Obama's team: change, what change?

Welke mensen maken deel uit van Obama’s inlichtingen, defensie en buitenlandse zaken team? Al snel werd duidelijk dat de personele veranderingen kleiner zouden zijn dan gehoopt. Het team dat de overdracht regelde stond onder leiding van John Podesta - eerder de chefstaf in Clinton’s Witte Huis - en zat vol bekende ex-ministers o.a.: Madeleine Albright (BuZa), Robert Rubin (Fin), William Perry (Def.). Als ik zeven termen mocht geven om de mensen die ik tegenkwam onder te scharen, dan zouden die zijn: Bill Clinton, Energie politiek, Kredietcrisis, Fanny Mae, Iran, Afghanistan en mannen.

Hillary Rodham Clinton, werd tijdens haar campagne meer dan alle andere kandidaten gesponsord door de wapenindustrie. In een plan uit maart 2008 stelt ze een prioriteit van Afghanistan te willen maken en dat de “Afghanen luchttransport ontvangen en moderne wapens – geen Koude Oorlogsafdankertjes – om de oorlog te winnen.” Zo win je inderdaad de steun van de wapenfabrikanten.

James B Steinberg, onderminister voor Buitenlandse Zaken, heeft een enorme staat van dienst: Brookings Institution, International Institute for Strategic Studies (IISS), National Veiligheidsadviseur onder Clinton etc.
Steinberg over preëmptieve aanvallen: “Maar er zullen zonder twijfel in de toekomst omstandigheden zijn dat politici de mogelijheid willen kunnen gebruiken om de strijdkrachten preventief in te zetten – om terroristen te doden, om wapen proliferatie te voorkomen, genocide te stoppen, de verspreiding van dodelijke ziektes te stoppen, of om om te gaan met andere gevaren.” Kortom, wanneer niet? In 2005 vroeg hij, samen met een groot aantal rechtse analisten, aan het Congress de defensieuitgaven te verhogen en meer troepen naar Irak te sturen.

Jacob J. Lew, onderminister voor Buitenlandse Zaken, was directeur van de Office of Management and Budget in het Witte Huis onder Clinton. Lew is oprichter van de Center for Middle East Research en advocaat gespecialiseerd in energie.

Afgezanten en adviseurs

William Perry, de Minister van Defensie onder Clinton, was al afgezant en gesprekspartner met hoge personen in Iran. De gesprekken gingen over nucleaire wapens, het vredesproces in het Midden-Oosten en kwesties rond de Perzische Golf.

Richard Holbrooke is Obama’s afgezant voor Afghanistan en Pakistan. Hij begon zijn carriere in de Buitenlandse Dienst al in de jaren zestig, ook in Azië. Hij was, naast nog veel meer minder fraaie activiteiten, betrokken bij de beruchte pacificatie campagne in de Mekong Delta in Zuid-Vietnam. Scott Ritter, de bekende medewerker van de VN ontwapeningsmissie in Irak (UNSCOM) noemt hem iemand die "niet alleen heeft laten zien dat hij geen samenhangende visie heeft als het neer komt op complexe zaken zoals in Afghanistan (laat staan Pakistan), maar ook bekend staat om de militaire oplossing te verkiezen boven de diplomatieke.”

Dennis Ross adviseur voor de Golfregio, inclusief Iran en ‘t Midden Oosten. Ross is co-auteur van Obama’s eerste belangrijke Midden-Oosten speech, in de zomer van 2008. Hij werkte in de jaren zeventig onder Paul Wolfowitz in het Pentagon. Later als medewerker van Bill Clinton was hij betrokken bij onderhandelingen tussen Israël en de Arabische landen. Hij werd in die functie Israël’s advocaat genoemd. Ross is bekend om zijn scherpe visie met betrekking tot Iran. Net als Holbrook was Ross lid van een adviesraad van havikken verenigd onder de naam United Against Nuclear Iran.

Ivo Daalder wordt ambassadeur bij de NAVO. Daalder is Amerikaans staatsburger, maar heeft een Nederlandse achtergrond. Hij wordt beschouwd als een havik. Hij is auteur van verschillende boeken, waaronder Getting to Dayton.

Defensie

Robert Gates de minister van Defensie is het meest opvallende overblijfsel van de Bush regering. Zijn optreden tijdens het Iran Contra schandaal wordt regelmatig genoemd. Howard Teicher, medewerker van de National Security Council beweerde dat Gates betrokken was bij geheime wapenleveranties aan Saddam Hoessein. Alles beter dan Rumsfeld was waar onder Bush, maar onder Obama verwachtte ik meer. Richard Danzig1 staat mogelijk klaar om hem op te volgen. Niet alleen Gates ook veel van zijn vrienden zijn blijven zitten, volgen. Niet alleen Gates ook veel van zijn vrienden zijn blijven zitten, zoals de adviseur op inlichtingengebied voormalig Luitenant Generaal van de Luchtmacht James Clapper en medewerker speciale operaties Michael G. Vickers.

Opvallend is ook Michèle Flournoy, onderminister voor Defensiebeleid - tot nu toe de hoogste vrouwelijke ambtenaar in de hele geschiedenis van het Pentagon - behoort tot de invloedrijke Defensietop. Flournuy stond aan de basis van de Center for the New American Security (CNAS) en komt uit de Clinton entourage.

William J. Lynn III heeft zijn baantje bij Raytheon – de op vijf na grootste wapenfabrikant in de wereld – er voor op moeten geven, maar hij heeft de post van onderminister van Defensie. Lynn was belast met de strategische planning bij Raytheon en belast met de relaties met de Regering. Een lobbyist voor de wapenindustrie die direct daarna een hoge positie in het Pentagon heeft. Een smet op de uitstraling die de regering Obama wil hebben.

