maandag 10 januari 2011

Nederlandse wapenexport naar recordhoogte

Hieronder een persbericht van de Campagne tegen Wapenhandel

(Vorig jaar leidde dit jaarlijkse rapport - nadat het de Volkskrant haalde - tot vier verschillende blogs. Eens kijken of dat dit jaar weer zo is.)

Groningen, 11 november 2009 – In 2008 bereikte de Nederlandse wapenexport een recordhoogte van ruim 1,25 miljard euro, zo blijkt uit de vandaag verschenen “Analyse Nederlandse wapenexportvergunningen 2008” van de Campagne tegen Wapenhandel. Een aantal uitvoervergunningen botst duidelijk met de Europese wapenexportcriteria waaraan Nederland zich heeft verbonden.

Zo werd toestemming gegeven voor wapenzendingen naar Pakistan, Saoedi-Arabië en Jemen, ondanks gewapende conflicten en mensenrechtenschendingen in die landen. Indonesië, waarmee Nederland een langlopende ontwikkelingsrelatie heeft, steekt zich met 316 miljoen euro voor de aanschaf van twee korvetten en bijbehorende radarvuurleiding nog dieper in de schulden.

Nederland laat wapentransporten via Schiphol en Rotterdam ongehinderd passeren als de vracht afkomstig is van bondgenoten. Zodoende liet men twee Tsjechische wapentransporten met ondermeer 20.000 geweren door op weg naar Sri Lanka. Ook werd niet opgetreden tegen een massale vracht Amerikaanse munitie voor Georgië, die eind juli – vlak voor de oorlog tegen Rusland - op Schiphol werd aangemeld.

Daarnaast vallen een groot aantal exporten van nachtzichtapparatuur op voor de krijgsmachten van India, Marokko, Thailand en China. Tegen China loopt nota bene een (beperkt) Europees wapenembargo. Het Libische leger is voor het eerst in decennia weer een acceptabele bestemming; aan dictator Khadaffi werd een radar verkocht.

“Nederland houdt een dubieuze reputatie hoog als grote wapenexporteur” vindt onderzoeker Frank Slijper van de Campagne tegen Wapenhandel. “Economische en bondgenootschappelijke argumenten wegen vaak zwaarder dan mensenrechten, vrede en veiligheid”.

De “Analyse Nederlandse wapenexportvergunningen 2008” is te vinden op www.stopwapenhandel.org

Kreeg ik ook nog binnen:

De emailnieuwsbrief van de Campagne tegen Wapenhandel verschijnt vier keer per jaar. Aanmelden en afmelden kan via info@stopwapenhandel, ovv ‘nieuwe abo nieuwsbrief’of ‘einde abo nieuwsbrief’. Ken je mensen in je omgeving voor wie deze email nieuwsbrief interessant kan zijn, stuur hem dan door!

Eerder Volkskrantblog 11 novembere 2009

Private Military Companies

Op de site van het Transnational Institute in Amsterdam lees ik het verslag van een bezoek van twee medewerkers aan Kaboel in Afghanistan. Ze zijn daar om onderzoek te doen naar de ontwikkelingen op de opium markt.

Het artikel Security in Afghanistan - Business as usual?’ gaat vooral in op de vele veiligheidsvoorzieningen in de stad. Overal staan jonge mannen aan de poort en overal worden auto’s aangehouden. Hun harten en geesten worden er niet mee gewonnen. De chauffeur van de onderzoekers grapt: “Een ding dat een goed exportproduct voor ons land zou zijn, is beton voor roadblocks. Afghaanse bedrijven zijn experts in de maken ervan.”

Het deed mij denken aan een overzichtje uit de Engelse Times dat ik elders las, waarin vooral ingegaan wordt op de buitenlandse ondernemingen die hun voordeel doen met de situatie in Afghanistan.

