Mijn losse-Kunduz-flodders en signaleringen her-en-der

Nieuwe basis grenspolitie Kunduz staat vrijwel leeg Een Afghaanse politieagent houdt de wacht bij een plaats in Kunduz waar zaterdag een zelfmoordaanslag werd gepleegd. - © AFP Een gloednieuwe basis voor de Afghaanse grenspolitie blijkt twee maanden na oplevering vrijwel leeg te staan. Amerikaanse inspecteurs troffen gesloten gebouwen en slechts een handvol agenten aan op het complex, bedoeld voor 175 man. De basis is door het Amerikaanse leger is gebouwd en kostte ruim 7 miljoen dollar, omgerekend 5,2 miljoen dollar. De inspecteurs hameren er in hun dinsdag verschenen rapport op dat dergelijke bases deskundig personeel nodig hebben om ze in bedrijf te houden. Nu bleek dat er geen enkele voorziening was getroffen voor onderhoud. Ook waren er geen plannen om personeel op te leiden om generatoren, waterzuiveringsinstallaties en de airconditioning te onderhouden. De inspecteurs trekken een parallel met vier andere complexen van de grenspolitie in het land die al kort na oplevering leeg bleken te staan. Volgens de NAVO staat de basis in Kunduz deels leeg doordat de grenspolitie in het gebied nog voor de oplevering zijn bezetting heeft teruggeschroefd. Bewerkt door: Redactie - 30/01/2013 00u38'

---

Zie voor verzamelde informatie over Kunduz: http://kunduz-weblog.blogspot.com/







Woensdag 6 juni 2012



Er komen tot half juli 12 afleveringen van Daboek Kunduz. De serie wordt gemaakt door militairen, politieagenten en diplomaten en ingeleid met een heus propaganda filmpje voor het militaire optreden in Uruzgan en Kunduz op de site van de Telegraaf: http://www.telegraaf.nl/dagboekkunduz/

-------------------------
Afghan Policemen Take Bribes, Let Truck of Opium pass

Afghan Police commander beats recruit for not taking bribes and detaining drug dealers. The drug dealers pay the police commander to release the loot, and free the drivers.



-------------------------

Donderdag 1 december 2011

Gunmen spray Afghan family with acid for marriage refusal, Ghanizada - Thu Dec 01, 3:28 pm

ocal residents of the northern Kunduz province fear that Afghan police forces would not be able to arrest the local militia men as they are influential people in the region.

But Afghan police forces deny the presence of local militia group in Kunduz province and said, a search operation has been put in place to detain those involved behind the incident.

-------------------------------

Maandag 28 november 2011

In Afghan North, US-Backed Militias Spur Local Backlash (November 24, 2011)
Bethany Matta | Kunduz, Afghanistan Voice of America


In an effort to counter a growing insurgency in northern Afghanistan, two U.S.-backed programs in Kunduz have recruited local militias to oppose Taliban militants in the area. But while the militias are better at fighting the Taliban on the battlefield, their methods turn local populations against them.
http://bit.ly/uvzJHb

--------------------------------

Zondag 20 november 2011

Nog vijf dagen en dan is het precies tien jaar geleden:

2001 - U.S. Marines land in southern Afghanistan as the Taliban surrender in Kunduz, their last stronghold in the north. This leaves the Northern Alliance in control of the region and only Kandahar, remains in Taliban hands.

Zo was het toen.

--------------------------------

Maandag 14 november 2011

EU verlengt mandaat EUPOL in Afghanistan

BRUSSEL (ANP) - De politiemissie van de EU in Afghanistan, EUPOL, wordt met anderhalf jaar verlengd tot eind 2014. Dat hebben de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU maandag in Brussel besloten.

De Unie is bovendien ook na 2014 bereid Afghanistan te blijven helpen bij het versterken van zijn politiemacht en het verbeteren van de justitiële instellingen.

In EUPOL zijn in Kabul en Kunduz ongeveer 40 Nederlandse politiemensen en 5 juridisch deskundigen actief, vooral bij de opleiding van kaderfunctionarissen. De training van politieagenten wordt door de NAVO gedaan.

--------------------------------

Vrijdag 11 november 2011

Een GeenStijl pagina doorgeven het is niet mijn gewoonte. Ook had ik bedacht niet teveel stil te staan bij de problemen met het vervoer van Nederlandse militairen in Kunduz. Maar dit is een erg duidelijk mailtje van een boze militair. Geeft veel inzicht. Dus toch maar.

--------------------------------

Donderdag 10 november 2011

"Iedereen richt zich op de vraag of onze agenten wel of niet mogen vechten. Als in Nederland de politie in actie komt, wordt gezegd dat de politie heeft ingegrepen. En in Afghanistan heet dat dan vechten. Het is jammer dat we in die discussie blijven hangen, want tegelijk gebeuren er veel goede dingen."

Dat zegt Ron Smits de voormalig commandant in Kunduz in Trouw. Heeft hij er echt zo weinig van begrepen? Ron, mogelijk en hopelijk ten overvloede, Afghanistan is in oorlog en er wordt in rap tempo een veiligheidsmacht opgebouwd die als contra-guerrilla fungeert. Vandaar dat er bij sommige partijen enige terughoudendheid of voorzichtigheid bestaat en andere partijen helemaal niet mee willen werken aan het opleiden van dit veiligheidsapparaat.

