US Defense Contracts with Dutch participation (20/04/15 - 12/01/16 )

January 12, 2016 (Release No: CR-007-16)
http://www.defense.gov/News/Contracts/Contract-View/Article/642757

Lockheed Martin Corp., Lockheed Martin Aeronautics Co., Fort Worth, Texas, is being awarded a $28,842,000 not-to-exceed, cost-plus-fixed-fee delivery order against a previously issued basic ordering agreement (N00019-14-G-0020). This delivery order provides for air vehicle retrofit modifications associated with the F-35A fuel tank overpressure engineering change proposal in support of the Air Force, and the governments of Australia, Italy, the Netherlands, and Norway. Work will be performed in Fort Worth, Texas (62 percent); Ogden, Utah (28 percent); and Palmdale, California (10 percent), and is expected to be completed in March 2017. Fiscal 2014 and 2015 aircraft procurement (Air Force); 2016 research, development, test and evaluation (Air Force); and international partner funds in the amount of $14,421,000 will be obligated at time of award, $6,656,033 of which will expire at the end of the current fiscal year. This contract combines purchases of the Air Force ($26,855,466; 93.11 percent); and the governments of Netherlands ($1,633,244; 5.67 percent); Italy ($201,880; 0.70 percent); Norway ($100,940; 0.35 percent) and Australia ($50,470; 0.17 percent). The Naval Air Systems Command, Patuxent River, Maryland, is the contracting activity.

December 29, 2015 (Release No: CR-250-15)
http://www.defense.gov/News/Contracts/Contract-View/Article/639485

Raytheon Missile Systems, Tucson, Arizona, is being awarded a $13,495,233 modification to previously awarded contract (N00024‑15‑C-5408) for procurement of 19 SM-2 Block IIIA Zumwalt flight-test-rounds for DDG 1000 class Ships (Zumwalt configuration). This contract modification also involves a purchase for the Netherlands as a result of an international agreement between the governments of the United States and the Netherlands. Work will be performed in Tucson, Arizona (50 percent); Andover, Massachusetts (25 percent); Mountain View, California (11 percent); Camden, Arkansas (4 percent); San Diego, California (5 percent); Chandler, Arizona (3 percent); Hudson, New Hampshire (1 percent); and Redmond, Washington (1 percent). Work is expected to be completed August 2018. Fiscal 2015 research, development, test and evaluation; fiscal 2015 shipbuilding and conversion (Navy); fiscal 2016 operations and maintenance (Navy); and Memorandum of Understanding (Netherlands) funding in the amount of $13,495,233 will be obligated at the time of award. Contract funds in the amount of $10,691,917 will expire at the end of the current fiscal year. This contract modification was not competitively procured in accordance with the authority from 10 U.S.C. 2304 (c) (1) and FAR 6.302-1 (a) (2). The Naval Sea Systems Command, Washington, District of Columbia, is the contracting activity.

December 21, 2015 (Release No: CR-245-15)
http://www.defense.gov/News/Contracts/Contract-View/Article/637649

Lockheed Martin Corp., Lockheed Martin Aeronautics Co., Fort Worth, Texas, is being awarded a $1,171,206,489 advance acquisition contract for the advance procurement of long lead time materials, parts, components and effort to maintain the planned production schedule for F-35 low rate initial production lot 11 aircraft. The advance acquisition effort includes 80 F-35A aircraft (28 for the U.S. Air Force; 6 for the government of Norway; 4 for the government of Turkey; 8 for the government of the Netherlands; 8 for the government of Australia; 10 for the government of Israel; 6 for the government of Japan; and 10 for the government of South Korea); 7 F-35B aircraft (6 for the U.S. Marine Corps; and 1 for the United Kingdom); and 4 F-35C aircraft for the U.S. Navy. This contract also includes an undefinitized contract action for production of 2 F-35A aircraft for the U.S. Air Force and F-35C aircraft for the U.S. Navy. Work will be performed in Fort Worth, Texas (55 percent); El Segundo, California (15 percent); Warton, United Kingdom (10 percent); Orlando, Florida (5 percent); Nashua, New Hampshire (5 percent); Baltimore, Maryland (5 percent); and Nagoya, Japan (5 percent), and is expected to be completed in December 2019. Fiscal 2015 aircraft procurement (Air Force, Navy), fiscal 2016 aircraft procurement (Air Force, Navy, Marine Corps), non-U.S. DoD partner and foreign military sales funds in the amount of $847,929,604 are being obligated at time of award, none of which will expire at the end of the current fiscal year. This contract combines purchase for the U.S. Air Force ($401,509,516; 34.3 percent); U.S. Navy ($256,433,369; 21.9 percent); U.S. Marine Corps ($106,500,000; 9.1 percent); non-U.S. DoD partners ($207,069,044; 17.7 percent) and foreign military sales ($199,694,560; 17 percent) under the Foreign Military Sales program. This contract was not competitively procured pursuant to FAR 6.302-1. The Naval Air Systems Command, Patuxent River, Maryland, is the contracting activity (N00019-16-C-0033).

November 30, 2015 (Release No: CR-229-15)
http://www.defense.gov/News/Contracts/Contract-View/Article/631575

The Boeing Co., St. Louis, Missouri, is being awarded $9,018,848 for firm-fixed-fee-price delivery order 2067 to exercise an option against a previously issued basic ordering agreement (N00019-11-G-0001) for follow-on integrated logistics support/engineering services in support of the Harpoon/Standoff Land Attack Missile-Expanded Response missile system and Harpoon launch systems for the Navy and the governments of Australia, Bahrain, Canada, Chile, Denmark, Egypt, Germany, India, Israel, Japan, Korea, Kuwait, Malaysia, Netherland, Oman, Portugal, Saudi Arabia, Singapore, Taiwan, Thailand, Turkey, United Arab Emirates, and the United Kingdom under the Foreign Military Sales program. Work will be performed in St. Charles, Missouri (91.84 percent); St. Louis, Missouri (5.47 percent); Yorktown, Virginia (2.64 percent); and Oklahoma City, Oklahoma (0.05 percent), and is expected to be completed in January 2017. Fiscal 2016 operations and maintenance (Navy) funds; and foreign military sales funds in the amount of $9,018,848 are being obligated on this award, of which $2,425,166 will expire at the end of the current fiscal year. This contract combines purchases for the Navy ($2,425,166; 26.89 percent); and the governments of Korea ($986,268; 10.94 percent); Taiwan ($783,148; 8.68 percent); Turkey ($506,886; 5.62 percent); Japan ($504,179; 5.59 percent); Egypt ($503,268; 5.58 percent); Saudi Arabia ($421,531; 4.67 percent); Australia ($381,336; 4.23 percent); United Kingdom ($347,333; 3.85 percent); Canada ($254,720; 2.82 percent); Chile ($241,248; 2.67 percent); Israel ($207,323; 2.30 percent); Portugal ($202,207; 2.24 percent); India ($189,909; 2.11 percent); Thailand $186,382; 2.07 percent); Singapore ($154,170; 1.71 percent); Bahrain ($140,478; 1.56 percent); Kuwait ($99,253; 1.10 percent); United Arab Emirates ($95,726; 1.06 percent); Malaysia ($95,506; 1.06 percent); Oman ($94,404; 1.05 percent); Netherlands ($82,669; 0.92 percent); Germany ($66,136; 0.73 percent); and Denmark ($49,601; 0.55 percent). The Naval Air Systems Command, Patuxent River, Maryland, is the contracting activity.

November 9, 2015 (Release No: CR-216-15)
http://www.defense.gov/News/Contracts/Contract-View/Article/628342

Lockheed Martin Corp., Lockheed Martin Aeronautics Co., Fort Worth, Texas, is being awarded a $112,779,000 modification to a previously awarded advance acquisition contract (N00019-15-C-0003) for the procurement of additional long-lead time items necessary for the manufacture and delivery of low-rate initial production Lot 10 F-35A aircraft for the Air Force and Lot 11 F-35A aircraft for the government of the Netherlands. Work will be performed in Fort Worth, Texas (30 percent); El Segundo, California (25 percent); Warton, United Kingdom (20 percent); Orlando, Florida (10 percent); Nashua, New Hampshire (5 percent); Baltimore, Maryland (5 percent); and Cameri, Italy (5 percent), and is expected to be completed in December 2019. Fiscal 2015 aircraft procurement (Air Force); and non-U.S. Department of Defense (DoD) participant funds in the amount of $112,779,000 are being obligated at time of award, none of which will expire at the end of the current fiscal year. This contract combines purchase for the Air Force ($99,060,000; 88 percent) and non-U.S. DoD participants ($13,719,000; 12 percent). The Naval Air Systems Command, Patuxent River, Maryland, is the contracting activity.

October 30, 2015 (Release No: CR-209-15)
http://www.defense.gov/News/Contracts/Contract-View/Article/626771

Raytheon Integrated Defense Systems, Portsmouth, Rhode Island, is being awarded $16,619,241 cost-plus-fixed-fee contract for the NATO Seasparrow Missile System Design Agent engineering and technical support. The contractor shall provide a variety of Design Agent program management, engineering, technical and logistics services and supplies necessary to provide effective life cycle support and modernization of the NATO Seasparrow Project Office Combat System Division portfolio, which includes the MK 57 NATO Seasparrow Surface Missile System, the MK 48/56 Guided Missile Vertical Launch System, MK 41 Vertical Launch System related software and equipment, and a variety of lab and special test equipment. This contract includes options which, if exercised, would bring the cumulative value of this contract to $89,080,693. This contract combines purchases for the Navy and the governments of Australia, Canada, Denmark, Germany, Greece, Netherlands, Norway, Portugal, Spain and Turkey as part of the NATO Seasparrow Consortium. The Navy share is 40 percent of the program, and the partner nations will combine for 60 percent of the program. Work will be performed in Portsmouth, Rhode Island (94 percent); Marlborough, Massachusetts (3 percent); and San Diego, California (3 percent), and is expected to be completed by November 2016. Fiscal 2015 other procurement (Navy) funding in the amount of $2,027,741; fiscal 2008 shipbuilding and conversion (Navy) funding in the amount of $653,250; fiscal 2015 international funding in the amount of $570,629; and foreign military sales funding in the amount of $100,000 will be obligated at time of award. Contract funds will not expire at the end of the current fiscal year. This contract was not competitively procured in accordance with 10 U.S. Code 2304 (c)(4). The Naval Sea Systems Command, Washington, District of Columbia, is the contracting activity (N00024-16-C-5418).

