Posts tonen met het label wapenexporten. Alle posts tonen
Posts tonen met het label wapenexporten. Alle posts tonen

donderdag 21 juli 2016

Dutch surplus arms to Jordan

The Dutch government should reconsider its arms export policy to Jordan seen the recent scandals and developments in the region. It should also provide more detailed information on its surplus sales in general, so a more elaborate opinion can be formed by MPs and civil society.

Over the past years a constant flow of information has been published by the international media on Western arms in the hands of IS and other terrorist groups in Syria and Iraq. The most remarkable recent example was a story investigated by the New York Times and Al Jazeera on a large volume of arms and ammunition sent by the CIA to Jordan for Syrian fighters. The weapons were stolen by Jordanian intelligence operatives and sold to arms merchants on the black market.

At a subsequent NYT-blog it was stated that: “Sceptics of American efforts to arm anti-government rebels in Syria have long worried that weapons could be diverted to opposing forces or terrorists. But they did not expect diversion by members of Jordan’s vaunted intelligence service, which was working with the United States to train the rebels. Revelations, by The Times and Al Jazeera, of just such theft have shown how even a supposedly stalwart ally can undermine American interests and aid its enemies.” Sarah Leah Whitson, Human Rights Watch, Executive Director, Middle East and North Africa Division sighed in a tweet:Seen this movie a 1000 times.

The theft surfaced because the officers bragged about it and showed iPhones, SUV's and other luxuries bought with the illegal earnings. Even after it became known to the Jordan government it was not ended directly, but only a few months ago when the US and Saudi Arabia started to complain about the dangerous malversations.

Jordan is seen as an island of stability in the region and strongly connected to the West. Even its Muslim Brothers are only a moderate nuisance. But others argue stability is not a guarantee. Corruption in the elites is one of the more prominent political issues. Even more so because revenues of the fraud are not drippling down. Ludo de Brabander argues in his last book 'Oorlog zonder grenzen' that loyalty is also low because of the Jordanian government support for US policies in the region. He cites polls to underline his position, like the one of the PewResearchCenter in Washington D.C. It fits into the following worry “Jordan's deepening involvement in Syria—including reports that it is permitting Israeli drone flights over its territory and welcoming deployments of U.S. troops—could feed protests, too.” The hesitance to participate in the war with its neighbours was large for this reason .

Jordan is a close ally for the Netherlands. In the past years it received large quantities of surplus arms (see table above). Then Minister of Foreign Affairs, the current European Union commissioner Frans Timmermans, was quite relaxed on the sale, because of the air warfare aspect of most of the delivered arms, such as the Cheetah. He said: I do not worry too much about the offensive capabilities of this weapon system.” Ignoring the fact that the weapon is also armed with anti-tank (AT) rounds and that weapons seem to be creatively used in the wars in Syria and Iraq; AT weapons of a wide variety are used (for a list of weapons used by Syrian fighters see: https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_military_equipment_used_by_Syrian_opposition_forces.) And to get rid of this laconically attitude a youtube video shows the weapon being used against ground targets.



The Dutch government voiced some concerns on Jordan in connection with the sale of military equipment like trucks, air defence and fighter aircraft. The government wrote in a series of letters (see table above) that the Human Rights situation is better as in most countries of the region, but situation of prisoners isn't good, rights of Palestine refugees are violated as is the freedom of press, opinion and gathering. The death penalty was introduced in December 2014 after a moratorium of eight years and 113 people are now on death row. But these facts were not decisive in granting the export license.

The Jordanian armed forces are not connected to those violations. And despite the regional problems and the influx of large quantities of refugees Jordan is relatively stable and part of the coalition against ISIS. The probability the trucks will be used against the population are minimal (thus not zero, MB). The F-16's and armoured vehicles can not be used against the population, according to the government in The Hague.

This denies the use of fighter aircraft in quelling large civil uprisings, like in the Palestine Territories and Kurdistan. Recently fighter aircraft have been used in the War in Yemen committing war crimes (Jordan participated with F-16's in the Saudi-led mission) . It also shows that nothing is learned from the recent Dutch ill-informed sales to countries in the region using Dutch armoured vehicles against civilians in streets of Cairo and Bahrain. Armoured vehicles are the weapon of choice in this kind of situations.

More specific information should be published to the Parliament in the future, such as which types are exported, with what kind of primary and secondary armaments aboard. YPR is a very vague description of a wide ranging family of armoured vehicles. Are they equipped with machine guns, small or middles seized cannons? This kind of information is essential to have an balanced opinion on the sales.

But seen the situation in the region and the wide dispersed sympathy for Islamist groups and antipathy for the sitting powers in the intelligence, security and military circles the diversion or illegal sale of armaments can not be excluded and sales of today will boomerang tomorrow. They already do. The Jordanian air force is pampered and equipped at the expense of other services, like intelligence. Herewith the loyalty will also erode and thus stability in the country based largely on the Jordanian General Intelligence Directorate (GID).

Sales add fuel to the chain of conflicts in the Near and Middle East. The report of the New York Times and Al Jazeera give a kind of peep review of what may lay ahead of us. No time for lacony on the side of the Dutch government when it wants to sell its obsolete weapons abroad.

Written for Stop Wapenhandel

zaterdag 21 juni 2014

Gouden Driehoek van de Defensie Industrie Strategie


Begin juni van dit jaar publiceerde de Associated Press een artikel over "de grotere landen die goed zijn voor het leeuwendeel van de Europese defensieuitgaven." Nederland was er daar een van, samen met Verenigd Koninkrijk (VK), Frankrijk, Duitsland, Italië, Polen en Spanje. Al deze landen steunen hun wapenindustrie om hun nationale strijdkrachten te versterken. In een tijd van krimpende defensiebudgetten zijn innovatieve industriële producten nodig om een militaire voorsprong te behouden.