De Pers: Alle signalen wijzen erop dat de politietrainingsmissie in Afghanistan flink wordt uitgebreid. Het begint uiteraard met een kleine stap.

--------------------------------

Woensdag 9 november 2011

Aad Verbaast Verwarrende berichten trouwens. Er wordt nog aan de grenzen (van het mandaat) getrokken om ze op te rekken, zie NRC-Handelsblad.

Martin Broek Citaat: De Tweede Kamer gaat akkoord met de uitbreiding van de politietrainingsmissie in Kunduz die het kabinet heeft voorgesteld. Nederland gaat ook onderofficieren en Afghaanse politietrainers opleiden. (...) Ook de oppositiepartijen D66, ChristenUnie en GroenLinks geven steun aan de uitbreiding. Ze willen wel vasthouden aan de eerder afgesproken uitgangspunten. Dat betekent onder meer dat de missie een civiel karakter moet hebben. Er mogen geen politieagenten worden opgeleid die gevechtstaken krijgen.

Aad Verbaast ‎komt er dan ook een "keiharde garantie" dat de getrainde trainers enkel civiele trainingen geven aan politie die zich exclusief met civiele taken mag gaan bezighouden? Geloof jij het?

Martin Broek Nee daar is geen sprake van, tenminste niet in de kranten. Even wachten op het verslag van het debat.

Martin Broek: De Volkskrant is vrij gedetailleerd in de berichtgeving: "Ook D66 is tot nu toe optimistisch, maar 'de terugkeer van een aantal marechaussees laat zien dat de missie nog veel effectiever kan'. Mariko Peters van GroenLinks verdedigde de 'politie-trainingsmissie'. Haar partij stelde het civiele karakter ervan als voorwaarde voor de missie. Ook zijn er volgens haar al een hoop successen in Kunduz geboekt. 'We hadden een vliegende start, maar zijn er nog lang niet'. Peters vindt het een goede zaak om extra groepen te trainen, zoals de regering voorstelt. GroenLinks heeft wel twijfels over het trainen van grenspolitie of trainingen buiten Kunduz. De mogelijkheden hiervoor mogen wat de partij betreft wel worden onderzocht."

Martin Broek en dan zit het weer ook al tegen: Slecht-weer-hindert-terugkeer-uit-Kunduz.ece
www.ed.nl

Martin Broek GroenLinks: De uitgangspunten zijn het civiele en duurzame karakter van de missie.
Het duurzame karakter. Wat betekent duurzaam in dit verband?
GroenLinks: De Afghanen blijken behoefte te hebben aan (...) Afghaanse politietrainers.
Wat is het karakter van de trainingen aan trainers?

Dat vroeg ook Frans Timmermans (PvdA) zich af, meldt De Pers: hij "ontdekte gisteren een moderne variant op ‘de kat krabt de krullen van de trap’. Tijdens het Kameroverleg over de politietrainingsmissie in Kunduz vroeg hij ‘wie de trainers trainen die wij trainen’."

--------------------------------

Dindsdag 8 november 2011

Generaal Fuller stelt dat in november 2012 157.000 politieagenten gerekruteerd moeten zijn. De Nederlandse bijdrage in het grotere plaatje op video.

Afghan National Army, Afghan National Police, afghanistan | Training Afghans (part I) - Military Vid: www.militarytimes.com

U.S. Army Maj. Gen. Peter Fuller, deputy commander for NATO Training Mission-Afghanistan, discusses the challenges in building up the Afghan security forces. (Oct. 30, 2011)

Martin Broek de VS werven iedere maand 8.000 rekruten, waarvan er 1.000 - 1.500 worden weggestuurd. Dat klinkt heel anders dan de Nederlandse bijdrage, waarin nauwelijks mensen opgeleid worden en er trainers naar huis worden gestuurd. De VS ziet het opleiden (lezen en schrijven worden als zeer belangrijk gezien) dan ook als onderdeel van het neerzetten van een 350.000 personen (politie en leger samen) sterke veiligheidsmacht. Je kan het ook zien als een enorme contra-guerrilla strijdmacht onder Amerikaanse controle. Nederland zal nog lang gemasseerd worden meer te doen om daar een bijdrage aan te leveren.

Aad Verbaast Ze pompen er dan ook een miljard dollar per maand in. Wie gaat dat betalen als ze (zoals ze zeggen) in 2014 weg gaan? En wat blijft er dan nog over van wat zou zijn opgebouwd?

Martin Broek ‎Aad dat zijn ook vragen die in het filmpje worden gesteld. Denk jij dat ze echt weggaan?

Aad: Ik geloof nooit dat ze daar in 2014 weggaan. Wie weet zijn ze dan ook al in oorlog met de buren (aan weerszijden) Karzai meldde al dat hij dan de kant van Pakistan zal kiezen. Met door Amerka getrainde (en betaalde) soldaten en mede door Nederland getrainde ABP... hoe vreemd kunnen zaken lopen. Martin: GroenLinks en de ChristenUnie vinden de toezeggingen van het kabinet voor de politietrainingsmissie in Kunduz niet voldoende. GroenLinks wil zwart op wit dat de rekruten die Nederland opleidt geen militaire taken krijgen. Maar de vraag is of dat wel kan. --------------------------------------

Nederland doet de politietraining in Kunduz. De VS doet de artillerie en geeft Kabul samen met Bosnië Herzegowina (daar hebben ze er teveel) 122 mm houwitzers.

