderstrepen de uitstekende relaties tussen BEL en Thales. Thales zegt: “Deze contracten vormen een stevige basis voor verdere samenwerking met BEL. In het verleden heeft BEL op basis van licentie contracten verschillende Thales [Nederland]systemen gebouwd” zoals de Flycatcher (de vliegmepper tegen raketten), marine en landradarsystemen. Echt iets wat een land met honderden miljoenen mensen onder de armoede grens en daaruit voortvloeiende interne conflicten nodig heeft.

Veilig oorlogvoeren

Fotobijschrift: Een testlancering van een SM-3 raket op 22 juni 2006 vanaf de kruiser USS Shiloh (CG 67).
Klik voor meer informatie.

---

Op het moment dat schepen met een systeem voor Ballistische raketverdediging (BMD) operationeel inzetbaar worden in 2008 vragen gevechtscommandanten ernaar dat ze ingezet worden om in hun gebieden te patrouilleren.”

Met die zin begint een artikel in Defense News van begin januari dit jaar. Het gaat bij deze 'gebieden' om de grote regionale militaire commandando’s die de operaties leiden in de Perzische Golfregio, Middellandse Zee, Afghanistan en rond Korea.

Het raketschild is niet langer een verhaal van de toekomst, maar een realiteit waaraan veel geld wordt en nog zal worden verdient. Vorig jaar besloot President Obama een ander raketschild op te zetten dan zijn voorganger. De nadruk zou komen te liggen op kleine systemen. Persbureau Bloomberg stelt op grond van een begroting die het in handen kreeg dat de uitgaven ervoor in de periode 2011-2015 toe nemen met € 3,2 miljard. Dit komt boven op de jaarlijkse budgetten. Het betekent extra raketten, zoals de Thaad en SM-3 en grondradarsystemen. Voor 2010 is € 5,4 uitgetrokken. Dit was minder dan onder Bush, maar met de extra gelden zit Obama al weer bijna op hetzelfde niveau.

Er wordt door militairen in de VS geklaagd dat de raketten goed zijn, maar dat de radarsystemen ze niet bij kunnen houden.¹ Niet voor niets wordt vaak naar Thales (Nedeland) gekeken dat een eigen systeem heeft (Smart-L en APAR) dat Europeeswijd kan worden ingezet en samen met de Amerikaanse systemen een belangrijk onderdeel van het gelaagde NAVO-raketschild kan worden.²

“European assets include the Dutch Navy’s SMART-L radar, which is undergoing an upgrade to a Mark 2 version, and possibly SMART-L/LRR radars on other Eu­ropean warships such as the French and Italian Horizon frigates and the British Type 45 Daring­class destroyer.

These seaborne sensors, mixed with ground-based sensors such as GS1000 radars and U.S. AN/TPY-2 radars, could feed a common oper­ational picture if they were con­ nected into the same command­and-control system, as part of NATO’s ALTBMD system.”

Als bij een volgende oorlog een Nederlands fregat wordt uitgezonden dan verdedigt dit alleen een vliegdekschip – zoals tijdens de Irak oorlog van 2003 - maar een hele regio tegen vijandelijke raketten. Nederland maakt daarmee het oorlogvoeren veiliger voor de NAVO of welke coalitie waaraan ons land deelneemt dan ook.

Bronnen:
1) Broader Role for Thales Radar Could Help NATO Build Common BMD Picture, Defense News 4 januari 2010;
2) U.S. Navy Juggles Ships To Fill BMD Demands, Defense News 4 januari 2010; Lockheed, Raytheon Gain in Gates’s Europe Missile-Defense Plan, Bloomberg.com, 14 januari 2010.

Eerder schreef ik over het raketschild:
* Nederland bereidt de weg voor in Europa, 3 februari 2009
* SDI weet je nog? 2 september 2007
* Star Wars, maart 2007 (even geduld, duurt lang)
* Raketschild verder ontwikkeld, april 2006 (even geduld, duurt lang)
* ‘Overheidssteun voor Nederlandse wapenexporten’ p. 33 in Explosieve Materie, november 2003.
* 'Theatre Missile Defense' en de oplopende spanningen, 7 februari 2001
* Theatre Missile Defence in Europe:. Process by Stealth. (Martin Broek and Frank Slijper) maart 2001 (summarised in Melting the Iceberg Ending the Cold War in the Korean Peninsula & The Search for Global Peace, Transnational Institute with Focus on the Global South, Amsterdam, August 2001 and translated into Korean)

* Theatre Missile Defence januari 2001

Volkskrantblog 19 januari 2010

Turks militair pensioenfonds koopt wapens met steun Nederlandse overheid

De overheid steekt graag de helpende hand uit als het er om gaat om de wapenindustrie overeind te houden. Niet alleen bij eigen aankopen, maar ook als het om export gaat. Eén van die middelen is het exportkrediet dat de overheid via Atradius Dutch State Business (DSB) aanbiedt voor producten die op de markt niet te verzekeren zijn. Het gaat daarbij vooral sectoren die voor de Nederlandse economie of Staat van groot belang zijn, naast scheepsbouw, waterwerken, landbouw (technologie), hoort daar ook de (maritieme) militaire sector bij, met als hoofdrolspelers Thales Nederland en scheepsbouwer Damen.