September 25, 2015 (Release No: CR-184-15)
http://www.defense.gov/News/Contracts/Contract-View/Article/620608 


Raytheon Missile Systems, Tucson, Arizona, is being awarded a $264,805,607 cost-plus-fixed-fee contract for an AIM-9X system improvement program to provide additional capability and resolve obsolescence issues for the Navy, Air Force, and the governments of Korea, Singapore, Malaysia, Belgium, Netherlands and Turkey under the Foreign Military Sales program. The effort includes engineering services required to incorporate new AIM-9X missile components and associated software updates into the Lot 17 and Lot 19 production programs. This effort will also provide development, integration, and flight test support for AIM-9X Block II hardware and software. Work will be performed in Tucson, Arizona (95.5 percent); Andover, Massachusetts (2.3 percent); Baltimore, Maryland (1.5 percent); and other various continental U.S. locations (0.7 percent), and is expected to be completed in September 2020. Fiscal 2015 research, development, test and evaluation (Navy and Air Force), and foreign military sales funds, in the amount of $46,424,785 will be obligated at time of award, none of which will expire at the end of the current fiscal year. This contract combines purchases for the Air Force ($24,783,835; 53.35 percent); Navy ($10,746,165; 23.15 percent); and the governments of Turkey ($3,340,868; 7.2 percent); Netherlands ($1,900,000; 4.6 percent); Belgium ($2,098,917; 4.5 percent); Singapore ($1,960,000; 4.3 percent); Malaysia ($1,310,000; 2.8 percent); and Korea ($285,000; .1 percent). This contract was not competitively procured pursuant to Federal Acquisition Regulation 6.302-1. The Naval Air Systems Command, Patuxent River, Maryland, is the contracting activity (N00019-15-C-0121).

***

Raytheon Missile Systems, Tucson, Arizona, is being awarded a $227,047,688 modification to a previously awarded fixed-price-incentive-firm contract (N00019-15-C-0092) for procurement of 447 AIM-9X Block II all up round tactical full-rate production Lot 15 missiles for the Navy (102), Air Force (243), and the governments of Japan (9), Korea (76), Romania (12), and Israel (5).  In addition, this modification provides for the procurement of 129 Block II captive air training missiles for the Navy (54), Air Force (60), Army (2), and the governments of Korea (2), Romania (6), and Israel (5); 7 special air training missiles for the Army; 174 all up round containers for the Navy (44), Air Force (85), Army (10), and the governments of Japan (3), Korea (19), Romania (7), and Israel (6); 4 captive test missiles for the Army (2), Navy (1) and Air Force (1); one test asset for the Navy; spares for the Navy, Air Force; and 12 lots of spares for Australia (1), Finland (1), Singapore (1), Korea (1), Switzerland (1), Morocco (1), Belgium (1), Saudi Arabia (1), Oman (2), the Netherlands (1), and Romania (1).  Work will be performed in Tucson, Arizona (43.74 percent); Andover, Massachusetts (10.08 percent); Valencia, California (6.63 percent); Ontario Canada, Midland (5.54 percent); Rocket Center, West Virginia (5.49 percent); Vancouver, Washington (5.07 percent); Goleta, California (2.86 percent); Cheshire, Connecticut (2.05 percent); Heilbronn, Germany (1.88 percent); Simsbury, Connecticut (1.61 percent); San Jose, California (1.48 percent); Anniston, Alabama (1.31 percent); Cincinnati, Ohio (1.22 percent); Maniago, Italy (1.21 percent); Chatsworth, California (1.11 percent); San Diego, California (1.04 percent); Montgomery, Alabama (0.60 percent); Orlando, Florida (0.55 percent); Newbury Park, California (0.50 percent); El Segundo, California (0.50 percent) Claremont, California (0.43 percent); Joplin, Missouri (0.39 percent); Lombard, Illinois (0.28 percent); El Cajon, California (0.15 percent) and various locations inside and outside the continental U.S. (4.28 percent).  Work is expected to be completed in December 2017.  Fiscal 2013, 2014, and 2015 missile procurement (Air Force and Army); fiscal 2013 and 2015 weapons procurement (Navy); fiscal 2015 research, development, test and evaluation (Navy); and foreign military sales funds in the amount of $227,047,688 are being obligated on this award, $815,817 of which will expire at the end of the current fiscal year.  This contract was not competitively procured pursuant to 10 U.S. Code 2304(c) (1).  This contract combines purchases for the Air Force ($113,451,928; 49.97 percent), the Navy ($53,057,371; 23.37 percent); the Army ($4,187,870; 1.84 percent); and the governments of Korea ($38,156,051; 16.81 percent); Romania ($7,398,811; 3.26 percent); Japan ($4,461,206; 1.96 percent); Israel ($3,667,822; 1.62 percent); Singapore ($702,297; 0.31 percent); Oman ($572,508; 0.25 percent); Finland ($421,032; 0.18 percent); Belgium ($442,585; 0.19 percent); Saudi Arabia ($284,386; 0.13 percent); Australia ($149,523; 0.06 percent); Switzerland ($50,117; 0.02 percent); the Netherlands ($41,614; 0.02 percent); and Morocco ($2,567; 0.01 percent) under the Foreign Military Sales program.  The Naval Air Systems Command, Patuxent River, Maryland, is the contracting activity. 

September 2, 2015 (Release No: CR-168-15)
http://www.defense.gov/News/Contracts/Contract-View/Article/616022 


Lockheed Martin Sippican Inc., Marion, Massachusetts, is being awarded a $20,045,915 modification to previously awarded contract N00024-11-C-6404 to exercise option year four for the production of MK48 Mod 7 Common Broadband Advanced Sonar System Functional Item replacement kits and related engineering services. This modification includes foreign military sales (FMS) to Canada and the Netherlands. Work will be performed in Marion, Massachusetts (95 percent); and Syracuse, New York (5 percent), and is expected to be completed by May 2018. Fiscal 2015 weapons procurement (Navy); FMS (Canada and Netherlands); fiscal 2015 operation and maintenance (Navy); and FMS (Netherlands) funding in the amount of $20,045,915 will be obligated at time of award, and $49,958 will expire at the end of the current fiscal year. The Naval Sea Systems Command, Washington, District of Columbia, is the contracting activity.

August 28, 2015 (Release No: CR-165-15)
http://www.defense.gov/News/Contracts/Contract-View/Article/615285

Thales Raytheon Systems Co. LLC, Fullerton, California, was awarded a $82,606,668 cost-plus-fixed-fee, multi-year, foreign military sales contract (Finland, Lithuania, Netherlands, Chile) for sentinel radar technical/logistical services. Funding and work location will be determined with each order, with an estimated completion date of Dec. 31, 2018. One bid was solicited with one received. Army Contracting Command, Redstone Arsenal, Alabama, is the contracting activity (W31P4Q-15-D-0058).

August 4, 2015 (Release No: CR-147-15)
http://www.defense.gov/News/Contracts/Contract-View/Article/612905

Lockheed Martin Corp., Lockheed Martin Aeronautics Co., Fort Worth, Texas, is being awarded a $431,322,997 modification to the previously awarded Lot IX F-35 Lightening II Joint Strike Fighter advance acquisition contract (N00019-14-C-0002) for the procurement of production non-recurring items. These items include special tooling and special test equipment items that are critical to meeting current and future production rates for the Air Force, Navy, Marine Corps; non-U.S. Department of Defense participants; and foreign military sales customers. Work will be performed in Fort Worth, Texas (35 percent); Palmdale, California (10 percent); Nashua, New Hampshire (8 percent); Preston, United Kingdom (7 percent); San Diego, California (5 percent); Orlando, Florida (4 percent); Marietta, Georgia (4 percent); Torino, Italy (4 percent); Merrimack, New Hampshire (4 percent); Eagan, Minnesota (4 percent); Hauppauge, New York (2 percent); Baltimore, Maryland (2 percent); Alpharetta, Georgia (2 percent); Rolling Meadows, Illinois (2 percent); Cheltenham, United Kingdom (2 percent); Grenaa, Denmark (1 percent); Hoogeveen, Netherlands (1 percent); Melbourne, Florida (1 percent); Salt Lake City, Utah (1 percent); and Garden Grove, California (1 percent), and is expected to be completed in December 2018. Fiscal 2015 aircraft procurement (Navy, Marine Corps, and Air Force), non-U.S. Department of Defense participant, and foreign military sales funds in the amount of $431,322,997 are being obligated on this award, none of which will expire at the end of the current fiscal year. This modification combines purchase for the Air Force ($150,136,184; 34.81 percent); Navy ($75,068,092; 17.40 percent); Marine Corps ($75,068,092; 17.40 percent); non-U.S. Department of Defense participants ($75,392,333; 17.48 percent); and foreign military sales customers ($55,658,296; 12.91 percent) under the Foreign Military Sales program. The Naval Air Systems Command, Patuxent River, Maryland, is the contracting activity.