Geen F-16's, maar wel zwaar geschut voor de Afghaanse landmacht. -------------------------------------

Zaterdag 5 november 2011

Jolande Sap is niet gek. Ze zal allang weten dat dit geen civiele missie is. GroenLinks is door zijn eigen politiek gekonkel in een fuik gezwommen. Nu moet de partij een moment vinden om de draai terug te kunnen maken. Jolande Sap kan dan net als haar voorgangster in een debat zeggen dat sadder en wiser is geworden. Hieronder een artikel van de Kunduz Monitor: "Ondanks agenten, commandanten en burgers in Kunduz die vechtende politie verlangen en verwachten; ondanks de minister die aangeeft dat de missie militair is en Kunduz oorlogsgebied; ondanks het zetelverlies in de peilingen voor GroenLinks als Kunduz het nieuws haalt; en ondanks de overtuiging bij de meeste Nederlanders dat GroenLinks beter alsnog de steun in kan trekken, blijft de partij geloven dat een puur civiele missie mogelijk is."
Kunduz Monitor: Hillens' hypocrisie en GroenLinkse naïviteit over 'civiele missie' Kunduz (09/10/11)
kunduzmonitor.blogspot.com

Toch lijkt mij dat ook dit artikel niet ageert tegen de visie in de brief van de regering. Daarin is deze kritiek voorzien en de hoop gesteld op het splitsen van de grenspolitie, zodat er ook een civiel deel komt. Dit wensedenken - door Nederlanders - is naïef maar ook moeilijk te bestrijden. Zie voor citaat uit regerings brief hieronder.

---------------------------------

Vrijdag 4 november 2011

Kabinet wil meer agenten trainen in Kunduz
Nederland gaat in de Afghaanse provincie Kunduz ook lager politiekader en Afghaanse politietrainers opleiden. Het kabinet onderzoekt de mogelijkheden om ook agenten uit andere provincies en van de grenspolitie op te gaan leiden. Dat staat in een vandaag verstuurde brief…

Aad Verbaast blogje was al in de maak. Vandaag natuurlijk er op gezet!

Martin Broek Voor de Kamerbrief: "Nu er plannen zijn om de civiele en militaire taken van de ABP te splitsen zal de regering deze optie nader onderzoeken en nagaan of de training van ABP in overeenstemming te brengen is met de civiele doelstellingen van de missie. Zo moet vaststaan dat de toekomstige grenspolitie uitsluitend civiele taken uitvoert. De afspraken met de Kamer blijven leidend; Nederland wil kwalitatief hoogwaardige opleidingen geven en Afghaanse civiele politie moet civiel worden ingezet conform de Afghaanse politiestrategie.""Nu...Lees verder -----------------

Gebruikt Papier uit Tripoli

Nieuws is vaak niet nieuw. Ook het beste nieuws kan gemaakt worden van gebruikt papier dat al jaren in ordners op kantoorplanken staat of door woedende menigten over vloeren is vertrapt. Zelf ben ik een keer zo stom geweest samen met wat collega's de gehele exportadministratie van Melchemie, het bedrijf dat grondstoffen voor chemische wapens aan Irak leverde, bij een bezetting uit het raam over straat te laten wapperen. Op de redactie van het roemruchte discussie-, onderzoeks- en actieblad Bluf! kreeg ik daarover de wind van voren. Zo had niemand er meer wat aan.

Een organisatie als Human Rights Watch kent de waarde van gebruikt papier zeer goed. Nadat Noord-Irak niet meer onder Saddam Hoessein's controle stond wist deze mensenrechtenorganisatie de hand te leggen op grote hoeveelheden dossiers van de inlichtingendiensten. Het bleek een rijke informatie bron over de misdaden van het Iraakse regime.

De reden dat ik er aan terug moest denken is de gang van zaken in Tripoli. De laatste weken kwam steeds opnieuw informatie naar buiten die bedoeld was om geheim te blijven. Opvallend is dat het de Britse en Canadese pers is die buitgemaakte papieren onthult.

In Tripoli is het ook weer Human Rights Watch dat een aantal keren met interessante papieren op de proppen komt. De ene keer onthult men samen met Reuters dat het Britse bedrijf General Dynamic UK Britse pantserwagens en het hoofdkwartier voorziet van de modernste communicatie technologie. Bij een andere onthulling gaat om de rol die de Buitenlandse Inlichtingen Dienst MI6 en Condoleezza Rice (destijds Nationale Veiligheidsadviseur van George W. Bush) speelde bij overleg met Tripoli. Ghadafdfi zou weer een gerespecteerd lid van de internationale gemeenschap worden en weer genieten van de “Great opportunities that could come of such a rejoining,” aldus Condee in een fax.

Deel van die onthulling is een verhaal rond Abdul Hakim Belhaj. Hij was in de jaren negentig lid van Libyan Islamic Fighting Group (LIFG). De Observer schreef in november 2002 een verhaal dat de LIFG met MI6 een moord op Ghadaffi voorbereidde. De leden ontvluchten in 1998 Libië. Belhaj vindt onderdak bij de Taliban in Afghanistan. Tot 2002 vecht hij tegen de Russen. Later krijgt hij vermoedelijk contact met Mullah Omar en begint in Jalabad trainingskampen voor Jihadi's.