Illustratie: Prioritaire technologie: geavanceerde materialen. bron

Het Nederlandse Ministerie van Defensie heeft net als het VK en Frankrijk wapentechnologieën uitgekozen die de prioriteit krijgen bij het ontwikkelen van een militaire industrie. Duitsland werkt al geruime tijd met een zogenaamde Gouden Driehoek tussen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen om de defensie-industriële basis te verstevigen. Die aanpak heeft Nederland onlangs overgenomen. Het Verenigd Koninkrijk heeft centra voor technologie-ontwikkeling aangewezen en reserveert een deel van het materieelbudget voor R&D. Spanje heeft zijn la Política de Armamento y Material, waarin alle materieelbeleid is gegroepeerd onder een staatssecretaris. Polen verklaarde onlangs dat het de ondersteuning voor de wapenindustrie zal vergroten. Een van de missies van de Italiaanse Segretariato Generale della Difesa e Direzione Nazionale degli Armamenti (SG/DNA) is het ondersteunen van de militaire industrie om 'effectief en wereldwijd te kunnen concurreren.' Sinds 2007 heeft de Nederlandse overheid een beleid om de defensie-industrie te ondersteunen, met de zogenaamde Defensie Industrie Strategie (DIS).

Op 11 juni bespraken de ministers van Defensie en Economische Zaken een geactualiseerde DIS met het parlement. Het was niet bepaald de trending topic van de dag; slechts 3 parlementariërs waren er voor gekomen. Alle deelnemers, op één na (Günal-Gezer, PvdA) waren lid van de VVD, met inbegrip van de ministers. Geen enkel lid van de oppositie was aanwezig.

Deze magere opkomst laat zien dat de meeste Parlementariërs de Nederlandse wapenindustrie als een irrelevant onderwerp zien. Zolang de strijdkrachten tegen niet al te hoge kosten hun werk doen, is het een onderwerp waar ze zich niet mee bemoeien. De defensie-industrie is vrij klein (12.000 arbeidsplaatsen) en de de overheid houdt in de gaten of het goed loopt, zo wordt blijkbaar gedacht. Het hebben van een wapenindustrie lijkt door de meeste parlementsleden te worden gezien als een managementvraagstuk.

Dit is echter een misverstand. De defensie-industrie is wel degelijk relevant, niet in de eerste plaats om economische redenen, maar vooral omwille van de internationale veiligheid. Daarbij komt dat de vermenging van economische en veiligheidsbelangen een riskante zaak is. Volgens het DIS moet Nederland de defensie- en veiligheidsindustrie eerder in het verwervingsproces uitnodigen; zelfs vóór de daadwerkelijke voorstellen voor aanschaf. De keuze moet dan worden gedaan samen met partners uit de industrie. Dit hoewel wordt erkend dat de wapenindustrie bekend staat om de 'conspiracy of optimism,' waarbij de kostenramingen bewust laag worden gehouden. De nadelen van een dergelijke samenwerking wordt tot in details uitgewerkt door William Hartung in zijn boek Prophets of War, over het beleid van Lockheed Martin. Het is verbazingwekkend dat, terwijl alle indicatoren laten zien dat het moeilijk is om de wapenfabrikanten aan de leiband te houden als het om kosten gaat dat de Nederlandse overheid die industrie een belangrijke positie in het besluitvormingsproces te geven. Ter geruststelling: Defensie blijft leidend bij wapenaankopen.

De DIS brengt tegenstellingen in het Nederlands beleid ten aanzien van wapenproductie en wapenhandel aan het licht. Normaal gesproken is de Nederland overheid vrije markt kampioen, maar niet wanneer het gaat om de wapenindustrie. In het verleden was een groot deel van de Nederlandse defensie-productie afhankelijk van zogenaamde offsetdeals (bestellingen direct of indirect verbonden met wapen bestellingen in het buitenland). Toen de
Europese Commissie besloot dat deze niet meer gewenst waren, vond de Nederlandse overheid de 'industriële participatie' uit (die meer dan 60 procent van de waarde kan zijn) bij de aanschaf van wapens. De naam is anders, maar heeft een grote gelijkenis met offsetproductie. De overheid maakt bovendien gebruik van de uitzondering op de vrijemarktregels voor militaire goederen binnen de EU (art. 346 van het EU-Verdrag) om de Nederlandse wapenfabrikanten te verdedigen tegen concurrenten. Volgens de Regering wordt Nederland gedwongen om dit te doen, omdat andere landen hun wapenindustrie ook steunen. De Nederlanders beschouwen zichzelf slechts als een 'smart follower'.

Naast het ondersteunen van de wapenindustrie via het Commissariaat Militaire Productie (onderdeel van Economische Zaken) wordt binnen de DIS benadrukt dat de overheidssteun voor de wapenindustrie ertoe leidt dat meer wapens op de internationale markt kunnen worden verkocht, omdat dit afgeleiden zijn van wapensystemen die eerst worden geproduceerd voor de binnenlandse markt. Bovendien werkt een thuismarkt als launching customer; bij binnenlandse afname stijgt nl. het vertrouwen bij buitenlandse klanten.

Tussen de 55 en 70 procent van alle Nederlandse militaire productie wordt geëxporteerd. De DIS is gericht op de wapenbazaars in Azië, het Midden-Oosten en Latijns-Amerika. "Daarnaast past deze opkomende economieën dat zij hun belangen ook beter militair willen verdedigen. Hierdoor is een sterke militarisering van Azië (rondom de Indische Oceaan) en ook het Midden-Oosten aan de gang,” zo wordt in een rapport gesteld dat als voorbereiding op de DIS is geschreven.

Terwijl de Europese markt licht krimpt en Amerikaanse bedrijven hierop steeds meer binnendringen (vanwege slinkende Pentagonbudgetten) groeien met name in Azië de wapenaankopen. De wapenwedloop in Azië begon al in de jaren tachtig van de vorige eeuw en is nu van start op volle gang. Hetzelfde lijkt gaande te zijn in het Midden-Oosten. Je moet daarbij wel bedenken dat de militaire budgetten van de VS en de EU samen goed zijn voor meer dan de helft van die uitgaven in 2017 aldus een IHS Jane's voorspelling.

In plaats van een besef dat militarisering een gevaarlijke ontwikkeling is die tot zorgvuldigheid en terughoudendheid noopt, ziet de Gouden Driehoek het juist als een kans voor de export. Dit is niet in overeenstemming met een verantwoorde controle op de wapenuitvoer, waarbij veiligheid het primaat zou moeten hebben. Bij wapenexporten moet economische winst zeker niet de drijvende kracht zijn. Een verantwoord veiligheidsbeleid en een op winst gedreven wapenexportbeleid zijn daarom een slechte mix. Wapenfabrikanten moeten juist ver van de besluitvorming over wapenaankopen en -verkopen worden gehouden.