Ashton B. Carter wordt hoofd wapeninkoop gaat de materieel en onderzoeksbudgetten van het Pentagon reorganiseren en uitgaven rationaliseren. Het gaat om een budget van meer dan 200 miljard dollar per jaar; vol wildgroei en onoverzichtelijk. Carter is expert op het gebied van wapenbeheersing en de eerste man op deze post zonder directe banden met de wapenindustrie of overheidsaankoopbeleid. Hij bekritiseerde als professor het Pentagon regelmatig voor het kopen van wapens die het niet nodig heeft, gebrek aan discipline en aan het bewustzijn dat die wapens en militaire diensten steeds duurder worden. De bedoeling is om door reorganisaties de dollar beter te besteden, niet om er minder uit te geven, zodat uiteindelijk een beter bewapend leger op de been gebracht kan worden.

Adviseurs

Jim Jones Nationaal Veiligheids Adviseur is een pleitbezorger voor hogere Defensieuitgaven. Na zijn pensionering zat hij onder andere in de directie van Chevron (Condoleeza Rice bekleedde die positie ook) en adviseerde het Instituut voor Energie in de 21ste eeuw van de Amerikaanse Kamer van Koophandel. De Kamer riep de Amerikaanse regering op de NAVO actiever te maken op het gebied van energie vraagstukken en er bij lidstaten op aan te dringen het mandaat te verbreden, zodat ook energie veiligheid hieronder zou vallen. Jones was tegen het terugtrekken uit Irak, omdat dit tegen Amerikaanse belangen was. Hij ondersteunt de oorlog in Afghanistan, omdat het "symbolisch meer het episch centrum is van het terrorisme is dan Irak."

Thomas E. Donilon is vice National Veiligheids Adviseur. Tijdens de Clinton administratie hoofd van de staf of Buitenlandse Zaken. Lobbyde in zijn functie van uitvoerend onder directeur bij Fannie Mae tegen scherper toezicht en verdiende daar miljoenen mee. Donilon is medewerker geweest van Warren Christopher († maart 2011).

Inlichtingen baasjes:

Voormalig admiraal Dennis Blair is de directeur van de Nationale Inlichtingen. Zijn eerste grote werkstuk verscheen begin februari 2008. De jaarlijkse dreigingsanalyse. Hierin een verschuiving van terrorisme naar economische crisis als grootste bedreiging voor de belangen van de VS. Blair was het hoofd van het Commando voor de Stille Oceaan van februari 1999 tot mei 2002 in de tijd dat Oost-Timor zich los maakte van Indonesië. Hij spande zich in om de Indonesische kant te steunen. Zijn voordracht leidde tot felle protesten van de Amerikaanse Oost-Timor groep. Gesteund door een aantal VK-bloggers.

Leon E. Panetta2, de nieuwe CIA directeur is voormalig hoofd van de staf van het Witte Huis onder Bill Clinton. Hij was lid van de Baker Commission die een advies schreef over Irak. Panetta zegt de volgende vragen te willen beantwoorden: waar zit Osama bin Laden en waar zal al-Qaida de volgende keer aanvallen in de VS. Verder wil hij betere analyses over problemen in Rusland, China, Afrika en Latijns-Amerika en de economische crisis. Nummer twee Stephen R. Kappes, voormalig officier der mariniers en CIA-veteraan zal onder Panetta mogen blijven. Zo wordt de kool en de geit gespaard; Panetta is niet belast met inlichtingenschandalen uit het verleden en tegelijkertijd compenseert Kappes Panetta’s onervarenheid op inlichtingengebied. Het kan nog leuk worden daar.

Charles, "Chas" Freeman beoogt voorzitter van de National Intelligence Council (NIC). Hij is voormalig Amerikaanse ambassadeur in Saoedi Arabië, medewerker van het Pentagon gedurende de Reagan periode en voorzitter van de Middle East Policy Council. Freeman ondervindt tegenstand van neocons en Israël lobby onder andere vanwege zijn visies op Israël, Iran en Afghanistan. In verband met dit laatste land: "Onze opzet was (…) wereldwijd opererende terroristen het gebruik van Afghaans grondgebied onmogelijk temaken. Dat was en is een bereikbaar doel. Het is een beperkt doel dat kan worden bereikt tegen redelijke kosten. We moeten terugkeren naar sterke focus op dit doel.” Hij trok zich half maart als gevolg van deze druk terug.

Samengesteld
Martin Broek3

1) Richard Danzig is voorzitter van het Center for the New American Security (CNAS), een denktank voor buitenlandspolitieke vraagstukken CNAS. De bedoeling van denktank was het formuleren van een buitenlandse politiek voor de komende tijd en het opleiden van nieuw kader. Een groot deel van de Obama/Clinton-clan komt uit de CNAS. In het bestuur o.a. Richard Danzig (voorzitter), Madeleine Albright, Richard Armitage en William Perry. Dat Danzig nog geen post heeft verbaast velen.
2) US INTEL POLICY: NEW PERSPECTIVE OR FAMILIAR APPROACH? ► CQ Today Online News / by Tim Starks ► Stringer: Stefaan Verhulst / Markle Foundation / New York / www.markle.org Uit Fringe 173.
3) Een versie van dit overzicht verscheen in maart 2009 in het tijdschrift VD AMOK, zie www.vdamok.nl

Gefragmenteerde gedachten

Een column moet op een pakkende manier één onderwerp onderhanden nemen. Hoogstens twee, niet meer. Het wil niet lukken; een clusterbom is afgegaan in mijn hoofd. Fragmenten met daarop bebloede hoofden, kinderen op een brancard, tanks in straten strijden om voorrang met het gif van discussies die ik lees en hoor over Arabieren die Auschwitz over willen doen, over corrupte Palestijnse politici die het schijnbaar rechtvaardigen dat oorlog wordt gevoerd tegen een hele bevolking, over terroristen die eerlijke verkiezingen wonnen en daar geen recht op hadden. Ik zie Dries van Agt en Hans van den Broek strijden voor een oplossing van het conflict in het Midden-Oosten. Ik zie hoe een demonstratie aangegrepen wordt om mensen zwart te maken.

Ik hou niet van de kou en toch hoor ik iedere dag dat Nederland op de schaats staat. Iedereen! Het leidt me af, dat ik blijkbaar niet bij iedereen hoor en ook niet wil horen.