Als de VS na 11 september 2001 Afghanistan binnenvallen vertrekken de LIFG leden naar Zuidoost Azië. In 2003 worden, zoals al beschreven, de banden tussen het Westen en Libië aangehaald. Belhaj wordt in 2004 op grond van MI6 informatie door de CIA gegijzeld in Kuala Lumpur. Deze brengt hem via Bangkok naar Tripoli en draagt hem over aan de beruchte Libische geheime dienst. In Libië zit Belhaj zeven jaar vast en wordt er gemarteld. Naar eigen zeggen is hij in Tripoli ook ondervraagt door geheime diensten uit de VS en Engeland. Dat hoeft niet te verbazen de Britten ruilden volgens gevonden documenten informatie over anti-Ghadaffi personen in Engeland met informatie die Libië vrij kreeg tijdens ondervragingen van gevangenen.

In augustus 2011 zegeviert Abdul Hakim Belhaj als commandant van de Militaire Raad in Tripoli als de door de NAVO-gesteunde oorlog tegen de machthebbers in Tripoli zijn einde nadert.

Het verhaal van Belhaj vertelt in kort bestek het verhaal van de machtspolitiek rond en in Libië. Het is een somber verhaal. Mogelijk is dat de reden dat progressieve personen, groepen en partijen veelal weigeren machtspolitieke argumenten mee te wegen in hun morele en rooskleurige oordelen over de wereld. Meer onthullingen uit het oud papier zullen dat waarschijnlijk niet veranderen.

Geschreven voor Konfrontatie

Passie voor Vrede

De NAVO viert dit jaar haar 60ste verjaardag. De heruitgevonden rol leidt tot nieuwe wereldwijde spanningen en werpt vele vragen op. Zorgt de VS-politiek voor tweespalt in de EU? Zijn we op weg naar een nieuwe Koude Oorlog met Rusland? Wat met opkomende machten als China?

door Martin Broek

West-Europa bezit nog steeds veel kernwapens. Ze werden hier tijdens de Koude Oorlog gestationeerd door de Fransen, de Britten en de Amerikanen. Ook in Nederland zijn er nog twintig te vinden. Bedoeld om de Russen buiten te houden, lijken ze inmiddels overbodig. Hoewel een groeiende groep deskundigen deze mening deelt, verdwijnen ze niet.

Sterker nog, de NAVO-generaals spelen met het idee ze in te zetten tegen schurkenstaten bij preventieve aanvallen. Ze blijven hier omdat 'de nucleaire macht het militaire overwicht [moet] garanderen en zo de economische en politieke dominantie van het Westen bestendigen', zo lezen we al op de tweede pagina van het boek Als de NAVO de passie preekt, geschreven door Ludo De Brabander en Georges Spriet.

Het is stevige taal die meteen duidelijk maakt waar de auteurs politiek staan. Ze zijn van een schijnbaar uitstervend ras van mensen die zich ronduit, doch wel onderbouwd, tegen de NAVO durven te keren. Een bondgenootschap voor de verdediging van Westerse belangen. Het boek is echter geen schotschrift of pamflet. Het is een studie die decennia lange activiteiten, publicaties, onderzoek en lezingen over de NAVO samenvat en organiseert.

Vrede versus defensie

Zowel De Brabander als Spriet zijn sinds jaar en dag medewerkers van de Gentse organisatie Vrede. Ze schreven een stevige pil van bijna driehonderd dichtbedrukte pagina's, inclusief bijlagen en index. Het begint met het bekende citaat van eerste secretaris-generaal van de NAVO, Lord Ismay, die stelt dat de NAVO werd opgericht to keep the Russians out, the Americans in and the Germans down.

Dat was zestig jaar geleden, vlak na de Tweede Wereldoorlog. Het was een keuze met negatieve consequenties, zoals de auteurs al meteen duidelijk maken. Het gaat bij de NAVO niet om een collectieve veiligheidsorganisatie, maar om een collectieve defensieorganisatie. Dat is een belangrijk verschil.

De auteurs omschrijven een collectief veiligheidssysteem als volgt: 'een veiligheidsregeling waarbinnen de betrokken staten hun veiligheid samen helpen garanderen ten aanzien van iedere bedreiging die kan uitgaan van een of meerdere staten die zich binnen dit veiligheidssysteem bevinden. (…) De ideale collectieve veiligheid is als het ware een pact tegen de oorlog, uitgaande van een universele benadering waarin veiligheid ondeelbaar is. In de traditie van collectieve veiligheid is het een belangrijke bekommernis om te vermijden dat er machtsrelaties in tegengestelde kampen zouden ontstaan, of dat er verdeeldheid zou worden gecreëerd ten aanzien van een of meerdere leden.'

Een defensieorganisatie, zoals de NAVO, heeft een enger doel: 'Het fundamentele uitgangspunt van een defensieorganisatie is niet de collectieve veiligheid bewaren, maar wel een gunstige, of minstens evenwichtige machtsbalans verwerven ten aanzien van haar tegenstander.'

Geheimhouding en propaganda

Je zou het boek kunnen samenvatten vanuit deze beide citaten. Defensieorganisaties zijn een gevaar voor de internationale vrede en leveren er geen bijdrage aan. Bovendien benaderen ze politieke, economische, sociale of ecologische problemen a-priori als militaire problemen. Is de organisatie sterk genoeg, dan zal ze al snel over gaan tot interventies elders in de wereld. Om die mogelijk te maken heb je meer en andere wapens nodig.

Wie daar garen bij spint is vanzelfsprekend de defensie-industrie die daarmee haar omzet en invloed weet te vergroten. Zo heeft Nederland sinds enige jaren een Defensie Industrie Strategie (DIS) die voorheen niet bestond.