Martin Broek
Engelstalige versie voor Stop Wapenhandel

zondag 14 oktober 2012

Nobelprijs voor wapenhandel


“I read you have more information about export armed equipment to Egypt? I would love if you have information about companies in Holland for sale used trucks and used equipment for armed. if you have pleas send for me feed back . with my best wishes.”
Dit is de volledige tekst van een 'google-translate-arabisch-in-engels mail' die ik onlangs kreeg. Het zijn vragen die je wel vaker krijgt als je over wapenhandel schrijft. De schrijver ervan leest de publicaties die hij op het internet vindt dan niet goed. Dat ik juist kritisch ben als het over wapenhandel gaat, wordt gemist. Routinematig zoek ik wel even de afzender van die mails op. In dit geval is het een bedrijf in tweedehands onderdelen met een vestiging in Saoedi-Arabië en – dat komt veel minder voor – Nederland.

NozhaBusiness Company offers all kinds of imported spare parts for cars, trucks and all types of equipment needed by the domestic market in good condition and at competitive prices to the local market.” Het bedrijf is gericht op de Egyptische markt. Het bedrijfje heeft zelfs een amateuristische YouTube met een filmpje uit een magazijn online.

 Dat een bedrijf in Nederland zoekt naar tweedehands militaire onderdelen voor de Egyptische markt is zo gek niet. Egypte heeft 1.000+ Nederlandse pantserwagens in zijn arsenalen en het zou wel eens goedkoper en gemakkelijker kunnen zijn om versleten onderdelen via een dergelijk bedrijf te laten importeren. Dumps en handelaren in tweedehands goederen worden daarvoor wel vaker gebruikt. Soms ook om ze sneaky te exporteren. Maar van dat laatste wil ik Nozha helemaal niet beschuldigen.

 Het bedrijf zal wel weten dat hoewel de exportregels voor militaire goederen naar Egypte onlangs zijn versoepelt, maar dat nog niet alles mag. Demissionair minister Rosenthal en staatssecretaris Bleker schreven de Kamer op 8 oktober jl. in een brief“Amnesty International roept in dit licht [van twee rapporten, nl. “Agentsbof repression” en “Brutality unpunished and unchecked”] exporterende landen op voorlopig alle leveranties van traangas*, kleine en lichte wapens en bijbehorende munitie, en gepantserde voertuigen stop te zetten, totdat de nieuwe Egyptische autoriteiten maatregelen hebben ingevoerd om mensenrechtenschendingen door veiligheidstroepen bij de ordehandhaving van protesten te voorkomen. De regering verleent geen vergunningen voor dergelijke goederen.”

Nohza verkent slechts de markt als het beleid nog verder versoepelt, zullen we maar denken. Want aan het versoepelen is het. Niet alleen vanuit Nederland. Onlangs publiceerde het Instituut voor de Studie van Conflicten en Humanitaire Actie (IEACH) in Madrid een rapport over wapenhandel. De organisatie beschrijft daarin leveranties aan landen in het Midden-Oosten, zoals Bahrein, Saoedi-Arabië en Egypte (meer dan de helft van de Spaanse wapenexporten waren overigens voor Venezuela) lees ik in het Vlaamse tijdschift *MO. Wat voor Spanje geldt, telt ook voor andere Europese landen.

Van de tien grootste wapenexpeurs in de periode 2007-2011 zijn er zes West-Europees. Samen zijn Duitsland (9%), Frankrijk (8%), het Verenigd Koninkrijk (4%), Spanje (3%), Nederland (3%)en Italië (3%)goed voor een derde van de wereldwijde wapenexporten. Dat is evenveel als de Verenigde Staten (30%) en vier maal zoveel als China (7%) en ruimschoots meer dan Rusland (24%). Het gangbare beeld ligt anders, maar dit zijn de cijfers van het alom gerespecteerde Stockholm International Peace Research Instituut. Misschien had het Noors Nobelcomité er eens een werkbezoekje kunnen afleggen en daarmee een blunder voorkomen.**

Met Nozha komt het wel goed als ze zich een beetje aan het wapenexportvergunningenstelsel houden. Want restrictief zijn de Europese landen alleen voor de bühne, niet in de werkelijkheid.

Martin Broek

Geschreven voor Konfrontatie

maandag 19 maart 2012

Marokko; Nederlandse wapens betaald met Saoedisch geld

De nieuwste Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) gegevens over de wapenexporten zijn belangrijk nieuws op maandag 19 maart. Vooral het gegeven dat er tussen 2010 en 2011 een groei is van 24 procent trekt de aandacht. Ook de Nederlandse wapenexporten komen in de berichten stroom voorbij. De Volkskrant schrijft: “De Nederlandse wapenexport groeide met 22 procent naar 538 miljoen dollar (408 miljoen euro).” Op de radio 1 vertelt Pieter Wezeman, onderzoeker bij het Zweedse instituut, dat het gaat om marineschepen, radartechnologie en afgestoten wapens van de Nederlandse overheid. 

Photo 1: Kommer Damen en Koningin Beatrix tijdens de doop van een politieboot in Gorinchem. Bron

De snelle groei van de Nederlandse wapenexporten komt vooral door de toenemende verkoop van grote marineschepen naar landen in het Zuiden. In 1998 deed ik voor het schrijven van het boek Nederlandse wapenhandel in de jaren '90 onderzoek naar de export van marineschepen in de periode 1963-1998. Het ging toen in een periode van vijfendertig jaar om acht schepen (Nigeria (1), Indonesië (3), Griekenland (2) en Taiwan (2)). In 2001 werd de verlieslijdende werf De Schelde voor een halve euro overgenomen door scheepswerf Damen. Sinds die tijd, elf jaar geleden, zitten we al op vrijwel evenveel marine exporten (Indonesië (4) en Marokko (3)). Een nieuwe export naar Vietnam wordt verwacht. De overname heeft vruchten afgeworpen.