Nog even en er komt een eind aan het tijdperk Bush, denk ik dan weer rustig en blij. Moet ik terug kijken in deze column? Hoe? De balans op maken van Irak of met het oog op de toekomst Afghanistan en Pakistan? Op ‘t internet ben ik in staat de beursresultaten van vijf grote wapenfabrikanten vanaf begin Bush tot nu te vergelijken met de belangrijkste index van de beurs van Londen, FTSE. Raad maar, of klik.

Kan ik niet beter vooruit kijken naar wat Obama wil? De afgelopen tijd hoor ik mensen over zijn adviseur voor de Nationale Veiligheid, Dennis Blair, omdat hij het regime en de militairen in Jakarta ondersteunde; over Robert Gates als minister van Defensie die zijn hele Republikeinse team mag houden; over Hilary Clinton op Buitenlandse Zaken. AntiWar.com stelt dat Obama zijn campagne wel rond het mantra van verandering voerde, maar dat zijn team zonder uitzondering uit ervaren staatlieden bestaat (havikken ook nog), die de Amerikaanse buitenlandse politiek een kant op zullen sturen die we al kennen. Als ik dat zeg of schrijf, krijg ik steevast als repliek: geduld; geef hem de kans; en blijf het beste ervan hopen.

Soms probeer ik realistisch te zijn en dan denk ik: Ja ‘t ligt voor de hand dat een Defensiebegroting niet al het eerste jaar kan veranderen en ook dat Democraten en Republikeinen er samen voor zorgden dat die begroting voor 2009 niet onder zou doen voor die van 2008. Continuïteit, weet je wel. Voor 2010 zal hetzelfde gelden, lijkt het nu al. Daarna kan je pas een oordeel vellen, een tanker op volle zee draait geen 180° om zijn as. Ik had gedacht dat de enorme staatsschuld als wal het schip van de overheidsbegroting wel zou keren en een andere kant opsturen. Het eerste biljoen aan tekorten is al bijgeschreven. Wie dan leeft, wie dan zorgt. Financiers uit Azië en Europa dempen het gat wel. Zo zuigt de Amerikaanse begroting de wereld mee naar investeringen die meer slopen dan opbouwen.

Ik had nog veel meer brokstukken in mijn hoofd. Canada zegt dat het meer in wapens gaat investeren, om de economische crisis te lijf te gaan. Nog geen maand nadat dit wordt gezegd is het eerste programma van ruim 2 miljard euro al vroegtijdig gestart. Is dat Militair Keynianisme? Jack Spindocter De Vries zet iemand bij de NAVO neer om orders voor de Nederlandse wapenindustrie binnen te slepen, terwijl openheid in Nederland over wapenexporten stagneert, omdat er niet voldoende ambtenaren voor het controleren en verwerken zijn. De Nederlandse wapenindustrie zal goed boeren in 2009, voorspelt De Telegraaf. Vlaanderen stopt wapenleveranties naar Israël, maar Luik heeft El Al Cargo binnen zijn grenzen opgenomen dat massaal wapens naar Tel Aviv en Jeruzalem verscheept. De Waalse controle daarop is vast niet beter dan de Nederlandse. Het raketschild zal onder Obama de kans krijgen zich verder te ontwikkelen. O ja, de NAVO bestaat in 2009 zestig jaar. Neem alvast een paar dagen vrij voor een tochtje naar Straatsburg in april.

Ik hoor Obama zeggen dat hij zich zorgen maakt over de slachtoffers aan beide zijden in Israël en Gaza en dat hij nog plenty to say heeft als hij is beëdigd. Twee weken wachten? Bob de Bouwer komt nu al overtuigender over dan de nieuwe Amerikaanse president. Hopelijk gaat hij het binnenslands beter doen.

En ik? Ik besluit over al die zaken stukjes te blijven schrijven om de brokstukken uit mijn hoofd een plaats te geven. Hè, is dat alles? Een campagne is gewonnen op de leuze van ‘Change’, tegen de Irak oorlog en voor hoop op een betere toekomst. Een financieel systeem is ingestort, omdat het zich baseerde op het rondpompen van geld en overproductie. Solidariteit is nodig tegen de klippen op en gewoon ook omdat het vaak leuk is je te verdiepen in andere mensen. Je hoofd ordenen, het zou wat. De woorden moeten op zijn minst zo scherp zijn als de razor blades op De Muur rond de Westelijke Jordaanoever. Probeer dat eens in 2009, want er liggen ook kansen.

Column geschreven voor konfrontatie.nl (8/1/9)

Zie ook: Niet iedereen kan stenen gooien

vuurwerk in de ruimte

Het komende jaar zal iedereen een luisterend oor willen hebben van Barack Obama. Dat geldt ook de onderwerpen die door de regering Bush zijn verknalt, zoals het anti-ballistisch raket (ABM) verdrag.

 

In Defense News* komt Bruce Gagnon van het Global Network Against Weapons & Nuclear Power in Space aan het woord. De organisatie verzond gelijk na de verkiezing een brief naar Obama om ervoor te pleiten de plannen van Bush niet door te zetten.

Het Netwerk, dat in 1992 is opgezet, om oppositie te voeren tegen wapens in de ruimte, zegt dat het bouwen van het raketschild in Europa (Tsjechië en Polen) er “alleen maar toe bij zal dragen dat er een nieuwe Koude Oorlog en wapenwedloop wordt gecreëerd die zich als een schaduw over Europa en verder zal verspreiden.” Raketinstallaties tegen raketten in Polen zullen er bijna onvermijdelijk voor zorgen dat Rusland nieuwe offensieve kernwapens zal verwerven, zegt Gagnon, de coördinator van het Wereldwijde Netwerk.

Bij Netwerkleden is er een groeiende onvrede over de mensen die Obama uitkiest als zijn belangrijkste veiligheidsadviseurs, aldus Gagnon.