Geheimhouding en propaganda zijn bovendien onlosmakelijk verbonden met militaire zaken. De auteurs benadrukken dat het mogelijk is dat de NAVO de Verenigde Naties ondermijnt, waardoor deze collectieve veiligheidsorganisatie wel eens zou kunnen bezwijken. Daarmee is de NAVO zelfs een bedreiging voor de collectieve veiligheid.

Wat volgt is een invuloefening van het bovenstaande schema om aan te geven dat de NAVO een barrière is geweest op weg naar een veilig Europa. Hiermee heeft het boek een duidelijke en goed te volgen structuur. Het is een tocht door de geschiedenis. Een tocht die begint voor de Tweede Wereldoorlog en loopt tot aan dit voorjaar.

Ze is verdeeld in verschillende etappes. De eerste loopt tot aan de ontbinding van het Warschau Pact. De tweede tot en met de interventie in Afghanistan (momenteel prioriteit nummer 1 voor de NAVO). Het deel over Afghanistan springt er wat mij betreft uit. Het is het beste hoofdstuk, actueel en informatief, puntig en spannend.

Gekleurd

De geschiedenislessen die de lezer krijgt over de motieven van Jozef Stalin om zich ten opzichte van het Westen te gedragen zoals hij deed, gaan nét niet over de top. Ze vervelen mij omdat we ze wel uitgelegd krijgen, maar nergens kritiek lezen op de daden van Stalin. Nou ja, nét niet.

Op pagina 64 lees ik dat Frankrijk kernwapens ontwikkelt, omdat Frankrijk er in 1954 niet in slaagde Moskou, maar ook Washington, ervan te overtuigen hun kernproeven in de openlucht te stoppen. Over de Chinese Afrika-politiek wordt ook niet veel meer gezegd dan: 'Die Chinese steun aan het regime in Khartoem heeft tot veel kritiek uit het Westen geleid.' Als het genoemd wordt, mag je toch ook een standpunt of uitleg van de auteurs verwachten?

Wat van mij zeker niet hoeft, is de parallel die wordt getrokken tussen de ideeën achter een humanitaire interventie en de retoriek van Hitler bij de inval van Tsjechië. Er zullen vast overeenkomstige gedachten zijn, maar er zijn ook verschillen en die moeten bij een vergelijking met nazi-Duitsland zwaarder wegen dan hier. Naar mijn mening ontsiert dit het boek.

Vogelvlucht

Los hiervan doet het boek me denken aan een studieboek van een hoogleraar geschiedenis en internationale relaties. Geschreven voor studenten die in een vogelvlucht door de NAVO-geschiedenis heen worden geleid. Afzet is gegarandeerd, want ieder jaar komt er weer een nieuwe groep die het boek op de lijst krijgt. Het hoeft daarom niet pakkend en prikkelend geschreven te zijn, als de feiten en meningen er maar leesbaar in staan.

Als de NAVO de passie preekt is een beetje saai geschreven. Mogelijk hoor ik ook niet tot de doelgroep. Als degelijke introductie is het geslaagd. Bovendien zijn sommige passages dermate helder en beknopt weergegeven dat ze een plezier zijn om te lezen. Zo is het knap de geostrategische ontwikkelingen rondom de conflicten in Afghanistan, Irak en met Iran in één alinea te beschrijven (p. 15). Het hele betoog kan samengevat worden onder het woord 'energieveiligheid'.

Om die energiecontrole (dat woord zou ik liever gebruiken) te vergroten en de afhankelijkheid van Rusland te verkleinen, wordt Iran geïsoleerd en de positie in Afghanistan en Irak versterkt. De civiel-militaire samenwerking moet 'de aanwezigheid van buitenlandse bezettingstroepen bij de bevolking verzachten.'

Toch vraag ik me af of hier geen scheuren te vinden zijn. Shell en Total sloten de afgelopen jaren miljardendeals met Rusland. Het lijkt me dan ook onlogisch indien deze bedrijven een agressieve politiek ten opzichte van Rusland zouden steunen. Daarover zou ik graag meer willen lezen. Bovendien zijn de civiel-militaire projecten niet alleen een doekje voor het bloeden. Ze zijn ook gericht op invloed en contacten in de samenleving van de oorlogsgebieden.

Een stukje verderop alweer zo'n mooie samenvatting. Dit keer gaat het om het Marshallplan en de NAVO in Europa: 'De VS zouden via het Marshallplan en vervolgens via het trans-Atlantisch Bondgenootschap verschillende doelstellingen tegelijk bereiken: de heropbouw van en eenmaking van Europa, de controle over Duitsland, het intomen van het communisme, de creatie van interessante afzetmarkten en de verankering van de VS op het oude continent.' Niet dat dit nieuw voor me is, maar in een Nederlandstalige publicatie ben ik het nog nooit zo volledig en beknopt tegengekomen.

Vredesburcht

De NAVO heeft nogal wat stormen doorstaan, waarbij een belangrijke wordt gezien in de periode na de val van de Muur. Het was een moment van ongekende politieke mogelijkheden, zowel ter verbetering als ten nadele van de internationale veiligheid. Frases en woorden als 'samenwerking met Oost-Europa', 'wapenvermindering', en 'vredesdivident' hingen in de lucht.