Die exportsuccessen heeft Damen niet zonder hulp bereikt. De overheid beloofde Damen in 2001 te helpen bij het zoeken naar klanten. Tevens kan het bedrijf gebruik maken van de exportkredietfaciliteit van de overheid, hetgeen de dure marineschepen ook binnen het bereik van minder kapitaalkrachtige klanten brengt. Volgens werfdirecteur Kommer Damen was ook de marine “aan alle kanten bereid medewerking aan export te verlenen.” Bij het schrijven van het boek Explosieve Materie voorzag ik al een toenamne van exporten naar dubieuze bestemmingen: “Een restrictief beleid is overigens nauwelijks te verwachten. Exporten van wapens voor marines liggen in Nederland niet problematisch, specifieke uitzonderingen daargelaten.” 
 

Photo2: 2e Damen fregat voor de Marokkaanse marine. Bron

De blogger Machmoed Van Kaas vindt de levering van marineschepen aan Marokko niet in de haak, omdat Marokko vergunningen afgeeft voor het vissen in de territoriale wateren van de Westelijke Sahara, terwijl het Europese Parlement het visserijverdrag met Marokko in 2011 weigerde te verlengen omdat de aanspraken van Marokko op deze wateren niet onomstreden zijn. De Europese Commissaris voor maritieme zaken en visserij Maria Damanaki stelt dat Marokko eerst op een overtuigende vragen moet beantwoorden op het gebied van duurzaamheid, economie en internationaal recht. Marokko plundert de visgronden van de Westelijke Sahara, dat zij in strijd met het internationaal recht bezet houdt. Die bezetting “staat al een jaartje of twintig op de agenda van de Veiligheids Raad,” aldus Van Kaas. Hij vraagt zich af: “Hoezo is er sprake van een spanningsgebiedencriterium?” Het spanningsgebiedencriterium verbiedt Nederlandse wapenexporten naar conflictregio's.

De Campagne tegen Wapenhandel schrijft dat de fregatten bedoeld zijn om met de NAVO samen te werken en de kustwateren te kunnen controleren op illegale migranten. De onderzoekers van deze organisatie stellen met klem dat de aankoop ten koste zal gaan van het overheidsbudget van het bepaald niet rijke Marokko. Volgens het onderzoeksinstituut SIPRI gaat het om een levering ter waarde van 510 miljoen euro. Geld kan maar een keer worden uitgegeven, de aankoop door de Marokkaanse overheid zal ten koste gaan van onderwijs en gezondheidszorg.

Of deze kritiek hout snijdt is niet helemaal duidelijk. Marokko zocht in 2008 al geld in Saoedi Arabië voor de militaire aankopen. Rabat komt daarmee wel steeds meer onder invloed van Ryahd te staan (een ontwikkeling die ook op andere gebieden zichtbaar is). Dat is niet veel nieuws onder de zon. Al eerder werden aankopen door Bangladesh van Nederlandse wapens betaald vanuit Saoedische fondsen. De invloed van de fundamentalistische vrienden van het Westen komt met de groeiende invloed in Marokko wel dichtbij.

In de zeventiende eeuw leverde Nederlandse wapenhandelaars kanonnen aan hun Spaanse tegenstanders. Nu laten we onze wapens betalen met geld van fundamentalisten van het ergste soort. Maar in de Gouden Eeuw was er nog geen gedragscode wapenexportbeleid. Nu wel. In die code wordt geschreven over regionale veiligheid en mensenrechten, en wordt de hoogte van de wapenuitgaven beoordeeld. Als de gedragscode nageleefd zou worden, dan zou Rabat het zonder onze wapens moeten stellen. Maar al te goed is buurmans gek.  “Landen in Noord-Afrika voerden drie maal zo veel wapens in als in de periode voor 2007, Marokko zelfs vier maal zo veel,” staat in het Volkskrant artikel. Zo'n klant laat je niet schieten.

 Blog geschreven voor Sargasso

woensdag 23 februari 2011

Voorwoord bij Rapport: wapenexportvergunningen

naar Arabische landen en Iran 2004-2009
Van de doorvoer van kogels en granaten tot de verkoop van peperdure marineschepen

 Op verzoek van RTL-Nieuws

In de Arabische wereld komen mensen de straat op voor meer invloed, afscheid te nemen van oude leiders, uit woede en frustratie rond het gebrek aan werk, het miskennen van religieuze stromingen en tegen de repressieve regimes. Dit rapport komt dicht bij wat ik dacht te moeten maken als reactie hierop.

Het bevat een overzicht van wapenleveranties aan landen in de regio. Om preciezer te zijn van wapenexportvergunningen die de overheid verstrekte. Dus voor die leveranties die zij goed achtte. Het bevat ook overzichten van doorvoerleveringen.
Dat zijn leveringen die via Nederlandse lucht- of zeehavens zijn vervoerd naar
hun eindbestemming. Alles bij elkaar is het een vreselijke hoeveelheid.

Het is nog niet eens alles. Er zijn nog zogenaamde dual-use vergunningen. Dat zijn vergunningen voor technologie en stoffen met zowel een civiele als militaire toepassing. Het kan gaan om speciale camera’s om paleizen te bewaken, om
beeldversterkeres om ook ’s nachts vijanden waar te kunnen nemen of om
chemicaliën die gebruikt kunnen worden voor gifgassen. (Al zal dat laatste sporadisch voorkomen.) Libië kocht bijvoorbeeld een rondzoekradar.

Er is nog een deel dat ontbreekt. Hier gaat het om de componenten die in Nederland worden gemaakt voor de F-16, de Apache gevechtshelikopter en de C-17 Globemaster. Dat zijn wapens waar in veel gevallen Nederlandse componenten zijn ingebouwd. Die
componenten zitten verstopt in de lange lijst met militaire goederen die naar de VS
lijken te worden geëxporteerd. Wij zien het niet en de Nederlandse overheid laat het aan Washington over wat er mee gebeurd.

Dit is geen volledig rapport. Het zijn vooral tabellen met hier en daar een verdwaald woord. Toch is enige duiding noodzakelijk. De tabellen zijn ereenvoudigd. Ze zijn gebaseerd op maandrapporten die al jaren worden gemaakt door het ministerie van Economische Zaken. Deze maandrapporten hebben 15 kolommen. Ik heb er voor het overzicht een aantal verwijderd.