Buitenproportioneel

De afgelopen jaren waren het vooral de leveringen aan Indonesië (2004: 501m€ en 2006: 504m€) en Marokko (2008: 848m€) die het aandeel van de militaire orders binnen de door Atradius DSB verstrekte polissen buitenproportioneel maakten.

De exporten van militaire goederen door Nederlandse bedrijven (1,58 miljard euro per jaar) zijn 0,3 % van de totale export. Het aandeel gedekte militaire exporten door de Nederlandse staat ligt opmerkelijk hoger. Een substantieel deel van de Nederlandse wapenexport wordt mogelijk gemaakt door kredietverzekeringen.

Maleisië

In 2009 was er maar een militaire order waarvoor de overheid een exportkredietverzekering verstrekte. In dat jaar werd een polis voor een maximale schadevergoeding van een kleine veertig miljoen afgesloten tussen Thales en de Boustead Naval Shipyard SDN BHD. Het ging hierbij om de levering van materiaal en onderdelen voor de revisie en modernisering van de sensoren van twee Maleisische fregatten van de Kasturi-klasse. Ook de levering, installatie, van optische- en gevechtssystemen en training en services voor het gebruik ervan vielen onder de risicodekking van deze polis.

Turkije

Dit jaar gaat het weer om een levering door Thales Nederland. Nu gaat het om een polis met een waarde van een kleine vijfendertig miljoen euro voor de levering van radarsystemen (Sting en Smart-S) aan Aselsan. Dit Turkse elektronicabedrijf is voor 85% in handen van een pensioen fonds van Turkse militairen, het zogenaamde Turkish Armed Forces Foundation (TSKGV). TSKGV is een fonds met miljarden in kas en vult zich met een deel van de militaire salarissen, bedrijfswinsten en overheidssubsidies. Het hoeft geen belasting te betalen. Rendementen van 25% zijn dan ook geen uitzondering, schrijft Fortune in een portret van het moederfonds OYAK. De vraag komt op waarom Thales zich niet op de markt kan verzekeren en de overheid nodig heeft om de risico’s van het handelen in wapens met zo’n rijke en vooral ook dubieuze klant af te dekken.

Indonesië

Zeer waarschijnlijk komt er dit jaar of begin volgend jaar nog een grote aanvraag voor een kredietverzekering binnen. Het zal gaan om de bouw van een fregat op de Indonesische werf PT Pal in Surabaya. Het fregat wordt 105 meter lang en 200 ton zwaar. Met de opdracht is 171 miljoen euro gemoeid. Het schip zal gebouwd worden met kennis van en naar ontwerp van het Nederlandse bedrijf Damen. Eerder leverde de onder andere in Vlissingen gevestigde scheepswerf vier korvetten aan de archipelstaat. Hiervoor werd een exportkrediet van een miljard euro werd uitgetrokken (in twee delen, zie boven). Dat het Indonesische leger zich nog steeds schuldig maakt aan mensenrechtenschendingen, geweld tegen burgers en corruptie lijkt geen bezwaar voor de stevige banden met Nederland. Je zou kunnen denken dat de ene hand niet weet wat de andere doet, maar daar is geen sprake van. Het omgekeerde argument wordt hier gehanteerd: als wij leveren dan hebben we invloed en kunnen een bijdrage leveren aan wat overheid en maatschappelijk middenveld security sector reform noemen.

Een stap

Een streng beleid op het terrein van overheids exportfinanciering is mogelijk. De Verenigde Staten sluiten militaire leveringen uit van ondersteuning door de exportkredietsverzekerings maatschappij: EXIM. De regels van EXIM zijn voor meerdere uitleg vatbaar, maar het overnemen van een dergelijk beleid zou toch al een stap in de goede richting zijn. Nu profiteert juist de wapenindustrie bovenmatig van de regeling.

Martin Broek

Voor een overzicht van berichten en rapporten over exportkredieten en wapenhandel die ik en anderen eerder schreven klik hier.