Volgens Gagnon is Robert Gates Obama’s keuze als Minister van Defensie verontrustend aangezien hij uit de regering Bush komt. Die zoals bekend een raketschild mogelijk achtte en het ook propageerde. De nieuwe adviseur voor Nationale Veiligheid, de gepensioneerde generaal der mariniers James Jones, was voorheen hoofd van de NAVO in Europa. Op 3 december steunde de NAVO unaniem de stationering van raketonderscheppende raketten in Polen en een raketschild radar in Tsjechië.
“Wat zal Jones Obama adviseren”, op het gebied van het raketschild? Zo vraagt Gagnon zich retorisch af.

Ook senator Hillary Clinton, Obama’s keuze voor het Ministerschap op Buitenlandse Zaken “is een havik”, zegt hij.

“Het is geen beste start” dat de net gekozen Obama “conservatieven uitzoekt” als zijn topadviseurs op het gebied van militaire en Buitenlandse Zaken, aldus Gagnon.
Volgens een analiste van de Herritage Foundation heeft Obama zelf “met succes en opzettelijk zijn dubbelzinnigheid gegeven” als het ’t Europese raketschild betreft. Hij kan nu dan ook iedere kant op. De formele positie van Obama is dat hij het raketschild steunt, maar het stationeren niet zal steunen voordat aangetoond is dat het werkt. (tot zover Defense News *)

Obama's positie lijkt een vrijbrief om die delen te installeren en in te zetten die werken. Niet alle onderdelen van het schild hebben een zo hoog technologie gehalte dat aan de werkzaamheid in de nabije toekomst getwijfeld kan worden. Niet alle delen lijken weggelopen uit het Star Wars verhaal. Er zijn delen die al werken en ieder jaar zullen dat er meer zijn. Zo kan met de introductie ook onder Obama rustig begonnen worden.

Jaren geleden schreef ik over die kleinere delen het volgende:
“Ook al lijkt het beschermen van interventie legers de belangrijkste taak voor het Raketschild voor het Slagveld (Theater Missile Defence, TMD) in de toekomst zal het mogelijk zijn er hele landen mee te beschermen. David Martin, hoge medewerker van the US Ballistic Missile Defense Organisation, heeft gezegd dat “(…) als raketsystemen een langere afstand kunnen overbruggen, dan zal de NAVO moeten een raketschild bestaande uit meerdere lagen moeten overwegen voor grootschaliger bescherming van NAVO grondgebied en bevolking.”

“In andere woorden een Raketschild voor West en Centraal Europa. Wij zijn ons bewust van de technologische en financiële horden die nog genomen moeten worden. Echter de programma’s ontwikkelen zich en ook ‘de minder bekende programma onderdelen' moeten worden gevolgd om te voorkomen dat Europa zijn raketschild krijgt, zoals nu al gebeurd in Oostazië.”(p. 25) (een mooiere maar langzamer ladende versie hier)

Dit raketschildblog wilde ik maken op basis van het fragment uit Defense News afgerond met een stukje eigen tekst uit een oud, maar nog steeds actueel, raport.

Bij het schrijven merkte ik weer hoe ingewikkeld het is om te schrijven over het raketschild. Wat is er tegen verdediging? Zijn er geen schurken dan? Moeten wij niet vrezen voor Iraanse raketten of de Amerikanen voor Noord-Koreaanse? Is het niet naïef om tegen het miljarden verslindende project te hoop te lopen en als een lemming je eigen oceaan tegen te komen? Mijn antwoorden zullen zijn:

niets,
ja wel,
nee,
nee.

Die korte antwoorden zullen weinigen overtuigen. Maar of lange antwoorden dit blog een goed blog voor de oude jaarsdag en nacht maken en wel overtuigend? Ik betwijfel het en laat het zo. Kom maar op.

* William Matthews, 'Missile Defense Friends, Foes Vie for Obama's ear', Defense News 8/12/8, p. 10

Geschreven voor Volkskrantblog 30 december 2008

Amerika aan de ontbijttafel

In november 2002 zat ik in een, door het lage witgepleisterde plafond, op een bunker lijkende eetzaal van een Italiaans hotel te ontbijten. Goed uitgerust liet ik me ontvallen dat ik me niet kon voorstellen waarom tijdens de Senaatsverkiezingen weer de Republikeinen werden gekozen. In korte tijd had de Regering Bush al zoveel bagger over het land en de wereld uitgestort dat het mij meer dan genoeg leek. De reactie kwam van verschillende kanten tegelijk: “Vind jij dat het iets uit maakt de Democraten of de Republikeinen aan de macht?”
     De toon maakte duidelijk dat dit geen vraag, maar een verwijt was. Al kan dat ook door mijn onzekerheid zo overgekomen zijn.

De vraag, aan die ontbijttafel gesteld, heeft lang door mijn hoofd gezworven. Hij nam de vorm aan van een spreekwoord: Word je liever door de hond of de kat gebeten? Een valse kat kan je gemeen bijten en nog krabben ook, maar dat gemene geldt voor een valse hond in nog sterkere mate. Ja, ik heb beelden nodig om abstracties enigszins te kunnen bevatten. Ik weet ook dat een beter Amerika er niet komt doordat een van beide partijen aan de macht is; aan valse honden en katten heb je uiteindelijk weinig. Je moet macht ontwikkelen om ervan af te komen of ze aan banden te leggen. Dat kan door het organiseren van idealen onafhankelijk van de gevestigde politiek: activiteiten tegen de doodstraf, tegen de slechte sociale omstandigheden, een goed klimaatbeleid, voor een ander Midden-Oosten beleid etc. Het ging mij ook niet om een pleidooi voor Al Gore, of Kerry of de Democraten an sich. Het was een uitroep van pijn, een kyriegebed zou een vriendin, die dominee is, het noemen: ‘God waarom nog meer van die ellende?’ Ik ken geen God, maar kyriegebeden rollen regelmatig over mijn lippen.