Waar ik niet heb vereenvoudigd is in het opnemen van de hoeveelheid vergunningen. De Campagne tegen Wapenhandel neemt alleen definitieve, niet-verlengde, niet-vervangen of geen reparaties in zijn jaarrapporten op. Dat is helder, maar daardoor mis je ook informatie. Het is van belang om op de hoogte te zijn van de laatst verstrekte vergunning en ook reparaties kan je zien als een extra leverantie. Dit betekent dat de bedragen die genoemd worden niet opgeteld mogen worden. Er zijn wel totaal bedragen per jaar, per land te vinden op de vorige pagina.

Toelichting bij de tabellen (op de site van RTL)

Exportvergunningen
Datum: vergunning verstrekt
Omschrijving: spreekt voor zich. Doorgaans ook status van een vergunning (verlenging of retour na reparatie vermeld, vervanging) vermeld.
Bestemming (Eind): de uiteindelijke klant van de militaire goederen.
Oorsprong: Waar is het wapen gemaakt. De exporten vinden allen plaats uit Nederland.

Doorvoer
Datum: doorvoer datum
Omschrijving: spreekt voor zich. Doorgaans ook aantal.
Bestemming (Eind): de uiteindelijke klant van de militaire goederen.
Herkomst: Waar komen de goederen vandaan.

Via: Hoe en waar verlaten ze Nederland

Martin Broek
Journalistiek onderzoek
www.martinbroek.nl
Broekstukken.blogspot.com

Dit zijn de exportcijfers zoals gegeven in de rapporten van het ministerie van Economische Zaken. Hierin zitten niet de tijdelijke vergunningen/retour-na-reparaties.

donderdag 17 februari 2011

Tweede kamer vergat wapenleverantie aan Bahrein te controleren

Ook Bahrein is een klant voor Nederlandse wapens. Gisteren publiceerde ik een overzicht van wapenleveranties aan Algerije, Libië, Marokko en Jordanië. Eerder blogs over wapenleveranties aan Egypte en Tunesië. Bahrein ontving net als Egypte pantservoertuigen. Zowel de APC’s (armoured personel carriers) van het type M-113 als YPR-765 zijn gezien in de straten van Bahrein. (Guardian)



De levering van de M-113’s naar Bahrein werd vertrouwelijk gemeld aan de Tweede Kamer. De Campagne tegen Wapenhandel (waar ik destijds werkte) legde de hand op deze brief gericht aan Kamerleden. Het bleek dat hij door kamerleden niet gelezen was. Hier volgt een fragment over de informatie voorziening aan de Kamer en de alertheid van de kamerleden:

Leoni Sipkes, voormalig Kamerlid van GroenLinks, stelt in een reactie op de uitgelekte brief: ‘Die brief ken ik niet en dat verbaast me, want brieven waar “vertrouwelijk” boven staat, lees ik altijd.’(1) Bob van der Bos van D66 vermoedde dat er iets mis is gegaan met de distributie. Duidelijk wordt dat de controle niet efficiënt werkt. Het resultaat is dat niemand de tweewekentermijn gebruikt om deze levering aan de orde te stellen. In het geval van Bahrein is dat een ernstige lacune. De oppositie in Bahrein wordt door veiligheidstroepen met harde hand onderdrukt, het land is in conflict met buurland Iran en ligt in het Midden-Oosten, het spreekwoordelijke kruitvat. De Nederlandse regering ziet Bahrein in beginsel als aanvaardbare bestemming.(2) De Kamer controleert niet en zo gaan de pantservoertuigen in 1997 naar de Golfstaat. Het is een gevolg van het feit dat wapenexportbeleid tijdens de portefeuilleverdeling doorgaans gekoppeld wordt aan mensenrechtenbeleid. Dit is slechts één voorbeeld uit een serie vergelijkbare gevallen.

De koppeling van wapenexportbeleid aan mensenrechten heeft nog een ander nadeel. Voor het beoordelen van wapenhandel is kennis van buitenlands beleid en de bestemmingen, de aard van de wapens en hun mogelijke inzet, en inzicht in de mensenrechtensituatie in het afnemende land van belang. Worden deze zaken niet bijeengebracht, dan valt het ook met de controle op dit deel van de wapenexporten nogal tegen. Ook hier is Bahrein weer een sprekend voorbeeld. CDA-lid Van Ardenne-van der Hoeven schreef dat de Tweede-Kamerfractie van het CDA de brief wel degelijk heeft opgemerkt. De fractie ‘zag in de voorgenomen verkoop echter niet voldoende reden om de minister naar de Kamer te roepen. Het gaat hier immers niet om wapensystemen, maar om gepantserde personeelsvoertuigen, waarbij het CDA ervan uitgaat dat deze, zoals gebruikelijk is bij deze transacties, van bewapening zijn ontdaan.’(3) Opgemerkt is de brief binnen het CDA wel, maar gelezen nauwelijks. Staatssecretaris van Defensie Gmelich Meijling heeft in de betreffende brief niets verhullend en keurig beschreven waar het om gaat: ‘Met de Bahreinse regering is een principeakkoord bereikt over de verkoop van 35 overtollige M-113 commando- en verkenningsvoertuigen, reservedelen en munitie. Van deze voertuigen zijn 30 stuks voorzien van een 25-mm-kanon.’4 De M-113 voertuigen zijn ideaal voor de hardhandige onderdrukking van demonstraties. Niet voor niets is Nederland bij leveranties van onderdelen voor dergelijke voertuigen aan Turkije de laatste jaren terughoudend. In dezelfde brief beschrijft de regering de levering van 155-mm-tankmunitie. In dit geval faalt de controle op alle mogelijke wijzen, laat staan dat een oordeel op basis van verschillende beoordelingscriteria plaatsvindt.