June 30, 2015 (Release No: CR-123-15)
http://www.defense.gov/News/Contracts/Article/606881

Lockheed Martin Corp., Lockheed Martin Aeronautics Co., Fort Worth, Texas, is being awarded a $19,641,417 modification to a previously awarded cost-plus-incentive-fee contract (N00019-02-C-3002) for requirements development and maturation efforts for the F-35 Lightening II Joint Strike Fighter Air System. Work will be performed in Fort Worth, Texas, and is expected to be completed in March 2016. Fiscal 2014 research and development (Navy and Air Force); fiscal 2015 research and development (Navy, Air Force and Marine Corp.); and Cooperative Partner funds in the amount of $19,641,417 will be obligated at the time of award, $1,655,373 will expire at the end of the current fiscal year. This contract combines purchase for the U.S. Navy ($5,597,287; 28.7 percent); U.S. Air Force ($5,408,209; 27.54 percent); U.S. Marine Corps. ($3,904,548; 19.7 percent); and the Governments of Australia ($710,521; 3.61 percent); Canada ($337,155; 1.7 percent); Italy ($466,752; 2.38 percent); Netherlands ($217,537; 1.1 percent); Norway ($711,221; 3.62 percent); Turkey ($1,359,110; 6.92 percent); and United Kingdom ($929,076; 4.73 percent) under a Cooperative Agreement. The Naval Air Systems Command, Patuxent River, Maryland, is the contracting activity.

June 25, 2015 Army (Release No: CR-120-15)
http://www.defense.gov/News/Contracts/Article/606878

Raytheon Co., Tucson, Arizona, was awarded an $8,310,252 modification (P00066) to foreign military sales contract W15QKN-08-C-0530 (Netherlands) for 100 Excalibur 155mm projectiles and 12 palletized containers. Work will be performed in Phoenix and Tucson, Arizona; McAlester, Oklahoma; Farmington, New Mexico; East Camden, Arkansas; Valencia, Santa Ana, Inglewood , Chino, Healdsburg and Corona, California; Anniston Alabama; Cincinnati, Ohio; Cedar Rapids, Iowa; Joplin, Missouri; Lowell, Massachusetts; McKinney, Texas; Woodridge, Illinois; Salt Lake City, Utah; Congers, New York; Minneapolis, Minnesota; Karlskoga, Sweden; and Glenrothes and Plymouth, United Kingdom, with an estimated completion date of Oct. 30, 2015. Fiscal 2015 other procurement funds in the amount of $8,310,252 were obligated at the time of the award. Army Contracting Command, Picatinny Arsenal, New Jersey, is the contracting activity.

Wapenexportbeleid de dupe bij aanschaf Joint Strike Fighter

Groot-Brittannië, Nederland en Italië werken als partner van de VS actief mee aan de productie van de JSF. De Europese beperkingen op de export van wapens komen daarmee te vervallen daar de VS leidend is.

 

Gevechtsvliegtuigen behoren tot de meest beslissende wapensystemen op het slagveld. De duurste en het best verkochte type is momenteel de F-35 Lightning II van Lockheed Martin, beter bekend onder de naam Joint Strike Fighter (JSF). In een recente mededinging naar de levering van een nieuw gevechtsvliegtuig voor de Zuid-Koreaanse luchtmacht moesten de twee giganten en aartsrivalen in de wereld van de luchtvaart, Boeing en Airbus, samenwerken om een kans te maken voldoende tegenwicht te bieden aan de sterke positie van Lockheed Martin.

Officieel nemen er negen landen uit Noord-Amerika en Europa deel aan het F-35 programma, verdeeld in niveaus van deelname. Groot-Brittannië is het enige niveau I land (hoogste bijdrage ontwikkelingskosten), Italië en Nederland hebben ingetekend voor niveau II, de rest is niveau III. Klanten voor de F-35 zijn evenwel ook afkomstig uit Azië en het Midden-Oosten, met inbegrip van de Verenigde Arabische Emiraten en last but not least Israël.

Hiermee komt het wapenexportbeleid in de gevarenzone. Wanneer landen deelnemen als partner of producent dan zal het exportbeleid van de VS moeten worden gevolgd. Europese beperkingen op de export (die slechts een gemeenschappelijk standpunt zijn van de EU, geen wet) zullen niet worden meegewogen, zoals vermeld in een aantal officiële overeenkomsten. Dit kan ten koste gaan van de mensenrechten en het Europese veiligheidsbeleid.

  F-16 Fighting Falcom

Er is geen overzicht van inzet van de F-35 in gevechtsmissies, aangezien ze nog niet operationeel zijn. Maar door naar de recente geschiedenis van inzet van de huidige F-16 Fighting Falcom te kijken, kan een inschatting worden gemaakt. De F-16 is een breed inzetbaar gevechtsvliegtuig, geproduceerd door Lockheed Martin voor de export. Daarnaast kan aan de hand van de ervaringen met de F-16 voorspeld worden welke landen de F-35 zullen gaan kopen [klik afbeelding voor vergroting]. Irak heeft onlangs besloten de F-16 in 2018 aan te zullen schaffen.

F-16’s zijn recent gebruikt in internationale gevechtsmissies in Afghanistan, Irak, Libië en Syrië. Maar ook in interne conflicten, bijvoorbeeld door de Pakistaanse luchtmacht tegen interne opstanden en de Taliban. De onafhankelijke Pakistaanse Mensenrechten Commissie rapporteert ‘willekeurige bombardementen en beschietingen’ door F-16’s, volgens een artikel in Le Monde Diplomatique uit 2006.

Turkije is een belangrijk land in het kader van het F-35-project. Dit omdat het een niveau III partner is en door het Pentagon werd uitgezocht als een van de centra voor groot onderhoud in Europa. Turkije heeft in de loop der jaren al zijn typen straaljagers ingezet bij interne conflicten, inclusief de F-16’s. In december 2007 zette Ankara vijftig F-16’s tegelijkertijd in tijdens een operatie tegen Koerdische bolwerken net over de grens in Irak. F-16’s zijn vervolgens door Turkije gebruikt in soortgelijke kleinere operaties, tot oktober 2014 aan toe.

Het is duidelijk dat gevechtsvliegtuigen wapens zijn die een grote rol kunnen spelen bij de schending van mensenrechten. De Europese F-35 productiepartners kunnen daarmee in een pijnlijke positie worden gebracht, maar er wordt niet toegestaan te handelen volgens hun eigen wapenexport- en mensenrechtenbeleid.

  Israël

Daar komt Israël om de hoek kijken, een land waar de Europese en Amerikaanse posities vaak verschillen. Israël gebruikt haar F-16’s regelmatig voor gevechtsoperaties boven Palestijnse gebieden. De jagers vuurden raketten af en hebben in 2001 verschillende doelen gebombardeerd op de Westelijke Jordaanoever, en meer recent in Gaza. De Israëlische vredesorganisatie Stop de Bezetting verzamelde voorbeelden uit 2012, waaruit blijkt hoe bommen en raketten werden gebruikt tegen huizen, auto’s en vluchtelingenkampen.

Tijdens de zomer van 2014 werden er wederom F-16’s ingezet tegen Gaza. Het Amerikaanse weekblad Defense News beschrijft in detail hoe en waarom: ‘Van de meer dan 6.000 doelwitten tijdens Israëls 50-daagse oorlog in Gaza werden honderden binnen recordtijd bestookt door straaljagers met bommen van één ton.’ De vliegtuigen gave ook luchtsteun aan gevechtstroepen op de grond, ‘met een F-16 gekoppeld aan elke brigade, konden precisie bombardementen een ‘vuurkolom’ geven als bescherming voor de eigen gevechtstroepen.’

Israël behoort niet tot de negen landen binnen het F-35-programma, maar heeft aanvankelijk wel negentien F-35’s besteld, een order ter waarde van 2,75 miljard dollar. De vliegtuigen zullen naar verwachting worden geleverd in de periode 2016-2018. Een tweede aanvullende aankoop werd onlangs beperkt tot 13 JSF’s (tegen de oorspronkelijk geplande 31), kosten naar schatting 2,74 miljard dollar. Israël schaft dus in totaal 32 JSF’s aan.

Hoewel Israël niet een van de negen participerende landen is, neemt het toch ook deel aan de productie van de F-35. De Israëlische wapenfabrikant Elbit Systems is geselecteerd om samen met Rockwell Collins uit de VS de productie van de bijbehorende vliegershelmen te maken. Die bevatten geavanceerde technologie zodat de piloot op schermen kan zien waar hij zich bevindt en zijn wapensystemen kan richten door met zijn hoofd te wijzen.

Visionix, een dochter van Thales, heeft officieel geklaagd dat het gebruik van deze technologie een schending van een octrooi van het bedrijf is. De VS beweert echter dat het de licentierechten op de technologie heeft omdat het het onderzoek van Visionix heeft gesubsidieerd. Een helm die is ontwikkeld door British Aerospace is inmiddels geannuleerd in het voordeel van de Elbit/Rockwell versie.

Israel Aerospace Industries (IAI) leverde in december 2014 een Ehud Autonoom Luchtgevecht Manoeuvreer Instrumenten Systeem aan de Italiaanse luchtmacht. IAI is inmiddels bezig het systeem aan te passen voor montage op de F-35 zodat piloten ermee kunnen oefenen. Nog opvallender is de opening in september vorig jaar van een IAI-productielijn voor de fabricage van F-35 vleugels. Verwacht wordt dat IAI 811 paar vleugels zal produceren in de komende twintig jaar.

“De productielijn zal voor de vleugels zorgen voor de F-35’s van de Israëlische en Amerikaanse luchtmacht en Europese klanten, met uitzondering van Turkije”, verklaarde Alon Ben David in Aviation Week & Space Technology. De opening van de fabriek wordt beschouwd “als bewijs dat de bilaterale banden [tussen de VS en Israël] bulletproof zijn.” Volgens Susan Ouzts, vice-president voor internationale programma’s bij Lockheed Martin, bedraagt de financiële bijdrage van Israël aan het F-35 project 4 miljard dollar.

  Elbit Woensdrecht

In 2013 vestigde Elbit Systems of America zich op het Logistieke Centrum Woensdrecht in Nederland. Het zal hier Europees werk verrichten voor de F-16 en waarschijnlijk ook de F-35. Op dezelfde locatie is Fokker Elmo – een van de Nederlandse bedrijven die technologie en diensten voor de gevechtsvliegtuigen levert – verantwoordelijk voor de bedrading voor de F-35’s. Het bedrijf rekent optimistisch op “[…] een totale geschatte productie van meer dan 3.000 F-35 vliegtuigen. Dit is een grote kans voor ons bedrijf in de komende decennia in termen van werkgelegenheid, kennis en innovatie.”