90 is het minimale aantal civiele veiligheids bedrijven (private security contractors, PSC’s) werkzaam in Afghanistan.
28.000 veiligheidsmedewerkers werken bij de PSC’s in Afghanistan.
43.750 handvuurwapens, geweren, automatische gewereren en raket aangedreven granaatwerpers hebben die in hun bezit dat is
3,5 wapen per persoon.
56% van de PSC’s zijn in buitenlandse handen, zoals die van de Australië, Canada, Duitsland, Engeland, India Nederland, Nepal, Pakistan, Turkije en VS.
6.000 waren in dienst van elk van de twee grootste Amerikaanse bedrijven, Blackwater and DynCorp.
€ 336 gemiddelde dagelijkse loon voor de internationale medewerkers van de PSC’s.
€ 11.444 maandloon voor top van de internationale medewerkers.
57 internationale PSC’s werkzaam in Afghanistan;
21 daarvan komen uit de VS,
17 komen uit Engeland. Bron: Swisspeace

In: Jeremy Page, ‘Security companies fall foul of gun controls,’ The Times, 11 februari 2008.

Al eerder schreef ik over de verkoop van oorlog en veiligheid aan de markt:
* “Capitalism Everywhere”
*Op zoek naar een baantje? Bel 040-80 80 007

Eerder op Volkskrantblog 23 november 2009

Afscheid van Indië


Fotobijschrift: Berichten over een andere visie op geschiedenis en hoe leerlingen verstandiger een tekst kunnen lezen dan de schrijver van geschiedenisboeken. Het artikel over Nederlandse HAVO-leerlingen is ook een compliment aan hun leraar, Van der Nat, want hij zal een kleine bijdrage hebben geleverd aan het kritisch vermogen van die leerlingen. (bijdragen door Elske Schouten en Derk Walters in NRC-Handelsblad, 24 december 2009)

“Het is helemaal verkeerd om te denken dat Nederland Indonesië de onafhankelijkheid heeft gegeven, die hebben we zelf bevochten,” zegt geschiedenis lerares Ermayani Astuti in NRC. De dag van de overdracht door Nederland op 27 december 1949 is een daarom weinig aansprekende datum in Indonesië. 17 Augustus 1945 daar draait het om, toen werd Indonesia een Republik. De jaren daarna heeft die met vernuft en inzet het land bevrijd van de bezetter.

Het lijkt me een visie die meer waarde heeft dan een waarin de formele overdracht door de kolonisator en de overheerser een centrale rol speelt. Toch wil ik wel twee kanttekeningen maken bij ‘bevochten,’ vrijheid.

Dat vechten was niet alleen met de wapens, maar ook politiek. Nederland verloor internationaal alle steun voor zijn oorlog. Die isolatie was de voornaamste overwinning geboekt op de Belanda’s door het veel slechter bewapende Indonesische leger. Niet de wapens, maar vooral de politieke druk en diplomatie wonnen.

Een ander opvallend gegeven vind ik dat vrijwel nooit gesproken wordt over die andere strijd die de militairen van de Republiek vochten. Op Centraal-Java woedden verschillende gewapende conflicten met de Communistische Partij van Indonesië (PKI) en opstandige legercommandanten (bij de bestrijding van een van hen, majoor Sabarudin, werd ook Tan Malaka geëxecuteerd). De redenen achter het negeren van deze andere strijd - met tienduizende slachtoffers - ken ik niet. (Alinea aangepast 28/12/09, 10.15.)

Om bovenstaande ben ik erg blij met de boeken van Pramoedja Ananta Toer, met name zijn korte verhalen over de revolutie en ‘guerilla familie,’ die me inzicht geven in de gedachten, visies en mensen die in die tijd en leefden, meer dan de officiële geschiedenis van beide landen.

Eerder een Volkskrantblog 27 december 2009
Weer een rapport voegt onderzoeker Richard Grimmett toe aan zijn lange lijst publicaties over wapenhandel bij de Congressional Research Service (CRS). Het rapport U.S. Arms Sales onderstreept dat Nederland tot de trouwste bondgenoten van de VS behoort. Er zullen mensen zeggen geen nieuws onder de zon, maar ik vind het prettig visies zo nu en dan met cjfers te onderbouwen. Hele hele rapport vind je door een klik.