De NAVO veranderde in deze nieuwe politieke situatie in rap tempo van taak en opstelling. Het gaat bijvoorbeeld om de bijdrage aan de uitbreiding van de vrije markt ideologie naar Oost-Europa, de isolatie van Rusland, de reactie op zogenaamde nieuwe gevaren (milieu, raketten etc.) en de rol van politieagent in het Zuiden. Het komt allemaal uitgebreid aan de orde in het boek.

Zo wordt ook het minder bekende voorstel van de Warschaupact-landen om een 'nieuw volledig Europees veiligheidssysteem' op te zetten genoemd. Dit krijgt min of meer een vervolg in de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE) die wordt versterkt en Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) gaat heten.

De collectieve veiligheidsorganisaties hebben het echter af moeten leggen tegen de politiek van de NAVO-landen. De auteurs beschrijven dit proces uitgebreid, waarbij een belangrijke rol is weggelegd voor de Noord-Atlantische Samenwerkingsraad (NACC), die ongeveer dezelfde taken kreeg als de zwakkere OVSE en deze in een hoek drong.

De Fransen wilden daarom – in de lijn der verwachtingen - de rol van deze NACC beperken tot een politieke, omdat ze zagen dat het een vehikel was voor een grotere Amerikaanse invloed in Europa en een concurrent voor de ontwikkeling van een Europese veiligheidsorganisatie. Hier hebben de Fransen het tegen de VS af moeten leggen.

Joegoslavië

Ook in Joegoslavië constateren de auteurs deze kwalijke rol van de Verenigde Staten. Ze citeren in dit kader een journalist van de New York Times: 'De VS verwierpen telkens weer, op systematische wijze, elke vredesregeling waarover de Europeanen probeerden te onderhandelen (…) Wat de VS zegden was dat het [plan] niet in de Verenigde Staten was gemaakt en ze er dus niets van moesten weten. Ik denk dat je zelfs kan stellen dat de Verenigde Staten herhaaldelijk de Europese en VN-onderhandelde plannen saboteerden.'

De rode lijn 'vrede versus defensie' komt in dit deel uitdrukkelijk naar voren, waarbij defensie de bovenliggende partij is. Niet in de laatste plaats ook door de opstelling van Duitsland. De rol van onze Oosterburen wordt enige malen belicht in het boek. Dit gebeurt vooral met betrekking tot de dubbele positie die het herenigd Duitsland inneemt richting Oost-Europa.

Aan de ene kant kan het prima uit de voeten met de politiek van de Europese Unie naar het achterland van de economische reus. 'Maar op cruciale momenten liepen de Duitse en Amerikaanse belangen ook parallel, omdat beide landen uit waren op een grote invloed ten oosten van de Verdragszone.' (p. 106)

Interventies

Over de verandering van de NAVO naar een organisatie gericht op interventies schrijven ze het volgende: 'Washington zou de NAVO dan ook vanaf 1991 transformeren in de richting van een interventiestrategie. Deze transformatie was ook een institutionele noodzaak, want zonder zo'n interventiestrategie zou de NAVO door het wegvallen van de tegenstander zinloos worden. Tegen het einde van de jaren '90 was dat transformatie proces voltooid.'

Zo neergezet lijkt her erop alsof er oekazes uit het Witte Huis kwamen die elders klakkeloos werden opgevolgd. Om de andere Europese landen zover te krijgen was het nodig dat die er het belang van inzagen. Voor wat betreft de Nederlandse situatie herinner ik me uit begin jaren '90 nog een stroom van ingezonden artikelen door schrijvende militairen, zoals Cees Homan en Kolonel ter Zee b.d. J.J. Vaessen. Zij pleitten allen voor een op interventies geschoeide krijgsmacht.

In de Defensienota van 1991 stond al te lezen dat de Luchtmobiele Brigade niet alleen bestemd is 'voor operaties in het kader van het mobiele contraconcentratiepunt; ook inzet in het kader van andere crisis is mogelijk.' Er was sprake van een eenheid die snel en flexibel 'kan worden ingezet bij elk soort conflict en in elk soort terrein.'

De omvorming van de Nederlandse krijgsmacht werd op poten gezet niet na maar vóór de val van de Muur. Bovendien is dit proces nog steeds gaande. Dat geldt voor Nederland, waar ingrijpende veranderingen binnen Defensie nog steeds niet afgerond zijn. Maar ook voor andere landen binnen de alliantie. Ieder jaar is de speelruimte daarvoor groter geworden.

Interne conflicten

Het boek is veel rijker aan informatie dan in een bespreking weergegeven kan worden. Naast die inhoud valt ook de opzet op. Die heeft een kader dat een kritische analyse mogelijk maakt. Na de (ontstaans)geschiedenis van de organisatie gaan het derde en vierde deel achtereenvolgens over interne strubbelingen binnen de NAVO en het blootleggen van de propaganda.

Heel vaak worden grote organisaties, zoals de NAVO, beschouwd als monolithische kolossen waar geen verstandig mens zich tegenaan bemoeit, omdat je er geen enkele invloed op kan uitoefenen. Vanuit die optiek is het goed om te zien dat lang niet alles koek en ei is binnen de NAVO. Er zijn zowel onderlinge spanningen in Europa over de te volgen koers, als spanningen op het 'Europees-Amerikaans grootmachtniveau, bijvoorbeeld in de militair-economische sfeer.'

Achtereenvolgens gaan De Brabander en Spriet in op de concurrentie tussen de Europese Unie en de NAVO, de NAVO en Rusland, het uitbreidingsdebat en de militarisering van de ruimte. Op al die gebieden halen ze meerdere voorbeelden van stroeve relaties aan. Of noemen niet van de grond komende plannen.