Dit betekent dat het bedrijf verwacht bedrading te kunnen produceren voor alle F-35 gevechtsvliegtuigen, inclusief de Israëlische. Onlangs kondigde de Nederlandse regering aan dat Nederland de motor van de JSF bij Woensdrecht zelf gaat onderhouden. Zowel Nederlandse als Israëlische defensiebedrijven werken dus dicht op elkaar aan het nieuwe gevechtsvliegtuig in het West-Brabantse Woensdrecht.

De gevolgen van die samenwerking, met name het ondergraven van het wapenexportbeleid, is nauwelijks besproken. Als de producerende landen het Amerikaanse exportbeleid moeten gaan volgen, zou dit wel eens ten koste kunnen gaan van de Europese visie op veiligheid en mensenrechten.

Geschreven voor en redactie door Ravage Webzine 

Engelstalige versie voor Stop Wapenhandel

F-35 might undercut European arms export policy

13/01/2015 - - Fighter aircraft are among the most decisive weapon systems in combat available. The most expensive and best marketed is Lockheed Martin's F-35 Lightning II, also known as Joint Strike Fighter.. On a recent South Korean tender for new fighter aircraft two giants in the world of aircraft, Boeing and Airbus, had to team to tackle the strong position of Lockheed.

Nine countries are officially participating in the F-35 program, all based in North America and Europe. They are grouped in levels. The UK is the only Level I country, Italy and the Netherlands are on Level II. Clients for the F-35 come from Asia and the Middle East, including the UAE and last but not least Israel. Here the heat comes around the corner. Because when countries join in F-35 production, the export policies of the US will be followed. European restrictions on exports (which are only a EU common position, not a law) will not be taken into account as is stated in a number of Memoranda of Understanding. This might go at the expense of human rights and European security policy.

There is no track record on the use of the F-35 fighter in combat missions, because it is not operational yet. But what can be expected can be deduced from looking at recent history of the F-35 predecessor, the F-16 Fighting Falcon. Also a multi-mission fighter aircraft produced by Lockheed Martin for export. This can also give an idea of which countries will become partner in this Fighter bond (see illustration). The latest partner which joined is Iraq, which has decided to buy the F-16 in 2018.

F-16's have been used recently in international combat missions in Afghanistan, Iraq, Libya and Syria. But also in internal conflicts e.g. by the Pakistan air force against internal uprising and Taliban. The independent Pakistan Human Rights Commission report “indiscriminate bombing and strafing” by F-16s, according to an article in Le Monde Diplomatique in October 2006.

Turkey is a key country in the F-35 project, because it a level III partner, picked by the Pentagon as one of the heavy maintenance hubs in Europe. Turkey has been using all its fighter jet types over the years in internal conflict, included its F-16's. In December 2007, Ankara deployed fifty F-16's during one operation against Kurdish strongholds just across the border in Iraq. F-16's have been used in similar smaller operations until as recent as October 2014. It is evident that fighter aircraft are not weapons to be ignored when speaking about human rights. This might bring European F-35 production partners in a painful position while they will not be allowed to act according to their own arms export and human rights policies .

This brings us at Israel, a country where European and American positions often differ. Israel is using its fighter planes regularly in combat operations against Palestine territories. Fighters have been firing missiles and have bombed several targets on the West Bank in 2001 and more recently, in Gaza. The Israeli peace organisation End the Occupation has collected examples from 2012, showing how bombs and missiles were used against homes, cars and refugee camps. During the summer of 2014, F-16's have been used against Gaza. US Defense News describes in detail why and how: “Hundreds of the more than 6,000 targets struck from the air during Israel’s 50-day urban war in Gaza were from fighter jets delivering one-ton bombs in record time.” The planes provided close combat support, “with an F-16 dedicated to every brigade, precision air power provided “pillar of fire” protection for friendly forces fighting (...).”

Israel is not one of the nine F-35 program countries, but has ordered 19 F-35s under a $2.75 billion contract. The planes are expected to be delivered in 2016-2018. An additional procurement is limited to 13 JSF's (against originally planned 31 ) estimated to cost $2.74 billion. Although Israel is not one of the 'nine', it is also participating in the production of the F-35. Israeli arms company Elbit Systems has been selected to join the production of the F-35’s helmet-mounted display systems together with Rockwell Collins from the US. This is cutting edge technology, giving the pilot e.g. situational awareness and cue weapons systems to the direction his head is pointing. Thales' subsidiary Visionix's officially complained that the used technology is a breach of a Visionix patent. The US however claims it has licence rights to the technology, because it has subsidised Visionix' research. A helmet developed by British Aerospace has been cancelled in favour of the Elbit/Rockwell one.

Israel Aerospace Industries (IAI) delivered a Ehud Autonomous Air Combat Maneuvering Instrumentation system in December 2014 to the Italian air force. “The pod has become the standard in NATO, and with many air forces in Europe, Asia and Latin America." IAI is adapting the system for installation on the F-35 to train its pilots.

Remarkable is the opening in September 2014 of a IAI-production line for F-35 wings. It expects to produce 811 pairs of wings in the next 20 years. “It will provide wings for the Israeli air force’s F-35s, as well as for the U.S. Air Force and European customers, with the exception of Turkey,” stated Alon Ben David in Aviation Week & Space Technology (AW&ST, 19/11/14). The opening of the plant is considered “as evidence that bilateral ties [between the US and Israel] were bulletproof.”
Susan Ouzts, vice president of international programs at Lockheed Martin, said to Avition Week of November 19 that the total value of Israel’s contribution to the F-35 project will be $4 billion.

In 2013, Elbit Systems of America established itself at the Logistic Center Woensdrecht in The Netherlands. It will do European work on the F-16 and expectedly also on the F-35. At the same location Fokker Elmo – one of the Dutch companies delivering technology or services for the fighters - will be responsible for the engineering, manufacturing and production of the wiring for the next batch of the F-35. The company optimistically recons with “a total estimated production of more than 3,000 F-35 aircraft, this is a major opportunity for our company in the decades to come in terms of employment, knowledge and innovation.” This means the company expects to produce wiring for all F-35 jets, included the Israeli ones. Recently the Dutch government announced that the Netherlands can overhaul the F-135 engine of the JSF at Woensdrecht. Both Dutch and Israeli defence companies will work closely on the the new fighter plane at Woensdrecht.

The consequences of the cooperation on the F-35 Lightning II programme, notably the undercutting of arms control policies, has hardly been discussed. When production partners have to follow US arms export policies policy it might come at the expense of the European vision on security and human rights.

Written for Stop Wapenhandel

Dutch version Ravage Webzine 

Tom en Dick klagen

“Tom did you enjoy your meal?” vraagt hij zijn tafelgenoot. Burbage eet alsof hij nooit wat krijgt. Hij zegt daarbij geen woord. Daar gaat ie weer voor een volgend portie baked beans. Is hij daarvoor helemaal uit Oldenzaal naar Den Haag gereden?


“Tom we moeten praten over de tegenslagen bij de JSF. We zitten hier niet voor roereieren met spek,” ontploft Dick Berlijn zowat tegen zijn tafelgenoot. Burbage is toch niet de minste als het gaat over de straaljager die steeds duurder wordt. Hij is jarenlang JSF-projectleider geweest bij Lockheed Martin. Berlijn wilde nog even wat doorpraten en het contact warm houden. Want hij ziet Burbage vast terug in een volgende functie. 

“A pitty they don't have pancakes on this side of the Atlantic,” zegt Mr. JSF. Berlijn kijkt hem vragend en meewarig aan.

“Rustig Dick. Ze vliegen. Er wordt voor betaald. We zijn de grootste en de sterkste. We zijn de slimste. Maak je niet druk. Weet je wat jij moet doen: je moet zeggen dat er altijd zo negatief over de F-35 wordt bericht. Jij bent toch lobbyïst? Het enige wat we nodig hebben is dat politici besluiten over te gaan tot aanschaf. En dat doen ze. Het zou mooi zijn als ze niet de hele tijd kritiek moeten pareren. Gewoon: het nieuws is eenzijdig! Deal?”

Berlijn knikt deemoedig met het hoofd en stuurt een tweet uit:

“Vanochtend ontbeten met scheidende Lockheed topman Tom Burbage. Verbazingwekkend hoe eenzijdig de berichtgeving is over #F-35”

Ja hij is lobbyïst. Nadat hij zijn funktie als commandant der Strijdkrachten neerlegde, maakte  een tocht van 24 dagen op de fiets naar Santiago de Compostella. Hij is vervolgens thuis niet gaan zitten kniezen. Hij is mee gaan doen in het koor van JSF-lobbyïsten. Hij werkt ook nog voor Thales. Het bedrijf waar Nederland trots op mag zijn vanwege de geweldige defensie technologie.

Ja hij is lobbyïst. Over de JSF geen zorgen. Dat zei Tom goed. De JSF komt er toch wel 'koste wat kost' zoals Arend-Jan al zei. Hij denkt terug aan het begin van het project en het gerommel dat nodig was om wat geld los te maken. Toen is de JSF in de steigers gezet. Eigenlijk dus al in 1994. Heel stilletjes werd het een project binnen Defensie. De pers hoefde er toen geen lucht van te krijgen. Stel je voor. Gmelich Meijling steunde het en later ook Joritsma met 200 miljoen gulden. Het is eigenlijk een VVD-Kok vliegtuig met een beetje steun van 't CDA. Gelukkig toch ook steeds als het er op aan komt van de PvdA.