Bush en zijn bende voor de nieuwe Amerikaanse eeuw hebben een jaar of zes vakbekwaam en activistisch de ruimte gepakt die ze konden krijgen. Ze gingen buiten de krijtlijnen voor het Amerikaanse beleid. Ze waren zelfs in staat Colin Powell, de ideale opa, mee te krijgen. De rechtsbuitens van de Amerikaanse politiek kregen het voor het zeggen. We zijn niet door een cyperse kater, maar door een gemene mastino gebeten. Ik kan de uitroep van die ochtend ook achteraf nog steeds goed begrijpen.

De Amerikaanse buitenlandse politiek wordt vooral door binnenlandse wensen en problemen gedreven. Werkgelegenheid speelt daarbij een belangrijke rol. Zeker tijdens de financiële crisis en recessie zijn dat ook banen in het leger en in de wapenindustrie. Obama staat voor minder wapens en meer geld voor de troepen. Hij is tegen kernwapens en voor diplomatie, maar uiteindelijk zal hij toch rekening moeten houden met de mensen die werken bij de invloedrijke wapengiganten.

Dat werd een maand voor de verkiezingen al duidelijk . De Amerikaans-Taiwanese Busisness Council was in staat de wapens voor Taiwan weer op de agenda te krijgen. In 2001 beloofde Bush een grote wapenleverantie aan Tapei, waar in zeven jaar weinig van is uitgevoerd. Zowel Obama als McCain spraken zich begin oktober uit voor de mega deal ter waarde van 6 miljard euro. Er is een klein verschil tussen de visie van beide. Het viel op dat Obama niets zei over een aantal wapens die Taiwan oorspronkelijk wel zou krijgen, maar die nu niet in het pakket zaten, zoals diesel aangedreven onderzeeërs*, Black Hawk helikopters en geavanceerde F-16C/D’s. Terwijl McCain ook deze leveringen ondersteunde. Op vragen hierover weigerde Obama te antwoorden. Niet aan de orde, zo is het standpunt, dat daarmee het niet, maar vooral ook wel leveren open laat.

Buitenlandse wapenleveranties kan je niet een op een vergelijken met binnenlands besteedde dollars. Dat weet ik wel. Maar de nu al ingezette harde China-lijn geeft ook aan dat het Pentagon niet vergeten zal worden in de buitenlandse politiek. Optimisten stellen dat door de financiële crisis het Pentagon zijn wensen naar beneden bij zal moeten stellen. Ik wil niet bij de pessimisten horen, maar het kan ook allemaal een beetje anders gaan. Het verdedigen van de Amerikaanse positie wordt niet minder belangrijk tijdens een crisis. Het zou ingaan tegen een constante in de Amerikaanse politiek sinds de Tweede Wereldoorlog om juist in een dergelijke situatie het leger te verzwakken. In Europa zie je nu al beide reacties: uitgaven omlaag (Italië en Spanje), uitgaven omhoog (Frankrijk). Het is te eenvoudig om te denken dat een recessie minder uitgaven voor het leger zou betekenen. McCain zei het heel duidelijk: Freeze on everything but Defense, Veterans & entitlements. Dat is volgens de agenda van Bush sr. , Clinton, Balkenende, Brown etc. Minder staat en verhoudingsgewijs meer krijgsmacht, dat is de koers van de neo-liberalen in een notendop.

De krijgsmacht is ook nog eens een grote werkgever. Lockheed Martin en Raytheon zullen alles en iedereen inzetten om aan te tonen dat het Pentagon onmisbaar is voor innovatieve banen, nieuwe producten en werkgelegenheid. Bovendien is de krijgsmacht de parel van de natie. Er zal een sterke sociale beweging nodig zijn om er voor te zorgen dat het Amerikaanse defensiebudget een stuk lager wordt, zowel de sociale situatie als de miserabele staat van de infrastructuur smeken om een hoger budget daarvoor. Daar kunnen politici ook een rol in spelen. Zie bijvoorbeeld de oproep van Barney Frank om de defensie uitgaven met 25% te korten. Zo’n oproep doet in Nederland geen enkele parlementariër.

Om eerlijk te zijn toch was ik wel voor Obama. Een zwarte president na een geschiedenis, die onder andere het keiharde Strange Fruit, gezongen door Billie Holliday opleverde. Het is een verzachting van de pijn na eeuwen keiharde onderdrukking. Ik ben bang dat ik het niet kan laten toch ook een beetje voor de valse kat, als beste van de twee, te kiezen.

Martin Broek

* daarover valt nog veel meer te zeggen
De column is geschreven voor Konfrontatie

Dit kreeg mijn zwarte Amerikaanse buurman van zijn nicht:

Rosa Parks sat so Martin could walk...
Martin walked so Obama could run
Obama is running so our children can fly.

"Hopelijk komt er eindelijk wat toekomst voor ons," voegde ze er aan toe.

Veilig oorlogvoeren

Fotobijschrift: Een testlancering van een SM-3 raket op 22 juni 2006 vanaf de kruiser USS Shiloh (CG 67).
Klik voor meer informatie.

---

Op het moment dat schepen met een systeem voor Ballistische raketverdediging (BMD) operationeel inzetbaar worden in 2008 vragen gevechtscommandanten ernaar dat ze ingezet worden om in hun gebieden te patrouilleren.”

Met die zin begint een artikel in Defense News van begin januari dit jaar. Het gaat bij deze 'gebieden' om de grote regionale militaire commandando’s die de operaties leiden in de Perzische Golfregio, Middellandse Zee, Afghanistan en rond Korea.

Het raketschild is niet langer een verhaal van de toekomst, maar een realiteit waaraan veel geld wordt en nog zal worden verdient. Vorig jaar besloot President Obama een ander raketschild op te zetten dan zijn voorganger. De nadruk zou komen te liggen op kleine systemen. Persbureau Bloomberg stelt op grond van een begroting die het in handen kreeg dat de uitgaven ervoor in de periode 2011-2015 toe nemen met € 3,2 miljard. Dit komt boven op de jaarlijkse budgetten. Het betekent extra raketten, zoals de Thaad en SM-3 en grondradarsystemen. Voor 2010 is € 5,4 uitgetrokken. Dit was minder dan onder Bush, maar met de extra gelden zit Obama al weer bijna op hetzelfde niveau.