1) Stan Termeer, ‘Nederland levert wapens aan spanningsgebied Bahrein’, Onze Wereld mei 1997, pp. 94-95.
2) Minister van Buitenlandse zaken in antwoord op Kamervragen van Kamerlid Sipkes,
15-05-1997. Tweede Kamer 1996-1997, nr. 1205.
3) Brief CDA-Kamerlid A.M.A. van Ardenne – Van der Hoeven aan Werkgroep Wapenhandel
4) Vertrouwelijke brief staatssecretaris van Defensie Gmelich Meijling 27-01-1997.

Zie voor een vollediger verhaal: Martin Broek, Explosieve Materie; Hoofdstuk: Overheidssteun voor Nederlandse wapenexporten , p. 30-31.

Nederlandse pantservoertuigen in Bahrein
Aantal
Type
Soort
jaar
€ x 1000
2
M-578
Pantserrupsvoertuigen
1994
272
3
M-577
pantserrups/commandovoertuigen
1994
159
25
YPR-765
Pantserrupsvoertuigen
1995
7941
35
M-113
Pantserrupsvoertuigen
1996
1361


Bahrein beschikt over de volgende pantservoertuigen:

RECCE 46: 22 AML-90; Ferret 8 (in store); 8 S52 Shorland; 8 Saladin (in store)
Gepantserd Infanterie Gevecht Voertuig (AIFV) 25 YPR-765 (with 25mm) (Nederland leverde er 25, maar ook België)
Gepantserde voertuig (APC) 325+ (Verder geen specificaties)
Gepantserde voertuig (APC rups) 205 M-113A2
Gepantserde voertuig (APC wiel) 120+: 10+ AT105 Saxon; 110 M-3 Panhard

Bron: Military Balance 2010, 247

Zie ook Colijn en Rusman in Vrij Nederland, 3 mei 1997

woensdag 16 februari 2011

de kloof tussen mooie woorden en lelijke daden

“Elk wapen gemaakt, elk oorlogsschip dat van stapel liep, elke afgevuurde raket betekent uiteindelijk diefstal van hen die hongeren en zonder voedsel zitten en van hen die kou lijden en geen kleren hebben. Deze wereld van de wapens geeft niet alleen geld uit. Ze besteed ook het zweet van de arbeiders, het genie van wetenschappers en de hoop van de kinderen. Hoe dan ook, dit is geen manier van leven.” Dit zei de Amerikaanse president Eisenhower in 1953.



Het zijn woorden van de president die acht jaar later ook het Militair Industrieel Complex als grootste bedreiging van zijn tijd zou benoemen. De afgelopen weken werd duidelijk dat die woorden nog maar weinig praktische waarde hebben. De regering Obama stelde 11 februari voor Caïro weer een miljard euro militaire steun te geven. Opstand of geen opstand. Het militaire regime had zonder veel problemen zijn oude man terzijde geschoven en de greep op de samenleving – en economie - behouden. Goede vrienden die het goed doen geef je cadeaus.

Ook in Nederland worden veel mooie woorden gesproken als het om wapens gaat. Woorden die werden vastgelegd in wapenexportbeleid dat zegt rekening te houden met spanningen, mensenrechten en ontwikkeling. Wijlen Hans van Mierlo prikte hier in 1996 als minister van Buitenlandse Zaken prachtig doorheen. Woorden die ook een citaat waard zijn: “Het in absolute zin toepassen van de criteria [voor wapenexport] zou betekenen dat de Nederlandse defensie-industrie geen exportmogelijkheden meer heeft, terwijl de binnenlandse markt te klein is (…) Dan zou de Kamer moeten besluiten de defensie-industrie in Nederland te verbieden.”

En zo is het maar net. De wapenexporten zijn sinds de jaren negentig gestegen van 200 miljoen euro naar 900 miljoen in het eerste decennium van deze eeuw. Een groei van 450 procent. Menige industriesector zou er een feestje om vieren. Niet de wapenfabrikanten die blijven klagen dat ze het zo moeilijk hebben, omdat er zoveel regeltjes zijn waaraan ze moeten voldoen.

De klanten voor de Nederlandse defensie-industrie bevinden zich over de hele wereld. Voor een belangrijk deel zijn het NAVO-landen; de Verenigde Staten, Duitsland en Griekenland voeren de lijst aan. Verder in de top-5 Indonesië en Marokko die in de periode 2000-2009 op vier en vijf staan. Ze kochten beide bootjes bij De Schelde, een vestiging van Damen in Vlissingen.

Heel vaak gaat er ook tweedehands leger materiaal van de overheid de grens over. Je zou denken dat Den Haag klanten uitkiest waar alles risico’s vermeden dat de wapens misbruikt worden. Toch gingen F-16 gevechtsvliegtuigen naar Jordanië. Het militaire regime in Egypte kocht hier zelfs duizend pantservoertuigen en productie apparatuur voor het vervaardigen van vizieren. Betrouwbare en belangrijke bondgenoten hebben ook in Nederland een streepje voor.

Wapenexportrichtlijnen of niet. Er is geen enkel land in de Maghreb dat geen wapens krijgt van Nederland. Zelfs Libië is sinds 2008 weer klant. Er zijn mooie woorden van Eisenhower. Er zijn militaire en economische belangen. Er zijn mooie markten. En er is flinke dosis pragmatisme. Misschien nog wel meer dan Van Mierlo kon voorzien.

Martin Broek

Voor leveranties aan Maghreb landen zie:
- Egypte broekstukken.blogspot.com/.../nederland-belangrijke-leverancier.html
- Tunesië broekstukken.blogspot.com/.../tunesie-al-jaren-lang-klant-voor.html
- Nieuw: Algerije, Jemen, Jordanië, Libië, en Marokko Overzicht leveringen 2004-2009.

Geschreven voor Sargasso

maandag 31 januari 2011

wapenexporten

Vrijdag 28 januari plaatste ik een verhalend blog met recente leveringen aan Egypte. De nadruk lag hierbij op pantservoertuigen.