Leuk dat zijn tweet gelijk instemmend begroet wordt. Hij weet zelf ook wel dat het onzin is. Dat ze op het juiste moment geen, daarna positieve artikelen (journalisten meenemen naar Lockheed in de States maakt ze zo vriendelijk) en pas toen alles al in kannen-en-kruiken was kwamen de azijnpissers die ieder mooi plan neersabelen. Ja daar heb je er weer één. Martin Broek tweet:

“@DickBerlijn @dizzetiiddeze nieuwe #Australische #JSF-promotie video al gezien? http://bit.ly/11QpHGQ”


Zal hij nog een tweet doen? Voordat hij weet is ie de deur al uit:

 “@martinbroek <@dizzetiid Ik ben er zelfs voor geïnterviewd, maar nuancerende opmerkingen pasten kennelijk niet in de documentaire.”

De lijn is duidelijk. Clingendael krijgen we ook wel weer binnen de rangen. Ze waren wel erg negatief in hun rapportage. Nog ruim een half jaar voor een beetje massage.

Martin Broek

De tweets en de video zijn echt. De rest is fantasie. Geschreven voor Konfrontatie.nl

De verkiezingen: de Joint Strike Fighter (1)

Het is maar wat je belangrijk vindt. Nog meer wapens of ... er is zoveel te kiezen. Voor PvdA, SP, GroenLinks en zelfs D'66 is het duidelijk geen deelname aan de ontwikkeling van de JSF. CDA, VVD, LPF, Christen Unie en SGP zijn voor de bodemloze put.

Half oktober kwam de Rekenkamer met een rapport over de aanschaf van het nieuwe gevechtsvliegtuig voor de Nederlandse luchtmacht. Uit de tekst van het begeleidende persbericht:

Stand van zaken financiële risico's rond JSF

Nederland loopt financiële risico's met deelname aan de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter. Het is niet mogelijk om de kostprijs per toestel te berekenen. Sinds 1996 zijn de ontwikkelkosten met ruim 80% gestegen. Nu ontbreekt het inzicht in de verdere kostenontwikkeling nog steeds, omdat 65 % van de testfase nog moet worden uitgevoerd. In 1999 berekende het Ministerie van Defensie dat het project minimaal 10 miljard gulden (ruim 4,5 miljard euro) zou kosten bij afname van 114 toestellen. De laatste berekeningen, gebaseerd op 85 toestellen gedurende 30 jaar, zijn 14,6 miljard euro. Maar dit zou ook hoger kunnen uitvallen. Dit blijkt uit een monitoringsrapport dat de Algemene Rekenkamer vandaag naar de Tweede Kamer stuurde.

Overigens doet de Algemene Rekenkamer geen uitspraak over `wel of niet doorgaan met de JSF'. Dat hoort de Algemene Rekenkamer ook niet te doen; het is aan de politiek om hierover te besluiten.

Gerust stellende gedachte dat we een nieuwe Regering kunnen kiezen. Het is immers nog al wat het aantal aan te schaffen vliegtuigen neemt af met een kwart van 114 naar 85 en niettemin verdrievoudigt de prijs. Als Albert Heijn zo zijn prijzen zou bepalen had het de supermarktoorlog al lang verloren van Super de Boer.

Halverwege de jaren negentig stelde toenmalig staatssecretaris voor Defensie Gmelich Meijling dat Nederland op de trein moest springen die het JSF-project volgens hem was. Nu lijkt het eerder zaak een noodrem te zoeken om de bodemloze put te vermijden.

Mijn eeerste Konfrontatie column,Oktober 2006

Met link naar Bob Fosko's JSF-versie van Paranoid van Black Sabbath

De verkiezingen (2006): de joint strike fighter

Je kan het CDA van alles verwijten, behalve een gebrek aan daadkracht. JeePee is in full swing en in de tussentijd weet de regering nog even een handtekening onder een contractje van op termijn 14,5 miljard eurotjes te zetten. Van de door Lubbers aanbevolen terughoudendheid is op dit gebied weinig te merken.

De PvdA is tegen de aankoop van de JSF om allerlei goede redenen, maar van swung is bij deze partij geen sprake. Ook bij deze onfatsoenlijke fratsen blijft Wouter Bos de ideale schoonzoon en schiet niet uit de heup op zijn opposant. Niet dat ik voor het uit de heup schieten ben, maar als je het nakijken hebt en met smalend lachje gedist wordt, moet je toch een tegenzet bedenken.

Mogelijk is ook hier de reden dat de deuren naar het CDA niet dichtgeknald moeten worden. "Regeren moet" als motto slaat alle verkiezingsstrijd dood. Het lijkt erop alsof de PvdA ook het zetten van een would be JSF-point-of-no-return handtekening accepteert. Dan zullen ze voor de lieve vrede ook wel gaan accepteren dat het geld wordt uitgegeven, de banden met het Amerikaanse militaire establishment in takt blijven en Europa in de kou wordt gezet., tenminste daar droom ik wel eens over.

Maar behalve dit zijn er voor een meer redenen twijfels te hebben bij de aankoop van 80 nieuwe gevechtsvliegtuigen. De verhalen van de Afghaanse bruiloft die per ongeluk werd bestookt, de schroot zoeker die ten onrechte werd aangezien voor terrorist en bij een aanval het leven liet, de naast hun doel vallende bommen etc etc.

Het huidige gebruik van de F-16 wijst naar het toekomstige gebruik van de JSF. Dat ligt voor de hand bij een vliegtuig dat bedoeld is als vervanger van de F-16. De huidige inzet stemt somber. Hoewel opbouwoperaties uiterst precies en delicaat zijn, wordt hier geopereerd met een batter in plaats van een scalpel. De JSF is nog niet in productie, maar zal doorgaan om op lompe manier militaire bezettingen (die alleen in naam opbouwoperaties zijn) te ondersteunen. Het zal daarmee bijdragen aan het uitschakelen van echte en vermeende terroristen, maar de voedingsbodem voor nieuwe recruten tegen de 'bezetters' vergroten.

JSF in Regeerakkoord en verkiezingsprogramma's

In het regeerakkoord wordt geschreven dat het tweede testtoestel er aan komt. Het 'we zijn tegen' uit het PVV-verkiezingsprogramma is gesneuveld. Of gaat Wilders hier wel met zijn kont tegen de Rutte-Verhagen krib? Zo niet dan rommelt Nederland zich ook met de PVV verder het JSF-moeras in.

CDA:'Slagvaardig en samen'
11.4.4. De F-16’s komen na 30 jaar trouwe dienst aan het einde van hun levensduur. Vervanging van de F-16 is daarom noodzakelijk. Het CDA kiest daarbij voor het beste toestel, voor de beste prijs, met de beste kansen voor de industrie. Nederland blijft daarom partner in het JSF-programma. Wel zal het aantal te bestellen JSF’s worden teruggebracht.

D'66: Concept verkiezingsprogramma: anders ja
• Vervanging F16 op lange termijn. D66 wil de komende kabinetsperiode geen aanschaf van de JSF. Nederland trekt zich terug uit het testprogramma. Het moment van vervanging van de huidige F16’s kan worden uitgesteld. Als na een grondige analyse van taken, ambities en organisatie van de krijgsmacht alsnog tot aanschaf worden besloten wil D66 dat enkel via een Europees consortium.

GroenLinks: Echte Keuzes voor de Toekomst - concept vp 2010-2014
Financieel Kader Verkiezingsprogramma
9. Nederland stapt uit het project voor de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter en investeert met Europese partners in luchttransportcapaciteit.

Partij voor de Dieren: Recepten voor mededogen en duurzaamheid
Er worden geen JSF straaljagers aangeschaft. Defensie vliegt verder met een afgeslankte en gemoderniseerde vloot F16 straaljagers.
Het defensiebudget kan met 20% omlaag. Deze budgetkort ing levert een besparing van € 1,4 mld.

Pvda: 'Iedereen telt mee.
De definitieve beslissing over de vervanging van de F16 is uitgesteld. Verlenging van de levensduur van de F16’s is mogelijk en heeft onze voorkeur. Pas wanneer dit niet langer mogelijk is, is een beslissing over de vervanging aan de orde zonder dat daarbij sprake is van een voorkeurspositie van de JSF of enig ander type toestel. Op dat moment zullen we keuzes maken ten aanzien van het gewenste type toestel en de aantallen, op basis van het dan beschikbare aanbod en prijzen passend in onze visie op de toekomst van de krijgsmacht.

PVV: De agenda van hoop en optimisme; Een tijd om te kiezen
Een sterke defensie is van belang voor de positie van Nederland in de wereld. Toch zijn wij tegen de aanschaf van de JSF. Ook willen we Defensiecapaciteit deels anders inzetten. Van buitenlandse veiligheid naar binnenlandse veiligheid. De burgemeester van Zaltbommel zegt: “Hebben wij een dure luchtmacht nodig voor vage oorlogen in verre landen, of bevindt de vijand zich in eigen land?”

SP: 'Een beter Nederland voor minder geld'
Financiële bijlage
We zien af van de aanschaf van JSF-gevechtsvliegtuigen.

VVD: Orde op zaken
Financiële bijlage
De JSF zien we alleen terug in onderwijsfabrieken. Belangrijkste boodschap op dit gebied, terugdraaien bezuinigingen op Defensie.


Regeer- en gedoogakkoord
regeerakkoord
gedoogakkoord
financiële bijlage regeerakkoord
financiële bijlage gedoogakkoord

Geachte PVV stemmer

Niet alleen in Nederland is de JSF omstreden. In Noorwegen komen via wikileaks steeds meer onverkwikkelijke zaken rond de aanschaf van de F-35 naar buiten. Het parlement werd slecht geïnformeerd en de kosten zijn hoger dan gemeld. Ook in Canada liep het debat over zin en onzin van het aankopen van de straaljagers afgelopen week hoog op. Kosten spelen ook daar een belangrijke rol.

Het Kabinet bezuinigt niet alleen de natuur, cultuur en sociale voorzieningen kapot, maar ook fors op de krijgsmacht. Dat de JSF daar weinig last van lijkt te hebben is leuk voor de piloten. De rest van het Defensiepersoneel ziet steeds meer collega’s en wapensystemen verdwijnen. Het gemor in het leger zal met iedere prijsstijging van de F-35 toenemen.