Er wordt door militairen in de VS geklaagd dat de raketten goed zijn, maar dat de radarsystemen ze niet bij kunnen houden.¹ Niet voor niets wordt vaak naar Thales (Nedeland) gekeken dat een eigen systeem heeft (Smart-L en APAR) dat Europeeswijd kan worden ingezet en samen met de Amerikaanse systemen een belangrijk onderdeel van het gelaagde NAVO-raketschild kan worden.²

“European assets include the Dutch Navy’s SMART-L radar, which is undergoing an upgrade to a Mark 2 version, and possibly SMART-L/LRR radars on other Eu­ropean warships such as the French and Italian Horizon frigates and the British Type 45 Daring­class destroyer.

These seaborne sensors, mixed with ground-based sensors such as GS1000 radars and U.S. AN/TPY-2 radars, could feed a common oper­ational picture if they were con­ nected into the same command­and-control system, as part of NATO’s ALTBMD system.”

Als bij een volgende oorlog een Nederlands fregat wordt uitgezonden dan verdedigt dit alleen een vliegdekschip – zoals tijdens de Irak oorlog van 2003 - maar een hele regio tegen vijandelijke raketten. Nederland maakt daarmee het oorlogvoeren veiliger voor de NAVO of welke coalitie waaraan ons land deelneemt dan ook.

Bronnen:
1) Broader Role for Thales Radar Could Help NATO Build Common BMD Picture, Defense News 4 januari 2010;
2) U.S. Navy Juggles Ships To Fill BMD Demands, Defense News 4 januari 2010; Lockheed, Raytheon Gain in Gates’s Europe Missile-Defense Plan, Bloomberg.com, 14 januari 2010.

Eerder schreef ik over het raketschild:
* Nederland bereidt de weg voor in Europa, 3 februari 2009
* SDI weet je nog? 2 september 2007
* Star Wars, maart 2007 (even geduld, duurt lang)
* Raketschild verder ontwikkeld, april 2006 (even geduld, duurt lang)
* ‘Overheidssteun voor Nederlandse wapenexporten’ p. 33 in Explosieve Materie, november 2003.
* 'Theatre Missile Defense' en de oplopende spanningen, 7 februari 2001
* Theatre Missile Defence in Europe:. Process by Stealth. (Martin Broek and Frank Slijper) maart 2001 (summarised in Melting the Iceberg Ending the Cold War in the Korean Peninsula & The Search for Global Peace, Transnational Institute with Focus on the Global South, Amsterdam, August 2001 and translated into Korean)

* Theatre Missile Defence januari 2001

Volkskrantblog 19 januari 2010

Raketschild in Den Haag (deel 2)

vervolg van: Afghanistan oorlog in Den Haag (deel 1)

Het NC3A levert technologie toegesneden op bestaande conflicten, maar ook voor wapensystemen van de toekomst. De hoofdtaak voor het NC3A is het opzetten van een gelaagd raketschild.

‘Schild’ dat klinkt nauwelijks als een wapen, maar als verdediging en naar middeleeuwen. In die middeleeuwen was het meestal onderdeel van een bredere wapenuitrusting. Daar hoort ook een zwaard of mes bij. Hoe beter je schild is, hoe veiliger je een aanval in kan zetten. Vervolgens is het voor de tegenstander de uitdaging om een wapen te ontwikkelen dat het schild waardeloos maakt. Kortom ook schilden kunnen een wapenwedloop inluiden en vormen een onderdeel van een wapenuitrusting. Dat principe is nog altijd geldig, maar het schild van het NC3A wordt niet gedragen door een ridder, maar bestaat uit samenwerkende onderdelen die verschillende landen op land, water, in de lucht en in de ruimte hebben rondkarren, vliegen of dobberen.

Vorig jaar meldde president Obama dat de raketschildbases in Polen en Tsjechië van de baan waren. De VS zou zich gaan richten op een gelaagd raketsysteem dat bestaat uit losse onderdelen, het zogenaamde ALTBMD-systeem. Het leek voor de buitenstaander alsof het om een nieuw schild ging en het oude van de baan zou zijn. Dat is een misvatting. Al sinds begin jaren negentig wordt er binnen de VS en NAVO over een dergelijk systeem gedacht. De VS kozen al eerder deze eeuw voor het concept. Door de Obama administratie zijn de politiek en technisch moeilijk haalbare en kostbare delen weggesneden. In plaats daarvan zijn de kaarten gezet op een systeem van losse onderdelen zoals marineschepen, verschillende typen raketten, radarsystemen en waarschuwingssatellieten. Het raketschild is veranderd van een prestigieus project met grote bases her en der binnen de NAVO naar een gelaagd systeem dat bestaat uit kleinere eenheden die een kleinere gebied kunnen verdedigen. Klein is relatief en betekent hier bijvoorbeeld half West-Europa.

Verschillende landen leveren er al onderdelen voor zoals Duitsland, Frankrijk, Italië, de VS en Nederland. Spanje en Griekenland komen daar binnenkort nog bij. De bijdragen worden betaald uit de nationale begrotingen. De Verenigde Staten levert verschillende kostbare systemen, Griekenland alleen een verouderd raketsysteem. Al die systemen moeten in een groter systeem kunnen worden ingebracht, volgens het plug en play principe. Zo ontstaat dan een geheel waar de hele NAVO zijn voordeel mee kan doen. Het gelaagde systeem is in eerste instantie inzetbaar tegen raketten voor de korte en middellange afstand, maar op termijn moeten er ook lange afstandsraketten mee uit de lucht gehaald kunnen worden.