In mijn computer vond ik nog wat oude tabellen met wapenleveranties aan Egypte. Ze zijn verder niet te vinden op het internet. Er is een zijn tabellen over 1992-1999, 2000 en 2001. Gegevens over 2004-2007 zie: http://www.stopwapenhandel.org/informatie/Overheid/overheid.html


Jaar


Code


Omschrijving


1992


0003


Patronen. 20 mm
TP M55A2-


1992


4A036


Delen van computers- - -


1992


4A03c


Goederenzending volgens
aangehechte door de C.D.I.U. gewaarmerkte specificatie -- - -


1992


4A03c


Goederenzending volgens
aangehechte door de C.D.I.U. gewaarmerkte specificatie -- - -


1992


5B01a


Glasvezelmeetapparatuur [ ]
alsmede delen en toebehoren daarvoor


1993


0003


Schakels M9


1993


0005


Delen van vuurleidingssystemen,
type


1993


0005


Delen van
radarvuurleidingssystemen, typen


1993


0005


Delen van
radarvuurleidingssystemen t.b.v. type


1993


0015


Nachtkijkers met toebehoren,
type


1993


4A03c


Goederenzending volgens
aangehechte door de C.D.I.U. gewaarmerkte specificatie -


1993


4A03c


Goederenzending volgens
aangehechte door de C.D.I.U. gewaarmerkte specificatie -


1993


4A03c


Texas laptop computer met een
CTP waarde van 18,6 Mtops


1993


4A03c


Digitale computers met een CTP
waarde tussen de 12,5 en 67 Mtops Samenstellingen speciaal ontworpen of
aa


1993


4A03c


Computers met een CTP waarde
van 14,8 Mtops en 18,6 Mtops, alsmede delen daarvan.


1993


4A03c


Computers met een ctp waarde
van 14.8 Mtops en 18.6 Mtops, alsmede delen en toebehoren daarvoor


1993


4A03e


Disk-drives of halfgeleider
apparatuur met een maximale bitsnelheid tussen 25 en 47 Mbit/s


1993


5A01b


Modems en apparatuur die modems
bevatten, met een gegevensdebiet van maximaal 19200bit/s


1993


5B01a


Glasvezelmeetapparatuur met
delen en toebehoren type


1994


0005


Delen van
radarvuurleidingsystemen, types [ ] met toebehoren


1994


0008


Rookzwak buskruit


1994


1C350


Triëthanolamine


1994


1C350


Triëthanolamine


1994


5A001b


Eenheden voor
telecommunicatietransmissieapparatuur (typen


1994


5A001b


Eenheden voor
telecommunicatietransmissieapparatuur, type


1994


5A001b


Eenheden voor
telecommunicatietransmissieapparatuur, type


1994


5A001b


Eenheden voor
telecommunicatietransmissieapparatuur, type


1994


5A001b


Eenheden voor
telecommunicatietransmissieapparatuur, type


1994


5A001b


Eenheden voor
telecommunicatietransmissieapparatuur, type


1995


0003


Schakels M 9 (voor cal. 0.5 Inch)


1995


0006


Goederenzending volgens
aangehechte door de CDIU gewaarmerkte specificatie


1995


1C350


Natriumfluoride-


1995


4A003b


Computers met een CTP waarde
van 280 Mtops


1995


5A001b


Telecommunicatie
transmissiesystemen, type


1996


0006b


Amfibievoertuig (Alvis Stalwart
6x6)


1996


1C350


Triëthanolamine- - -


1996


5A001b


Eenheden voor
telecommunicatie-transmissieapparatuur, type


1997


0005b


Delen van
radarvuurleidingssyteem, type


1997


1C35046


Triëthanolamine - - -


1997


1C35046


Triëthanolamine . . .


1998


0001a


Pistool, merk Walther. kaliber
9mm para


1998


0005b


Delen van
radar(vuurleldings)systemen typen


1998


0005b


Delen van
radar(vuurleiding)systeem type


1998


0005b


Delen van radarsysteem type


1998


0010c


Delen van F110 straalmotoren
voor F-16 gevechtsvliegtuigen


1998


1C35046


Triëthanolamine - - -


1999


0005b


Delen van
radarvuurleidingsystemen. type rondzoekradarsystemen. type


1999


0005b


Delen van
radarvuurleidingsystemen. type


1999


0005b


Delen van
radarvuurleidingsystemen. type ronzoekradarsystemen, type


1999


0005b


Delen van
radarvuurleidingsystemen. type


1999


0005b


Delen van
radar(vuurleiding)systeem en rondzoekradarsystemen types -


1999


1C35046


Triëthanolamine - - -


1999


1C35046


Triëthanolamine - - -


1999


1C35047


Fosforpentasulfide - - -


Egypte


 Egypte
2000


Code

Omschrijving


Bedrag

0005b

Delen van
radarvuurleidingssystemen,
type   


647.439

0005b

Delen van
radarvuurleidingssystemen, type


130.504

0014

Hydraulische
bewegingssystemen voor
MI-TDT tanksimulators

1.498.459

1C35047

Fosforpentasulfide- -
-   


97.850

1C35046

Triëthanolamine - - -


102.806

1C35046

Triëthanolamine - - -


41.570

1C35046

Triëthanolamine - - -


41.570

1C35046

Triëthanolamine - - -


11.865

1C35045 

Natriumcyanide- -
-   


11.884

1C350 

Kaliumfluoride-  -


17.480



Egypte
2001
Code

Omschrijving

Bedrag


0005b

Delen van
radarvuurleidngssysteem,
type [***] .
313.120

0005b

Delen van
radarvuurleidngssysteem,
type [***]
299.308

0005b

Delen van
radarvuurleidngssysteem,
type [***]
85.835

0005b

Delen van
radarsystemen
22.654

0005b

Delen van
radarvuurleidngssysteem,
type [***] .
9.940

1C35041
Fosforpentasulfide
64.612

1C35046
Triëthanolamine
48.598

1C35047
Fosforpentasulfide
541.129

dinsdag 11 januari 2011

Investeringsadvies: lucratieve wapens

Investeer in wapens, adviseerde Rob De Wijk deze week de lezers van Sp!ts. “China en Rusland zijn al bezig met investeren in krijgsmachten om de aanvoer van energie en grondstof veilig te stellen. Het is daarom redelijk plausibel dat aandelen in de wapenindustrie een groot groeipotentieel hebben”, aldus ons nationale orakel als het om oorlog gaat.