 


Table 5. Leading Purchasers of U.S. Defense Articles and Services, Total Values of
Europe Agreements Concluded
(in current U.S. dollars, rounded to nearest 10 million or 10th of a billion)


Europe Agreements
2001-2004


Europe Agreements
2005-2008


Europe Agreements
2008


1 Poland


$4.0 billion


1 U.K.


$1.8 billion


1 U.K.


$740 million


2 U.K.


$1.9 billion


2 Norway


$1.0 billion


2 Finland


$440 million


3 Greece


$1.4 billion


3 Netherlands


$1.0 billion


3 Turkey


$420 million


4 Italy


$1.2 billion


4 Germany


$920 million


4 Switzerland


$320 million


5 Turkey


$970 million


5 Spain


$870 million


5 Netherlands


$250 million

 


Table 11. Leading Purchasers of U.S. Defense Articles and Services, Total Values of Europe Deliveries Concluded

(in current U.S. dollars, rounded to nearest 10 million or 10th of a billion)

 


Europe Agreements
2001-2004


Europe Agreements
2005-2008


Europe Agreements
2008


1 Greece


$3.3 billion


1 Poland


$2.6 billion


1 Poland


$760 million


2 U.K.


$1.6 billion


2 U.K.


$1.6 billion


2 U.K.


$430 million


3 Netherlands


$1.2 billion


3. Turkey


$1.1 billion


3 Turkey


$360 million


4 Spain


$1.1 billion


4 Greece


$990 million


4 Netherlands


$180 million


5 Turkey


$1.1 billion


5 Netherlands


$970 million


5 Germany


$160 million

 


Table 12. Table 12. Leading Purchasers of U.S. Defense Articles and Services, Total Values of Worldwide Deliveries Concluded

(in current U.S. dollars, rounded to nearest 10 million or 10th of a billion) 


Europe Agreements
2001-2004


Europe Agreements
2005-2008


Europe Agreements
2008


1 Egypt


$5.0 billion


1 Israel


$5.6 billion


1 Saudi Arabia


$1.2 billion


2 Saudi Arabia


$4.3 billion


2 Egypt


$4.8 billion


2 Israel


$1.2 billion


3 Taiwan


$3.7 billion


3 Saudi Arabia


$4.4 billion


3 Egypt


$1.0 billion


4 Israel


$3.4 billion


4 Taiwan


$3.9 billion


4 Australia


$900 million


5 Greece


$3.3 billion


5 South Korea


$2.7 billion


5 South Korea


$800 million


6 South Korea


$2.1 billion


6 Poland  


$2.6 billion


6 Iraq  


$800 million


7 U.K.  


$1.6 billion


7 Japan  


$2.4 billion


7 Poland  


$760 million


8 Japan


$1.5 billion


8 Australia  


$2.4 billion


8 Taiwan  


$600 million


9 Netherlands


$1.2 billion


9 U.K.  


$1.6 billion


9 U.K.  


$430 million


10 Spain  


$1.1 billion


10 Turkey  


$1.1 billion


10 Japan  


$400 million



U.S. Arms Sales: Agreements with and
Deliveries to Major Clients, 2001-2008

Richard F. Grimmett
Specialist in International Security
December 2, 2009

* De bekendste publicatie van Grimmett is het rapport onder de titel World Military Expenditures and Arms Transfers, waarvan de laatste versie verscheen in 2005.

zondag 9 januari 2011

Damen in Rusland

Fotobijschrift: Dit is een ontwerp van een helikoptervliegdekschip dat Damen zou kunnen maken. Bron: www.militaryphotos.net

Het verhaal blijft opduiken; al maanden lang. De Nederlandse scheepsbouwer Damen zou in de race zijn om een helikoptervliegdekschip voor Rusland te bouwen. "Ja, we praten erover, en niet alleen met de Fransen, maar ook met Nederland en Spanje [de werven de Schelde en Bazan hebben in de jaren negentig samen grote marineschepen ontwikkelt, MB], over de aanschaf van schepen van deze klasse,” aldus hoofd van de Russische marine Vladimir Vysotsky.

Rusland de militaire grootmacht uit Oost-Europa koopt een groot wapensysteem bij een Nederlands bedrijf. Het zou de eerste keer zijn dat Rusland iets dergelijks in het buitenland koopt en Vlissingen is in de race. Het bericht blijft me bevreemden, ook al realiseer ik me dat de Franse concurrent sterker is. Waarschijnlijik wordt het de 650 voet lange Mistral die is gebouwd door de Franse werven Arsenal de Brest en Chantiers de Saint-Nazaire. Kommer Damen en zijn bedrijf worden dan slechts gebruikt om de prijs te drukken.