Dat gemor zal dan zeker komen, want grote projecten gaan nu eenmaal gepaard met grote tegenvallers, dat is:
a) onvermijdelijk,
b) een gebrek aan inzicht,
c) opzet om de ware kosten te verhullen of
d) alle drie de factoren spelen een rol
Van de vier opties lijkt mij de vierde (d) het juiste antwoord.

Ook de F-35 gaat steeds meer kosten. 1,4 Miljard euro erbij meldde Defensie minister Hans Hillen net voor Sinterklaas aan de Tweede Kamer. Voor de lezer van de Nederlandse en Amerikaanse rekenkamer rapporten kon dit geen verrassing zijn. Toch waren Kamerleden boos over de gebrekkige informatievoorziening. Een woordvoerder van Defensie zei in reactie hierop: JSF, beste toestel voor de beste prijs. Het ding komt er. Ook dat is geen verrassing. Arrogant is het, een dwangneurose lijkt het.

In Nederland was vorig jaar een meerderheid van het Parlement voor uitstel van de aanschaf. Niet alleen de linkse en progressieve partijen. Het vliegtuig past ook niet binnen de visie van de PVV. De partij wil vooral binnenlandse repressie versterken en kan zo’n straaljager daar moeilijk bij gebruiken. Bovendien staat de F-35 voor achterkamertjes politiek, gevestigde belangen en geldverkwisting. Voor het PVV-imago is het goed om daar afstand van te nemen. Dat deed PVV-leider Wilders dan ook al snel en met verve:

“Natuurlijk moeten we ‘nee’ zeggen tegen het speeltje van de supersonische staatssecretaris [Jack de Vries, MB], de staatssecretaris die nu zelf dreigt neer te storten. Geen testtoestellen dus. In deze tijden van economische crisis is het ongepast om te praten over de aanschaf van peperdure vliegtuigen. Geen nieuwe voordat de oude op zijn. De F16 gaat zeker nog 15 jaar mee. Dus laten we de beslissing nemen in 2019. Laten we er dan over praten. Ik heb nog wel een gaatje vrij in mijn agenda.” (Spoeddebat 23 april 2009)

Toch lopen ook de PVV-hazen inmiddels Haagse paden. De ‘partij’ gaat akkoord met een testvliegtuig. Woordvoerder Hernandez in december 2010: “Het is dankzij de PVV dat de aankoop van de JSF wordt uitgesteld en dat het bij een tweede testtoestel blijft [geloof je het zelf?, MB]. Ja Voorzitter, wij hebben inderdaad onze handtekening gezet voor dat tweede testtoestel. Maar dat compromis, dat tweede testtoestel, is nog altijd beter dan de PvdA in de regering.” De PVV voegt zich opportunistisch naar de macht: ze draait, ze bedondert de boel en hobbelt achter de VS aan. Je bij daarbij opzichtig verschuilen achter de PvdA maakt het helemaal knap waardeloos.

Op een moment als dit zou ik liever op een site schrijven die dicht tegen de PVV aanzit dan hier bij Konfrontatie. Dit schijf ik met enige schroom en met een ongemakkelijk gevoel. Maar een kort briefje, geheel in stijl, met een beetje volksmennerij in hoop op ..., dat moet toch kunnen:

Geachte PVV stemmer,

Laat Geert niet naaien. Hij dreigt een tweede JSF-testvliegtuig te gaan kopen. Dat gaat onder het mom van Haags wisselgeld: een compromis. Je zwemt daarmee wel een fuik in. Het zal immers niet bij twee JSF’s blijven. Als je steeds meer geld stopt in de straaljager en hem bovendien gaat testen dan ga je ze allemaal kopen. Dat snapt een kind. Het wordt met iedere stap die je zet duurder en minder makkelijk er mee te stoppen. Laat Geert voet bij stuk houden. Na de verkiezingen geen ander verhaal dan ervoor; dat lijkt teveel op ‘Haagse politiek’.


Geen gerommel. Geen JSF. Ook geen testvliegtuig. Stop nu!

Martin Broek

Grote projecten: politieke redenen voor kostenstijgingen*

Grote projecten vallen vaak duurder uit dan verwacht. Het lijkt erop alsof de ingenieurs en bouwbedrijven niet in staat zijn om een kostenraming te maken. De Stopera in Amsterdam, de Betuwe- en Hoge Snelheidslijn roepen onmiddellijk de associatie met kostenoverschrijdingen op. Als blijkt dat de kosten de pan uitrijzen is het besluit al genomen, de aanbesteding al gedaan, de grond is bouwrijp gemaakt. Het project gaat doorgaans door met al dan niet kleine wijzigingen. Zo zal het ook bij de JSF gaan. Er lijkt sprake van opzet.

Het gaat in dergelijke gevallen niet alleen om technische oorzaken waardoor projecten duurder worden. Het gaat ook om calculerend gedrag van bedrijven, optimisten die de kosten zonder opzet te rooskleurig voorspiegelen, of anderen die dit juist doen om politieke redenen. Dit beweert de Deense hoogleraar Flyvbjerg die uitgebreid onderzoek heeft gedaan naar de oorzaken van kostenoverschrijdingen van grote infrastructuurprojecten.

Hij concludeerde dat de politieke verklaringen de hoofdoorzaak zijn van de kosten overschrijdingen bij infrastructuurprojecten. De politieke methode bestaat volgens Flyvbjerg uit: “doelbewust incorrecte informatie verstrekken om het project erdoor te krijgen of in de gewenste richting bij te sturen. Voorbeelden hiervan zijn het filteren van informatie, bijvoorbeeld door stelselmatig positieve informatie te benadrukken («cooking the books»), het manipuleren van informatie, maar ook domweg liegen.”1

1) Flyvbjerg, B., Bruzelius, N., Rothengatter, W., Megaprojects and risk: An anatomy of ambition, Cambridge, Cambridge University Press, 2003 geciteerd in “Onderzoek naar infrastructuurprojecten”, Tweede Kamer vergaderjaar 2004–2005, 29283, nrs. 5–6.

* Fragment uit ongepubliceerde tekst over de aanschaf van de Joint Strike Fighter, september 2007. Een aanvulling op Ondoorzichtig_spookproject en Geachte PVV-stemmer.

JSF: Ondoorzichtig spookproject: een voorgeschiedenis

Binnen het Nederlandse ministerie van Defensie bestonden tot 1995 zogenaamde ‘spookprojecten’. Bij spookprojecten gaat het over technologisch geavanceerde projecten in multinationaal verband waarvan het nut, de kosten en industriële belangen worden onderzocht. “Op het moment dat omvang, wenselijkheid en haalbaarheid van de projecten helder zijn, zal de Kamer daarover op de gebruikelijke wijze worden geïnformeerd.” De zaak is dan vaak al in vergevorderd stadium en moet koste wat kost doorgaan.

Gmelich Meijling achtte het als staatssecretaris onverstandig om het woord ‘spookprojecten’ te blijven gebruiken. Hij adviseerde voortaan over projecten in multinationaal verband te spreken.1 De Joint Strike Fighter (JSF, F-35) kan wel een spookproject worden genoemd. Ook hier werden de eerste stappen op het gebied van aanschaf al in multinationaal verband gezet voordat officieel ook maar sprake was van de vervanging van de F-16.

Om te zorgen dat Nederland de JSF koopt wordt al vijftien jaar hard gelobbyd. In 1994, toen de JSF nog Joint Advanced Strike Technology (JAST) heette, werd voor het eerst contact gezocht met Nederland om deel te nemen aan het project. De Amerikaanse onderminister voor materieel Paul Kaminsky spreekt tijdens een bijeenkomst op de Amerikaanse ambassade in Den Haag met Dirk Starink, destijds materieelman van de Koninklijke Luchtmacht. Kaminsky vraagt Starink of Nederland interesse heeft in het nog te ontwerpen en produceren gevechtsvliegtuig.

Starink legt het het verzoek voor aan de Nederlandse Inschakeling Industriële Diensten, NIID (sinds 2007 Nederlandse Industrie voor Defensie en Veiligheid (NIDV) geheten), een organisatie die belast is met het inschakelen van de Nederlandse defensie-industrie bij het produceren van onderdelen voor in het buitenland gekochte wapens. De Koninklijke Luchtmacht en de industrie kunnen samen optrekken, zo stelt Starink de NIID voor. Zes jaar later worden deze eerste stappen rond de aanschaf van de JSF onthuld door NRC-Handelsblad en de Groene Amsterdammer.2 De journalisten Joost Oranje en Steven Derix vragen zich af: “Waarom loopt een officier naar het bedrijfsleven toe als er nog helemaal niet is besloten dat de F-16 vervangen moet worden?”

Kerstkransjes

In 1996 vertrekken de eerste Nederlandse luchtmacht officieren al naar de Verenigde Staten om dichtbij het vuur - het JSF-programma Office - een vinger aan de pols te houden. In 1996 wordt ook voor het eerst geld vrij gemaakt voor de JSF. Tien miljoen dollar, zodat Nederland zich in kan kopen in de voorstudie van de JSF, een project waaraan ook Denemarken en Noorwegen deelnemen. Het Parlement wordt in 1996 voor het eerst zeer summier op de hoogte gesteld van deze zogenaamde deelname in het ‘Validation Requirement’ project. Dat gebeurd op vrijdag 20 december, de dag voor het kerstreces van de Kamer. Dit klaarblijkelijk in de hoop dat de twee pagina's lange brief 3 verdwijnt onder de kransjes en dennennaalden.