Zijn woorden sloten mooi aan op een bericht dat ik een dag eerder las. Met de Amerikaanse wapenindustrie zou het wel goed blijven gaan. Dat stelde een handjevol Amerikaanse investeringdeskundigen: “Om eerlijk te zijn vormen wapenfabrikanten een geweldige vluchthaven gedurende de onrust [op de financiële markten.].” Je kan daar nog aan toe voegen dat ze over voldoende eigen liquide middelen beschikken en, in navolging van Rob de Wijk, wil ook ik een lucratieve toekomst voorspellen.

Eind september schoot het Congres het reddingsplan voor de financiële crisis af. Op grond van electorale en liberale overwegingen kon de markt naar de broodnodige 700 miljard fluiten. Hoewel dit een paar dagen later nog werd rechtgezet is dit des te opvallender gezien de beslissing van enige dagen daarvoor (24/9) om de defensiebegroting voor 2009 goed te keuren. Vrijwel geruisloos is een vrijwel gelijk bedrag - 612 miljard Amerikaanse dollars – door het Congres geloodst.

Dat betekent dat de Verenigde Staten hun overwicht over de rest van de wereld handhaven, door net zoveel aan het krijgsbedrijf uit te geven als alle andere landen op deze aardkloot bij elkaar. Daarbij komen dan nog vele extraatjes, die vaak in de tientallen miljarden lopen. De geavanceerde wapens waarover uncle Sam kan beschikken zijn zeer prijzig of worden dat gemaakt door de wapenindustrie. Het geld wordt steeds minder aan soldaten en steeds meer aan techniek en ijzer uitgegeven.

De Amerikaanse regering heeft bezuinigingen op de overheidsuitgaven hoog in zijn vaandel staan, behalve als het om wapens gaat. Het principe van de nachtwakerstaat – dat zo’n centrale rol speelt in de huidige neoliberale ontwikkelingen (en eerder al de opkomst van de Verenigde Staten als economie) - wordt nergens zoveel eer aangedaan als in de VS.

Om de markt te voorspellen moet je niet naar het Oosten kijken, maar naar het Westen. Men verwacht dat ook het Amerikaanse oorlogsbudget voor 2010 fors zal zijn. Tenminste dat wordt verwacht. Pin me er niet op vast, maar ik kan het niet laten ook een advies aan investeerders te verstrekken. Ik voel me gelijk een stuk mannelijker.

Nederland is natuurlijk een kleine speler naast landen als China, Rusland en vooral de VS, maar alle kleine beetjes helpen. Al behoort ons piepkleine landje wel bij de twintig wereldwijde militaire groot besteders. Toch lijkt het een waarheid als een koe dat Nederland te weinig aan haar krijgsbedrijf spendeert, omdat dit minder is dan 2% van het Bruto Nationaal Product. Dat schijnt fout te zijn. In absolute cijfers scoort Nederland goed. Daarom wordt de nadruk steeds meer op dit relatieve cijfer gericht. Het is te verwachten dat als volgend jaar de zogenaamde verkenningen naar de Nederlandse Defensie wordt afgesloten dat dan de roep om extra geld de kracht aan zal nemen van een startende straaljager.

Na 9/11 profiteerden de wapenproducenten. Nu blijkt de economische malaise weer koren op hun molen. De staatschuld van de VS zal er niet kleiner van worden. Waar moet dit eindigen?

Als toetje een comische kredietcrisisnoot.

zondag 9 januari 2011

Damen heeft verloren en de Balten zijn boos



Fotobijschrift: Dit is een ontwerp van een helikoptervliegdekschip dat Damen had willen leveren. Bron: www.militaryphotos.net

Eind 2009 schreef ik een artikel over een ophanden zijnde levering van oorlogschepen aan Rusland. Damen was een van de partijen die genoemd werd als mogelijke leverancier: "Ja, we praten erover (...) ook met Nederland” aldus hoofd van de Russische marine Vladimir Vysotsky.


Het leek er op dat dit bericht de wereld in werd geslingerd om de prijs van het Franse aanbod te drukken. Het is uiteindelijk dan ook de 650 voet lange Mistral geworden. De Mistral is bewapend met raketten en machiengeweren. Bij de levering is sprake van een geschatte waarde van € 520 miljoen (750 miljoen US$).


EU-lidstaten Litouwen en Letland staan op hun achterste benen. Ze beklagen zich dat ze niet geconsulteerd zijn. "We hoorden over de deal uit de media," zegt de minister van Defensie van Litouwen. De minsiter van Buitelandse Zaken van Letland stelt: "We zouden in een betere positie geweest zijn als we vooraf waren geraadpleegd en als er in het openbaar over bericht was."


De Estse minister van Buitenlandse Zaken is een realist, hij zeg: "Feitelijk is Rusland gekwalificeerd als partner voor de NAVO en EU en er zijn geen restricties van kracht tegen wapenleveranties aan dit land. Het zou dus alleen een moreel of politiek onderwerp worden." Hij vervolgt door te zeggen dat dit "onderwerp geen scheiding moet veroorzaken in de NAVO of EU." Hij gaat geen problemen veroorzaken en trekken aan een dood paard.


Niettemin is het een weer een voorbeeld dat de gedragscode wapenexporten een tandeloze tijger is. The EU Observer stelt koeltjes dat er geen wet is die wapenexporten regelt. "Maar er is in 2008 wel een politieke verplichting aangenomen om geen wapens of componenten te verkopen aan landen die de mensen rechten schenden, een risico vormen voor regionale stabiliteit of de veiligheidsbelangen van de EU-bondgenoten schaden. Deze code werd getekend door het Franse voorzitterschap vier maanden na de oorlog met Georgië."

Otfried Nassauer van de Berlin Information-center for Transatlantic Security (BITS) plaatst een en ander in een grotere context. Niets nieuws onder de zon volgens de Duitse onderzoeker, Pakistan kocht immers Duitse onderzeeërs waarmee het kernraketten af kan schieten. Waarom dan wel een verkoop verbieden van landingsschepen aan Rusland? Het zou leiden tot "dubbele standaarden." Een Frans diplomaat suggereert dat de code bedoeld is voor landen als Noord-Korea.


Bron: Andrew Rettman, French warship deal opens wound in EU and Nato, EU-Observer 11 februari 2010.