De Mistral is bewapend met raketten en machiengeweren. Ze beschikt over een ziekenhuis met 69 bedden. Het kan vier landingschepen herbergen. Bij de levering is sprake van een geschatte waarde van € 520 miljoen (750 miljoen US$).

Sandra Roelofs, de vrouw van de Georgische president is geboren in Terneuzen en is door de tunnel in een zucht en een scheet op de Vlissingse scheepswerf. Georgië staat op gespannen voet met de grote buur en wordt daarbij vanuit het Westen gesteund. Mevrouw Roelofs is de aangewezen persoon voor een lobby tegen de levering, mocht het toch zover komen. Dat Damen erover praat met de Russen kan je al een stap te ver vinden. Het moet niet al te moeilijk zijn om op grond van de wapenexportrichtlijnen te beargumenteren dat Damen/Schelde zijn pogingen beter kan staken.
Mogelijk is Washington niet akkoord en dan gaat de deal ook niet door. Ik ben benieuwd wat Sarkozy te horen krijgt. In die zin is een eventuele order een bron voor conflicten; een cadeau met gif.

Binnenkort zullen we weten hoe het afloopt. Volgens de bevelhebber van de Russische krijgsmacht, Nikolai Makarov, volgt een beslissing voor het einde van het jaar. Hij mag wel opschieten.

Massavernietingswapens in Irak

In 2003 schreef ik samen met Frank Slijper een boek over wapenhandel. Mensen die dit blog volgen weten dat waarschijnlijk wel. Het was een pil vol feitelijke informatie over tien jaar Nederlandse wapenexporten en wapenexportbeleid. Toch kon ik er niet aan ontkomen om in inleiding ook over Irak te schrijven. Ik weet nog goed hoe moeilijk ik dat vond. In die tijd werd het nog niet geaccepteerd als je stelde dat er van grote Iraakse wapenvoorraden waarschijnlijk geen sprake was. Eigen onderzoek en uitspraken van Scott Ritter overtuigden me. Pas later hoorde ik van de standpunten van Rozing. De mensen die het werk deden wisten dat de argumentatie achter de oorlog holle rethoriek was. Er werd niet naar hen geluisterd.
_____________________________
Hieronder de tekst uit de inleiding over Irak. Het hele
boek is te vinden in de informatie kolom rechts.
_____________________________
Oorlog tegen Irak



Dit boek is afgerond in het voorjaar van 2003, met de oorlog tegen Irak nog
vers in het geheugen. Een oorlog die de komende jaren centraal zal staan in
het debat rond vraagstukken over oorlog en vrede. Deze oorlog was een
mediaspektakel van de eerste orde. Een regen van bommen en kruisraketten,
de opmars van militaire voertuigen, gecombineerde lucht- en landoperaties,
en troepen opzoek naar geheime wapenvoorraden vullen de beeldschermen.
Wapens spelen een grote rol in de berichtgeving, maar wapenhandel
duidelijk minder, in tegenstelling tot alle andere oorlogen die na de
Koude Oorlog hebben plaatsgevonden. Dat is opvallend.


Allereerst omdat de Iraakse bewapening lange tijd als de belangrijkste reden
wordt genoemd voor interventie. Alle aanwijzingen dat Irak over massaver-

nietingswapens beschikt, halen de internationale media, maar worden
later steevast weer herroepen. Elk gevonden gasmasker passeert de redacties
van CNN, Fox News en BBC World. Zelden berichten de zenders waar de
wapens vandaan komen.


Irak bouwde gedurende de jaren zeventig en tachtig zijn arsenaal conventionele
en niet-conventionele wapens op met steun uit alle delen van de
wereld. Ook Nederlandse wapens, inclusief ingrediënten voor chemische
wapens, gaan in de jaren tachtig naar Irak. Zelfs nadat is gebleken dat Irak
strijdgassen inzet tegen de Iraanse troepen. De huidige minister van Defensie
van de Verenigde Staten, Donald Rumsfeld, bezoekt Irak in 1983 om afspraken
te maken over de versterking van het Iraakse leger. Het brute
Baath-regime is dan al een bedreiging voor het eigen volk en voor de stabiliteit
in de regio. Irak begint in 1980, vlak na de islamitische revolutie in Iran,
de oorlog met het buurland. In het begin met groot militair succes waarbij
grote delen van Iran worden veroverd. In 1983 is Iran inmiddels aan de winnende
hand. De visie in Washington is dat het Iran van de ayatollahs moet
verdwijnen. Vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten zijn daaraan ondergeschikt.
Daarom gaan grote hoeveelheden wapens naar Irak. De steun aan
de slager van Bagdad en zijn regime geven aan dat humanitaire en vredelievende
overwegingen gemakkelijk geofferd worden in de internationale
machtspolitiek.