Gepaste omgeving

In april 1997 wordt een overeenkomst over de samenwerking bij de voorstudie feestelijk ondertekend op vliegveld Soesterberg.4 De Kamer heeft dan nog niet beslist over de vervanging van de F-16, maar nu al wordt uitgewerkt waaraan de JSF moet voldoen. Bovendien wordt dan al rekening gehouden met tegenstand uit de maatschappij. Een hoge officier van de Koninklijke Luchtmacht stelt in 1997 dat een besluit om deel te nemen aan de zogenaamde Engineering and Manufacturing Development (EMD) fase niet alleen een ambitieus plan op het ministerie van Defensie vereist, maar “ook brede politieke en maatschappelijke steun.”5
Kort na de bijeenkomst in Soesterberg gaat het onderzoeksbureau Booz Allen en Hamilton aan de slag om te onderzoeken hoe de Nederlandse industrie de productie van de Joint Strike Fighter ingemanoeuvreerd kan worden. Booz rekent voor het onderzoek € 216.450. Het voorstel gaat via het ministerie van Economische Zaken (directie Fabricage en Zware industrie), naar de Koninklijke Luchtmacht (afdeling Plannen en Procescoördinatie) en uiteindelijk naar het NIID.6

Onderonsje en potjes

De Koninklijk Luchtmacht laat vanaf het begin geen enkele twijfel bestaan over de wensen. In 1996 heeft de Koninklijke Luchtmacht besloten dat “de JSF de enige veelbelovende aanpak was en dat andere potentiële 2010-kandidaten [bedoeld wordt vliegtuigtypen die in 2010 aangekocht kunnen worden] (…) minder reëel waren. (…) De JSF belooft een perfect match te worden voor de Koninklijke Luchtmacht: een multi-role Stealthy gevechtsvliegtuig in het middenspectrum, in grote aantallen (3.000) aan te schaffen door de Amerikaanse (en Britse) strijdkrachten en met een betaalbaar prijskaartje: 50 à 60 miljoen gulden per stuk,” zo laat kolonel Ed Evers, Directie Materieel een groep enthousiaste leden van Vereniging Onze Luchtmacht weten.7 Een andere luchtmacht officier wijst er in Soesterberg op dat haast moet worden gemaakt met het instappen van het Nederlandse bedrijfsleven in de eerste fase van het onderzoek.

Overheidsgeld voor het Nederlandse bedrijfsleven wordt met grote voortvarendheid georganiseerd. Al snel wordt uit een potje vijf en later nog eens tien miljoen euro gehaald om de Nederlandse industrie beter te positioneren om de gunst van de Amerikaanse industrie te winnen. In augustus 1997 is er voor voorstudies 10 tot 15 miljoen gulden beschikbaar.8 Een potje dat zelfs in de uitgebreide overzichten van de Rekenkamer niet genoemd wordt.

Industrie

Sentimenten rond de verkoop van Fokker worden gebruikt om meer geld los te weken. De luchtvaart industrie moet immers niet helemaal verdwijnen, zo luidt het argument. “In dit verband is onder meer het vervangingsprogramma voor de F-16 geïdentificeerd, waarbij de beste aanknopingspunten voor het luchtvaartcluster liggen bij de nog in het beginstadium van de ontwikkeling verkerende Amerikaanse JSF,” aldus een persbericht van het ministerie van Economische Zaken uit 1999 over tweehonderd miljoen gulden (90 miljoen euro) die beschikbaar is gemaakt voor deelname aan de JSF.9 Om al dat geld in goede banen te leiden wordt het Nederlands Instituut voor Vliegtuigontwikkeling en Ruimtevaart (NIVR)10 gereorganiseerd. Luchtmacht generaal Droste zal er de scepter gaan zwaaien.

Lobby

Ook de NIID is betrokken bij deze organisatie. Vanuit het NIID wordt vervolgens het Netherlands Industrial Fighter Aircraft Replacement Platform (NIFARP) opgezet. Deze bundelt de belangen van de Nederlandse bedrijven die betrokken zijn bij de vervanging van de F-16. Als staatssecretaris Gmelich Meijling van Defensie in 1998 zijn post overdraagt aan zijn opvolger krijgt die het JSF-dossier met daarop de tekst: 'Opvolger F-16: JSF!' De zaak staat in de steigers en een knappe politicus die daar nog omheen kan. Opvolger Van Hoof zal het merken.

Inschrijvingen

Als in 1999 de 200 miljoen gulden vrij komt liggen er al verzoeken van bedrijven om financiële steun, zoals deze: “de globale kosten tot aan de EMD-fase van het “SP”JSF project (landing gear) zullen voor SP aerospace and vehicle systems b.v. nlg 16,5 miljoen bedragen. In dit bedrag zijn de kosten voor SP participanten verwerkt.”(13 juli 1998) Op 19 juni 2000 zijn er al 40 voorstellen gehonoreerd en wachten 6 voorstellen op spoedige goedkeuring. Deze 46 voorstellen vertegenwoordigen een waarde van 169,3 miljoen gulden, terwijl er op dat moment 180 miljoen beschikbaar is en er nog 10 voorstellen klaar liggen waarvoor niet voldoende budget is. Het bedrag wordt daarom voor de laatste maal verhoogd met 20 miljoen gulden. Om mogelijke oppositie tegen deze staatssteun de mond te snoeren wordt daar gelijk aan toegevoegd dat in de productie fase van de JSF een omzet te behalen is van tussen de ca. 6 miljard en 10 miljard gulden.11 Het onderonsje van Koninklijke Luchtmacht12 en industrie heeft goed uitgepakt. De eerste hap is binnen.

Deelname=aanschaf

Vervolgens start een lobby van de Koninklijke Luchtmacht en bedrijven richting regering en parlement. Deze toch al krachtige lobby wordt gesteund door VNO/NCW en FNV die er premier op Kok op aandringen in het belang van bedrijven en werkgelegenheid deel te gaan nemen in de EMD fase van de JSF ontwikkeling. Kok zegt dat deelname ook aanschaf betekent 13 en twijfelt. Ook de bewindslieden van D’66 twijfelen aan de financiële onderbouwing. Minister Pronk wil geen deelname. Binnen de VVD twijfelt minister Zalm. Hij zit klem tussen twee vuren, zijn eigen partij die zo snel mogelijk een positief besluit wil en zijn zuinige financiële beheer waarin het niet past om voor honderden miljoenen een risico aan te gaan. “Zowel Economische Zaken als Defensie hebben geen overtuigende argumentatie om de keuze voor de volgende onderzoeksfase (EMD) te rechtvaardigen, stelt het ministerie van Financiën in november 2001.”14 Toch is het Zalm die uiteindelijk zijn zegen geeft aan het project. Voordat het Kabinetsbesluit op 8 februari 2002 valt trekt Zalm zijn collega's over de streep met de boodschap dat “de business case dicht was” en hij onderstreepte dat: “Vanaf het begin af aan het uitgangspunt is geweest dat deze deal de schatkist niets mocht kosten.”15 Maar dat blijkt twee maanden later niet het geval. Maar na het positieve besluit van de regering is de Kamer aan zet.

Net niet

De positie van de PvdA is het grote vraagteken. Fractievoorzitter Melkert houdt de kaarten tegen de borst en weigert duidelijkheid.
Tussendoor valt op 16 april 2002 het Kabinet naar aanleiding van het rapport van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) over het bloedbad bij Srebrenica. Een week later, op dinsdag 23 april 2002, komt in de Tweede Kamer een motie aan de orde die stelt dat Nederland niet zou moeten deelnemen aan de ontwikkelingsfase (SDD) van de JSF, omdat deelname waarschijnlijk betekent dat de JSF wordt aangeschaft, terwijl nog geen zekerheid bestaat over de behoefte aan het jachtvliegtuig en niet duidelijk is wat de risico’s voor de Nederlandse Staat is. Bovendien is onduidelijk wat de baten zijn voor de Nederlandse kenniseconomie en werkgelegenheid. De stemmen staakten, omdat ook de PvdA Tweede Kamer fractie voor de motie stemde. Op 25 april wordt er opnieuw gestemd. Wederom waren er 74 voor en 74 tegen de motie, waarmee de motie niet aangenomen was. D’66, GroenLinks, PvdA en SP halen het net niet.

Doorjassen

Na de verkiezingen in mei wordt de JSF door de Kamer gejast. De Lijst Pim Fortuyn, op dat moment met 26 parlementariërs in de Tweede Kamer stemt in juni als één man voor deelname. Nederland kan tot 2013 aan de EMD ontwikkelingsfase deel gaan nemen. Kosten 800 miljoen euro. Onder de kabinetten Balkenende I tot en met III zijn het SP, GroenLinks en PvdA die samen optrekken tegen de aanschaf van de JSF. Opmerkelijk genoeg blijkt in 2003 ook maar tien procent van de LPF voor verdere deelname aan de JSF.

In aanloop naar de verkiezingen van 22 november 2006 speelt de JSF geen hoofdrol, maar is wel aanwezig. Het verhaal is duidelijk. De JSF is te duur. De oppositie gebruikt de gang van zaken rond de JSF om duidelijk te maken hoe asociaal het gevoerde beleid is. Bij de PvdA leidt dat onder andere tot het Wouters Angels internet spotje: “In Nederlandse verpleeghuizen is één op drie bewoners ondervoed of uitgedroogd.” “Hij [Jan Peter] wil dit geld liever gebruiken voor leuke militaire speeltjes als de JSF. Dit moet toch anders kunnen.”