Het zwaarte punt ligt op marineschepen met zware radarcapaciteiten van Amerikaans of Nederlands ontwerp. Deze schepen moeten een zogenaamde SM-3 raket afvuren op een ballistische raket die aan het opstijgen of dalen is en deze met kinetische energie vernietigen. De anti-raket raket ontwikkelt daarbij een enorme snelheid van meer dan 4km/s. Dat is hogere raketsnelheid dan was toegestaan in het anti-ballistische raket verdrag (ABM), waar de VS in 2002 uitstapten. Raytheon vergelijkt deze raket met een tientonner die met een snelheid van 1000km/u over de weg raast. In het raketschild overzichtsrapport uit februari van het Pentagon wordt de raket genoemd als wapen tegen intercontinentale ballistische raketten (ICBM’s). Dat zijn de raketten met het grootste bereik. Over die capaciteit bestaat twijfel. Dit soort twijfel is dan wel weer gunstig voor de industrie. Nu al wordt gewerkt aan een betere versie.

Stephen D. Terstegge stelt in een studie voor het NC3A en Amerikaanse Missile Defence Agensschap uit april 2007 dat Nederland de SM-3 raket in 2015 aan zal schaffen. Dat lijkt ook logisch aangezien de Nederlandse radar in 2006 al is ingezet bij een test in de Stille Oceaan met de raket. Er is zelfs een youtube filmpje over gemaakt.

Vragen aan het ministerie van Defensie in 2007 over de aanschaf kregen een ‘wacht maar af’ antwoord: “Op dit moment worden mogelijke vervolgstappen bestudeerd. Zodra daar aanleiding toe is zult u hierover worden geïnformeerd.” In het zogenaamde Materieelprojecten Overzicht staat dat de aanschaf wordt voorbereid. In de tussentijd versterkt Nederland zijn capaciteiten door overeenkomsten met de VS rond technologieoverdracht. (‘Ballistic Missile Defence in the European Theater: Political, Military and Technical Considerations’, p. 66)

Spookprojecten werden ze tot 1995 genoemd, de materieelplannen die in de krijgsmacht worden uitgewerkt voordat ze formeel bestaan. Zo komt een wapen sluipenderwijs de krijgsmacht binnen. Na jaren van voorstudies gaan materieelplannen naar de Tweede Kamer en die kunnen moeilijk nee zeggen en praten nog wat over inschakeling van de Nederlandse industrie of Europese aanbestedingen. In dat jaar raadde staatssecreatris Gmelicht Meijling het gebruik van de term af en stelde hij voor ze 'projecten in multinationaal verband' te noemen.

Volgens Terstegge is Nederland het braafste jongetje in de raketschildklas: “Op het moment, lijkt alleen Nederland de politieke ambitie te koesteren om een verdediging tegen ballistische raketten op te zetten in de nabije toekomst.” In 2007 stelde hij dat er een land nodig is om de Europese integratie van raketschildsystemen vorm te geven. Op de Amerikaanse ambassade in Den Haag schuift men Nederland naar voren, het land dat na Japan het meeste presteert op het gebied van het raketschild, aldus een ambassademedewerker die Terstegge sprak. Naast technische samenwerking (Thales Nederland staat in hoog aanzien) en inzet van de Nederlandse marine, leidt Nederland ook al jaren een grote raketschildoefeningen. Het rijtje pluspunten van Nederland wordt afgesloten met de praktische constatering dat hier het NC3A is gevestigd en dat Den Haag een paar uur rijden van het NAVO-hoofdkwartier in Brussel ligt. “Den Haag gebruiken als centrum voor internationale samenwerking op het gebied van het raketschild ligt voor de hand (…),” aldus de onderzoeker van het Naval War College in de VS, Terstegge.

In 2008 wordt het NC3A in Den Haag benoemd tot beheerder van het gelaagde raketschild programma. Het is verbonden met operationele en test faciliteiten door de hele NAVO en werkt samen met de raketschild organisatie van het Amerikaanse leger. Het is kortom de spil in de ontwikkeling van het gelaagde raketschild. Kort daarna stellen drie leden van de SP-fractie gedetailleerde en specifieke vragen over de rol van Nederland. Er komt een ‘het heeft niet zoveel om het lijf’ antwoord. Daarna is het stil geweest op wat opmerkingen in debatten na. Wat de technische samenwerking met de VS behelst? Of het wenselijk is dat Nederland de spil binnen het NAVO-raketschild is? Welke functie de medium power radars die Nederland aan gaat schaffen binnen het raketschild gaan spelen? Dit zijn vragen die niet of nauwelijks gesteld zijn. Als Obama zegt dat het ALTBMD-programma de nadruk zal krijgen bij verdere ontwikkelingen is dit wereldnieuws. Maar er wordt nauwelijks gevolgd dat Nederland aan de rand van Den Haag een Amerikaans programma Europa binnen loodst.

Het agentschap is het voertuig om pragmatisch de interne tegenstellingen en problemen met het opzetten van een megawapenprogramma, wat het schild is, te lijf te gaan. Naast de taak om naar standaarden te zoeken tussen de systemen uit verschillenden landen om het plug and play mogelijk te maken, heeft het NC3A nog een taak en dat is ervoor zorgen dat dit een Europees-Amerikaans project wordt. Het raketschild lag gevoelig in Europa. De angst voor ballistische raketten is hier minder dan in de Verenigde Staten. De noodzaak om nieuwe grootse stappen te zetten wordt dan ook minder gevoeld terwijl Iran (dit land wordt steeds opgevoerd als reden voor het schild) wel dichterbij Europa ligt.

Voor de VS heeft de samenwerking met Europa verschillende voordelen. Het bindt Europa aan de Verenigde Staten op een belangrijk militair project. Tevens is het van geostrategisch belang voor de VS om ook vanuit Europa een schild te hebben naar het oosten (o.a. richting Rusland, al zullen ze dat niet snel openlijk zeggen) Noord-Afrika en het Midden-Oosten. De NAVO haalde onlangs Israël bij haar raketschildactiviteiten. Niet alleen binnen de NAVO ook op bilateraal gebied heeft de VS raketschildsamenwerkingsverdragen gesloten, zoals met Australië, Zuid-Korea en Japan. Goed beschouwd wordt er een paraplu tegen ballistische raketten opgestoken rond het vasteland van Azië (inclusief het Midden-Oosten).