Jaap de Hoop Scheffer wordt geciteerd over de relaties tussen EU en NAVO: "de muren die zijn opgericht tussen beide organisaties [vormen] een echte handicap en eerlijk gezegd ze zijn soms surrealistisch." Met andere woorden, niet alle Europese landen willen zich uitleveren aan het transatlantische bondgenootschap. Daarover zijn de atlantici dus ontstemd, met De Hoop Scheffer als spreekbuis. Overigens laten ze ook niet na te wijzen op de agressieve militaire visie die de EU er op nahoudt.

Uitbreiding

Dat de uitbreiding naar het oosten Rusland ontstemt, is een grijs gedraaide plaat. Het nadeel is dat vrijwel niemand er meer naar luistert, maar opeens werden de gevolgen in al zijn bitterheid duidelijk nadat Rusland en Georgië met elkaar in oorlog raakten. De maat was vol voor Rusland dat zijn zelfbewustzijn terug heeft en het gewroet in zijn achtertuin meer dan zat is. Rusland paart dit optreden aan een krachtige positie naar het Westen door de controle over olie- en gasvoorraden.

Met enig leedvermaak beschrijven de auteurs het laatste deel van het uitbreidingsdebat. Hier is het niet alleen Griekenland dat de toetreding van Macedonië voorkomt, maar - veel verrassender - Duitsland, Frankrijk en Italië die dwarsliggen bij de toetreding van Georgië en de Oekraïne. Washington kreeg zijn zin niet en moest in het stof bijten.

Het debat over het raketschild is een constante aanleiding voor scherpe reacties uit Moskou. De Brabander en Spriet sluiten hun hoofdstuk over het raketschild af met de volgende alinea: 'Victoria Samson, een Amerikaanse onderzoekster van het Center for Defense Information, meent dat dit VS-rakettenschild in Europa een puur politieke zaak is. Het is een symbool van Amerikaanse militaire macht in Oost-Europa, een signaal tegenover Moskou. Dat kan de relaties tussen beide landen alleen maar verslechteren. En dat alle in de naam van wapens die niet functioneren tegenover een dreiging die niet bestaat.' Het project om Rusland te isoleren gaat gepaard met interne en externe conflicten.

Mythe

Het deel waarin de mythe bestreden wordt dat de NAVO een organisatie is die de hogere morele waarden verdedigt, begint met een hoofdstuk dat al uit vele pennen is gevloeid. Ik denk aan Fred van der Spek, aan Chomsky (die ook wordt genoemd) en nog een groot aantal schrijvers die al de misstanden eerder beschreven.

Wat mij betreft was het volgende voldoende geweest: 'De geschiedenis van de NAVO en haar lidstaten biedt ons weinig argumenten om te stellen dat het bondgenootschap de democratie en de mensenrechten hoog in het vaandel draagt. Een aantal landen was zelf allesbehalve het toonbeeld van een democratie.'

Mogelijk aangevuld met een paar korte voorbeelden. In plaats daarvan worden we pagina's lang meegenomen langs het Griekse kolonelsregime, het Turkije van de staatsgrepen en koloniale oorlogen die door NAVO-lidstaten werden uitgevochten. Lumumba en Allende komen voorbij, ook Pinochet en Thatcher. Dan verplaatsen we ons naar de Golfregio met zijn oorlogen en Palestina, dat door de Israëli's bezet wordt.

Deze passage van het boek is teveel een herhalingsles. De vragen die dit deel bij mij oproept: Waarom komt dit verhaal zo slecht over? Waarom slikt men bijvoorbeeld dat er bijna dagelijks over de Iraanse bom (die er nog niet is) wordt gejeremieerd en over de Israëlische kernwapens nauwelijks een voetnoot wordt geschreven? Hoe zou je dit kunnen veranderen?

De analyse van de wereld is niet voldoende. Waarom komt die analyse, een constatering van de feiten bijna, niet over en moet hij steeds herhaald worden? Is het dat Iran bestuurd wordt door onverantwoordelijke gekken en Israël door een regering die weliswaar de rechten van de Palestijnen schendt, maar dat doet in een gespannen situatie waar geen van beide vrijuit kan gaan? Is het dat Israël als klein en zielig wordt gezien in een zee van vijandschap? Of dat het uiteindelijk toch onder controle staat van Washington als het gaat om de inzet van kernwapens en Teheran niet?

Israël is niet zielig, maar een zwaar bewapende staat. De VS kan behoorlijk buiten het boekje van het internationaal recht gaan, zoals we allemaal weten, maar ons niet altijd realiseren. Internationaal recht moet gehandhaafd worden. Vijf landen mogen kernwapenarsenalen afbouwen, andere landen mogen deze wapens niet eens hebben. Die duidelijkheid – het recht - sneuvelt blijkbaar in de politieke arena. Dat wordt vervolgens geaccepteerd.

Iets meer beschouwingen over dit soort vraagstukken en mechanismen hadden het boek meer kracht gegeven. Het zou ook passen in een boek dat niet in de eerste plaats een intellectuele oefening in internationale relaties is, maar een zoektocht naar hoe de wereld te bekijken met een blik gericht op vrede.