Noten:

1. Brief van de staatssecretaris van Defensie, 18 april 1995, Tweede Kamer, vergaderjaar 1994-1995, 23900X, nr. 57. Een recent voorbeeld van zo’n spookproject is dat de marine verklaart bezig te zijn met de ontwikkeling van raketschildtechnologie voor fregatten. Maar dat dit niet ronduit aan de Kamer wordt gemeld, zelfs niet als er naar gevraagd wordt. Dit terwijl er al sinds 1999 aangewerkt wordt, zie: “Maritieme Samenwerking bij ‘Ballistic Missile Defence’,” Marine Nieuws no. 450, 1999, p. 3; en Hollands glorie wacht op een vergunning; J.M. Bik en Theo Westerwoudt, “Signaal en het Nederlandse exportbeleid Hollandse Signaalapparaten (Signaal)”, 15 juni 1999, NRC-Handelsblad.
2. Steven Derix Joost Oranje, ‘Ruzie om blanco cheque voor nieuwe straaljager; Kopen, kopen, en niet kijken’, NRC-Handelsblad, 9 maart 2002; en ‘Luchtgevecht’, Groene Amsterdammer, 23 maart 2002.
3. Brief van de staatssecretaris van Defensie bij de vaststelling van de begroting voor het jaar 1997, 25 000 X, Nr. 44, 20 december 1996. Ook in de vragen en antwoorden bij de begroting komt de participatie in het Validation Programme aan de orde. 25 000 X, nr. 14, 31 oktober 1996.
4. Memorandum of Agreement among the chief of Defense, Denmark, and the Minister of Defense of the Kingdom of the Netherlands, and the Ministry of the Kingdom of Norway and the Department of Defense of the United States of America, concerning the Joint Strike Fighter (JSF) requirements validation project, 16 april 1997.
5. Brief Souschef Plannen en Projecten Koninklijke Luchtmacht, Commodore P.M.A. Vorderman, 18 augustus 1997.
6. Fax van ministerie van Defensie naar NIID, 28 oktober 1997 met aangehecht onderzoeksopzet Booz Allen en Hamilton van 17 oktober 1997.
7. JSF bij Regio Zuid-Holland', Onze Luchtmacht februari/maart 1998, p. 37
8. Verslag vergadering “F-16 vervangingsprogramma”, gehouden op 29 augustus 1997 te Den Haag, 1 september 1997.
9. Persbericht ‘Subsidieregeling demonstratie- en technologie-ontwikkelingsprojecten joint strike fighter in werking.,’Ministerie van Economische Zaken, 3 maart 1999.
10. Het NIVR is de netwerkorganisatie, die een intermediaire rol vervult tussen wetenschappers, kennisinfrastructuur, gebruikers, bedrijfsleven en overheid op luchtvaart en ruimtevaart gebied.
11. Brief minister van Economische Zaken Jorritsma-Lebbink 19 juni 2000 over stand van zaken beleid inzake luchtvaartcluster. Op pagina 10 wordt op soort bijdrage aan de JSF gespecificeerd waar de subsidies heen gaan.
12. De Koninklijke Luchtmacht heet inmiddels Commando Luchtstrijdkrachten (CLSK), maar aangezien Luchtmacht en Koninklijke Luchtmacht gangbaarder begrippen zijn hanteren we die.
13. Tweede Kamer, 46ste vergadering Dinsdag 5 februari 2002.
14. Steven Derix Joost Oranje, ‘Ruzie om blanco cheque voor nieuwe straaljager; Kopen, kopen, en niet kijken’, NRC-Handelsblad, 9 maart 2002.
15. Idem.

PVV gaat voor JSF

Bezuinigingen op Defensie waren in de verkiezingsprogramma’s populair. Alleen VVD en SGP wilden meer voor Defensie. Zelfs de Christen Unie schrapte een beetje van de begroting. Het CDA kwam met een half miljard aan structurele bezuinigingen; net iets minder dan de PVV. Die structurele bezuiniging is ook in het Regeerakkoord opgenomen. Defensie is het Departement dat het meest in moet leveren. Alleen nationale, gemeentelijke en provinciale overheden leveren meer in. Dat is het goede nieuws.

Het slechte nieuws is de holle retoriek van Geert Wilders toen hij zich uitsprak tegen de JSF: “Natuurlijk moeten we ‘nee’ zeggen tegen het speeltje van de supersonische staatssecretaris, de staatssecretaris [Jack de Vries] die nu zelf dreigt neer te storten. Geen testtoestellen dus.” Het bleek begin augustus al: de PVV had zijn verzet tegen de aanschaf van een testtoestel laten varen. De partij hield alleen een (wegens tegenslagen bij de productie toch al onvermijdelijk) uitstel van de aanschaf overeind. Die positie zie je ook terug in het Regeerakkoord: “De regering schaft in 2011 een tweede JSF (Joint StrikeFighter)-testtoestel aan voor deelname aan de internationale operationele test- en evaluatiefase.” Daarmee plaatst Nederland zich in de Eredivisie van de JSF-gebruikers. Alleen de VS en Groot Brittannië zullen eveneens gaan beschikken over testvliegtuigen.

Het is de volgende stap op weg naar aankoop, want testen doe je een vliegtuig immers niet voor de industrie, maar om er zelf mee te gaan vliegen. Als de nationale industrie een graantje mee kan pikken - bij de uitvoering van verbeteringen - dan is dat meegenomen. Niet het hoofddoel. Ook de PVV bereidt nu de aankoop voor en blijkt op dit dossier over zwakke knieën te beschikken.

Dit korte bericht is geschreven voor 't Kan Anders

JSF: parlement met een kluitje in het riet

De Tweede Kamer kent zo zijn vaste rites. Niets tegen rites overigens, ze geven vastigheid in een chaotische wereld. Een van die rites is het sturen van brieven (soms met een aangehecht rapport) naar de Tweede Kamer. Parlementsleden mogen daar dan via de griffie vragen over stellen.

Meestal zijn die vragen niet het meest spetterende deel van de werkzaamheden, maar hooguit de opmaat tot een debat. Slechts een enkele keer zijn ze nieuws, zoals rond de Nederlandse militaire betrokkenheid bij Irak. Deze week staan Feitelijke Vragen over een JSF-geluidsoverlastonderzoek op de agenda.

Het is niet zo slim om er aandacht aan te besteden in een column die fris en fruitig geschreven moet zijn; bij stoffigheid haken de lezers immers af. Blijven ze wel hangen dan zijn ze al geïnteresseerd en daarmee niet degenen die ik zoek. Zij kunnen gelijk door naar de laatste twee alinea’s.

De brief en het rapport zijn saai. Laat ik daarover eerlijk zijn. Bovendien waar gaat het helemaal om? Ten eerste over geluidsbelasting voor de direct omwonende van de vliegbasis Leeuwarden en Volkel. De rest van Nederland zal het wel merken. Ten tweede over de Niemeskant-variant. Dat laatste is een norm waarbij nieuwbouw mogelijk is binnen als acceptabel vastgestelde geluidsnormen. Het is geen spetterde tekst dus. Dat lijkt bijna opzet. Het woord ‘toename’ zocht ik tevergeefs. Het woord ‘geluidsoverlast’ komt niet voor, laat staan ‘takke herrie’. De conclusie is saai en laat alleen zien dat er met de JSF minder gevlogen kan worden dan met de F-16 binnen dezelfde geluidsnormen.

Waarom staat er nergens in ronde woorden, dat de JSF vier maal zoveel geluid produceert dan de F-16. Dat het kortom een geluidsmonster is. Dat haal ik wel uit een levendig geschreven artikel ( F-35: Ik ben gevechtsvliegtuig, hoor me brullen) op een Amerikaanse militaire site. Die 4 x F-16 zegt me tenminste iets. Dan weet ik wat me op Vleiland te wachten staat.

Een van de vragen die de defensiewoordvoerders indienen luidt waarschijnlijk: “Is al bekend wat de constatering dat het noodzakelijk is dat de huidige middelen voor handhaving van de geluidsbelasting, voorafgaand aan de eventuele invoering van de F-35, gemodificeerd moeten worden voor kosten met zich mee zal brengen?” Kosten daar draait het immers om. Je zou ook nog kunnen vragen welk buitenland de niet binnen de normen vallende vliegoefeningen wil hebben. De luchtmacht wil die gaan exporteren. Wat dat dan weer kost en of er al afspraken in die richting zijn.

Als domper op het doorworstelen van het rapport komt dan: “De resultaten zijn geldig zolang de uitgangspunten die gehanteerd zijn voor de berekeningen niet wijzigen.” Menig belegger weet wat deze formulering betekent. Alsof het niet genoeg is, voegen de onderzoekers daar nog aan toe: “De gebruikte uitgangspunten voor geluidsbelasting berekeningen zijn gebaseerd op een moment opname. Door voortschrijdend inzicht is het mogelijk dat de uitgangspunten voor de berekeningen wijzigen. Indien dit plaatsvindt, dienen nieuwe berekeningen te worden uitgevoerd om de geluidsbelasting te bepalen.” Daarmee zijn de antwoorden op de vragen ook al grotendeels beantwoord.

Zo houd je jezelf lekker aan het werk als onderzoeker van het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium. Sterker nog dit bedrijf werkt al vanaf het begin aan de Joint Strike Fighter. Het zegt zelf: “the replacement project is of great importance to us.” . Belanghebbende zou je dan zeggen en daarom niet geschikt om het onderzoek uit te voeren. Eigenlijk is het van de gekke dat het Parlement zich met zo’n kluitje in het riet laat sturen. Je neemt daarmee je eigen werk niet serieus. Ze zouden over dit rapport helemaal geen vragen moeten stellen. Het aan de kant moeten slingeren en een onafhankelijk onderzoek moeten eisen.

Ze hebben toch wel iets beters te doen dan zich met een werkverschaffings-project van de militaire industrie bezig te houden. Verder alleen bedoeld om kritiek binnen de PvdA te verstommen. Ze zouden zich ook nog meer kunnen buigen over de geopolitieke gevolgen van de interventie in Afghanistan en de gezondheidsaspecten voor de betrokken militairen. De afkeer in Nederland over deze zinloze missie wordt steeds sterker. Hé wacht eens, had ik zelf niet beter een column kunnen schrijven over de rol van ons leger in Afghanistan.

Dat had ik moeten doen. Krachtige en duidelijke uitspraken kwamen gelukkig al van Wim van den Burg van de grootste Nederlandse militaire vakbond. Daar kan ik me mooi achter verschuilen. Maar ik had daarnaast nog kunnen schrijven over het feit dat het Nederlandse leger samenwerkt met het grootste huurlingenleger uit de geschiedenis. Of met een leger waar martelen niet strafbaar is. Een krijgsmacht die volgens Amnesty International een loopje neemt met de mensenrechten. Ja daarover had ik moeten schrijven en ik neuzel mee over decibellen. Hoewel, je zou er maar last van hebben.