Nu alle kaarten op een gelaagd systeem worden gezet is de coördinerende en faciliterende rol van het NC3A nog belangrijker dan hij al was. Ook de daar ontwikkelde technologie is uiteindelijk bedoeld om te komen tot een systeem dat lange afstandsraketten te lijf kan. Net als de door Reagan en Bush gepropageerde systemen. De bases in Oost-Europa zijn dan wel van de baan, maar op de raketschild basis in Alaska worden nog steeds nieuwe raketten opgesteld. De Russen hebben al gewaarschuwd dat als het raketschild ze teveel bewegingsruimte gaat ontnemen ze uit het onlangs gesloten START-verdrag over de reductie van kernwapens zullen stappen.

In Nederland vinden testen en oefeningen plaats voor het schild nog steeds plaats. Zo is in mei van dit jaar getest of het systeem voldoet aan de minimum eisen en in juli werden verplaatsbare commandocentrales voor het raketschild getest. De strijd tussen schild en zwaard krijgt vanuit Den Haag een nieuwe impuls.

Dit artikel is geschreven in het kader van een onderzoek naar de Nederlandse betrokkenheid bij de oorlog tegen het terrorisme door Martin Broek, mogelijk gemaakt door de Fondsen Pascal Decroos en Stichting Democratie en Media.

Zie ook: kranten

China in de ruimte

‘De VS heeft China hard nodig in de wereld,’ zo lees ik op de site van het NOS Journaal in een artikel dat het bezoek van Obama aan het Rijk van Midden moet illustreren. Opvallend genoeg vergeet het journaal de meest na aan het Amerikaanse hart liggende reden te noemen. Chinees kapitaal zorgt ervoor dat de Amerikaanse economie kan blijven draaien, ondanks een enorme staatsschuld. Niet voor niets waarschuwde Beijing de Verenigde Staten herhaaldelijk dat het zich wat zorgvuldiger op moet gaan stellen bij het runnen van de economie. De handelsbalans tussen beide landen is nauwelijks nog een balans te noemen. Protectie is daarom niet verwonderlijk eveneens een hoofdonderwerp tijdens het bezoek van Obama. Beide landen zijn tegen bescherming van nationale economieën, zo dragen ze uit, desondanks staat het onderwerp hoog op de agenda.

De New York Times heeft het maandag over de vragen-en-antwoorden-sessie van de president met Chinese studenten in Shanghai. Het staat ergens in het midden van de hoofdpagina van de krant. Mensenrechten en de economische banden, met de nadruk op Samenwerking, zijn de hoofdonderwerpen. De in het Chinees vertaalde live stream van de bijeenkomst maakt het gemakkelijk voor iedereen die Engels of Chinees verstaat dit op te pikken. Je ziet het nieuws dan ook overal terug.

De People’s Daily Online pakt het groot aan. De hoofdbanner op de site luidt ‘Obama makes debut visit to China.’ Daar waar de Westerse pers over de mensenrechten situatie in China schrijft, noteert de Peoples Daily: “Op het moment dat hij de Verenigde Staten verliet voor zijn huidige trip naar Azië, zei president Obama, zoals door de pers werd gerapporteerd, dat het wil dat China zich gaat gedragen als ‘verantwoordelijke’ grootmacht. In feite wil China heel graag dat de Verenigde Staten een ‘verantwoordelijke’ supermacht is.” Ook dit artikel wordt na een lading kritiek afgesloten met woorden die hoop voor de toekomst uitstralen. Zeer gedragen woorden zelfs over gewoon en welbegrepen eigenbelang:

Het is echter nog maar twee weken gelden dat president Hu de gemoederen van een luchtmacht generaal Xu Qiliang moest temperen. Er zal een Chinese Muur van Staal in de blauwe lucht komen, zo stelde die. Hiermee nam de generaal afstand van de officiële Chinese lijn dat de ruimte gevrijwaard moet worden van wapens. Enige twijfel aan de hardheid van die lijn is nu zeker wel gerechtvaardigd.

In de Verenigde Staten zegt een Amerikaanse generaal begin november er vrijwel zeker van te zijn dat China snel bewapende satellieten in de ruimte zal plaatsen.* De reorganisatie van de Amerikaanse krijgsmacht, waardoor deze beter samen kan werken, is “niet gericht tegen China,” zo staat in het redactioneel van Defense News (9 november 2009) “maar tegen opkomende dreigingen, dat gezegd hebbende is China wel een goed voorbeeld om aan te geven waar de afschrikwekkende voordelen van grotere samenwerking zich bewijzen.”** China wordt een steeds belangrijker argument voor een torenhoge Pentagon begroting.

Zo tuimelen de Amerikaanse en Chinese generaals om elkaar heen naar boven. Achter de lachende gezichten van Hu en Obama gaat ook een ruimtewapenwedloop schuil. Een beetje beheersing van het Engels is voldoende om daarover een boel informatie te vinden. De termen ‘Weaponization of Space’ en ‘China’ gezocht in Google levert een hele lading rapporten, artikelen en zelfs films op over de grimmige kant van de Chinees-Amerikaanse relaties. Enkele voorbeelden:

• Punching the U.S. Military’s “Soft Ribs”: China’s Antisatellite Weapon Test in Strategic Perspective – Ashley J. Tellis Carnegie Endowment for International Peace
• Space Weaponization And Space Security: A Chinese Perspective Zhang Hui
• Pax Americana and the Weaponization of Space, Denis Delestrac, Canada, France, 2009, color, HD, 85 min

 

Noten:

* 'SBIRS Delay, ISR Needs Dominate Omaha Space Symposium,' John T. Bennett, Defense News (web), 9 november 2009, p. 8.

** 'Editorial, U.S., military Jointness; time for air-sea battle concept,'  DefenseNews 9 november 2009, p. 28.

 

Geschreven voor www.konfrontatie.nl