Toekomst

Naast het heden is het ook de toekomst van de NAVO die me boeit. De vrees van de auteurs is dat er een globale alliantie gesmeed wordt die krachtdadig op zal treden in om het even welke uithoek van de wereld. De missie in Afghanistan is een vingeroefening en mag daarom niet mislukken. Obama heeft er gelijk 21.000 extra militairen heengezonden en meer wordt verwacht en gevraagd.

Uiteindelijk vrezen de auteurs het ontstaan van een Trans-Europees veiligheidssysteem dat zijn grenzen verlegd naar Centraal-Azië door middel van een uitgebreide NAVO. 'Door een vorm van coöperatie met China, Rusland en Japan kunnen deze geïncorporeerd worden. Europa kan onder de heerschappij van Washington, hierbij de hoeksteen vormen van het grote veiligheids- en samenwerkingssysteem', lees ik in dit verband.

Het is me net wat te snel door de bocht om China, Rusland en Japan in één adem te noemen. Japan, het vliegkampschip voor de Aziatische kust, krijgt steeds meer belang als bondgenoot van Washington. Het levert onder meer een bijdrage aan de ontwikkeling van hoogwaardige wapentechnologie en het raketschild.

De auteurs maken zelf ook wel onderscheid: 'De VS-politiek binnen en buiten de NAVO krijgt grotendeels gestalte langs de lijnen zoals die zijn uitgezet door Brzezinski [de nog steeds invloedrijke voormalig nationaal veiligheidsadviseur en schrijver van het boek 'The Grand Chessboard']. In Europa moet de VS aanwezigheid geconsolideerd blijven als bruggenhoofd voor Amerikaanse geostrategische en economische belangen. Rusland moet in de eerste plaats buitenspel gezet worden voor de Great Game in de olie- en gasrijke Centraal-Aziatische regio.' (p. 152-53)

De visie van Brzezinski is het uitgangspunt bij het toekomstbeeld waaraan de NAVO werkt en wat De Brabander en Spriet ontvouwen. Om de rol van China op het wereldwijde schaakbord wordt een beetje heengelopen alsof dit stuk niet meespeelt. Mij lijkt het overduidelijk dat de controle van China een factor is die ook bij de oorlog in Afghanistan een rol speelt.

China

Ik ben benieuwd naar de visie van de schrijver op dit gigantische land. Hoe zal China zich ontwikkelen? Een visie van de veiligheidsexpert Julian Lindley-French wordt opgevoerd. Lindley-French luidt de alarmbellen. Hij zegt dat de machtsbalans in de wereld gevaarlijk dreigt over te hellen naar China, waarvan drie dreigingen uitgaan. Hij noemt de investering in offensieve elektronische oorlogsvoering, de uitbreiding van de marinecapaciteit, met als doel de Amerikaanse marine uit de Japanse Zee te weren en het beschikken over wellicht drie keer hogere defensie-uitgaven dan verklaard.

Is dit retoriek voor een nieuwe Koude Oorlog? De opmaat voor een hardere lijn? Waarom worden die alarmbellen geluid en hoe sterk is de positie van hen die dat doen? Het zijn voor de hand liggende vragen die niet beantwoord worden. Mogelijk is het omdat de nadruk op de NAVO-verhoudingen met Rusland ligt. Misschien verklaart dat ook waarom de auteurs aan deze dreigingsanalyse niet het woordje 'nonsens' toevoegden.

Onlangs schreef Max Gasner, docent Aziatische talen aan de universiteit van Chicago over China: 'Zolang genoemde zijn materieel alleen van de Russen kan kopen, mogen we misschien sceptisch blijven voor wat betreft de consequenties [van de militaire opbouw]. Zelfs als de Chinese regering bezig zou zijn met de grootste uitbreiding van middelbaar onderwijs ooit ondernomen in de geschiedenis van de mensheid, dan nog zal een militair-industrieel complex, nodig om militair overwicht te verzekeren, het werk van decennia zijn: een Lockheed Martin of Boeing kunnen niet uit het niets oproepen worden in een land waar zelfs geen noemenswaardige luchtvaart industrie bestaat.' (New Left Review jul/aug 2009)

De militaire aandacht verschuift naar Azië. Het is jammer dat daar niet meer over geschreven is. De auteurs volgen de ontwikkelingen wel, blijkt uit andere publicaties.

Vrede

Het boek sluit af met een visie van Andreas Zumach, een veiligheidsanalist die regelmatig te horen is bij het VPRO-radioprogramma Argos. Hij stelt dat er een strategische multilaterale wereldorde volgens het principe van collectieve veiligheid zou moeten komen.

"De consequente verdere uitvoering van een coalitie van gewillige multilateralisten, die voor de globale uitdagingen op het collectieve systeem van de VN inzet, is het alternatief voor de gevaarlijke pogingen om een nieuwe, militair gedefinieerde multipolaire machtsbalans in te richten", aldus Zumach.

Gelukkig laat het boek ook zien dat deze positieve boodschap samen kan gaan met een keiharde kritiek. Kritiek op de NAVO en haar lidstaten die een collectief veiligheidssysteem in de weg zitten. Die scherpe visie maakt ook duidelijk dat veel overwonnen moet worden voordat een wereld die Zumach ons voorspiegelt, kans van slagen maakt.


Titel: Als de NAVO de passie preekt
Auteur: Ludo De Brabander en Gerorges Spriet
Pagina's: 312 (met register)
Uitgeverij: EPO, 2009
Prijs: € 20
ISBN: 9789064455100

Deze bespreking is geschreven voor ravagedigitaal