Aan de wapenleveranties aan Irak komt in april 1990 een abrupt einde,
vlak nadat meningsverschillen tussen Israël en Irak hoog oplopen, waarbij dreigingen met de inzet van massavernietingswapens over en weer plaatsvinden.
Irak is in 1990 zijn voorkeurpositie in het Westen weliswaar kwijt,
maar de wapens zijn dan al geleverd. Kort daarna valt Irak Koeweit binnen
en stomen Amerikaanse oorlogsschepen op naar de Golf. De Amerikanen
en hun bondgenoten – waaronder Nederland – vallen hun oude bondgenoot
Saddam Hoessein aan. De Golfoorlog (1990-1991) is een feit.


De verbazing in de publieke opinie over de Iraakse wapenarsenalen en de
leveranciers daarvan leidt indertijd tot grote aandacht voor wapenexporten.
Ook komt er een wapenembargo tegen Irak. De Verenigde Naties zetten als
reactie een wapenhandelregister op, dat meer duidelijkheid moet geven over
het internationale wapenverkeer. De verontrusting over de wapenleveranties
aan het Midden-Oosten ebt al snel weer weg. Landen rondom Irak bewapenen
zich vervolgens tot de tanden. Het wapenembargo tegen Irak blijft
wel van kracht en hierdoor krijgt het land nauwelijks nog wapens. Veel illegale
leveringen worden in een vroegtijdig stadium opgespoord, en het leger
van Irak moet het steeds meer doen met verouderde wapens uit de jaren zeventig
en tachtig. De luchtmacht van Irak kan tijdens de oorlog van 2003 de
lucht niet eens meer in. In de jaren tachtig geleverde scheepsraketten worden
in de woestijn gevonden en slechts een enkel exemplaar wordt vanaf
land afgevuurd.



Beweringen over de aanwezigheid van een grootscheeps en actief programma
voor massavernietigingswapens zijn de belangrijkste rechtvaardiging
voor militair optreden tegen Irak. In alle redelijkheid kan niet beweerd
worden dat na 1991 veel wapens in Irak aankomen, of het nou om massavernietigingswapens gaat of om conventionele wapens. Het blijkt mogelijk de
bewapening van een land vergaand aan banden te leggen. De ontwapening
van Irak is kracht bijgezet met jarenlange bombardementen op militaire
stellingen. De wapeninspecteurs van de Verenigde Naties zijn tevreden over
de mogelijkheden in Irak: ‘In 1998 is de infrastructuur voor chemische wapens
compleet ontmanteld of vernietigd door UNSCOM of door Irak, overeenkomstig
ons mandaat. Het programma voor biologische wapens is verdwenen
en alle belangrijke installaties vernietigd. Het nucleaire wapenprogramma
is compleet vernietigd. Het programma voor ballistische langeafstandsraketten
was compleet vernietigd. Als ik de omvang van de Iraakse
dreiging zou moeten beoordelen, dan zou ik zeggen: die is nul’, zegt Scott
Ritter, een van de inspecteurs in 2001.10 Door een aanpak met de botte bijl
door met name de VS zijn de mogelijkheden voor diplomatieke oplossingen
van bewapeningsproblemen in de wereld flink verzwakt.



Tijdens de oorlog tegen Irak stelt president Bush al voor om het wapen-embargo

tegen Irak op te heffen en de controle op nieuwe exporten uit handen
van het Congres te verschuiven naar het Pentagon. Irak wordt niet alleen
een proeftuin voor het opzetten van een liberale economische structuur.
Het moet eveneens weer klant worden van de wapenindustrie van de
Verenigde Staten.11



De Verenigde Staten vuren op 20 maart 2003 hun eerste projectielen af op
een woning waar Saddam Hoessein naar verluidt op dat moment dineert.
Op hetzelfde moment vindt een paar honderd kilometer zuidelijker in de
Verenigde Arabische Emiraten de grootste wapenbeurs van het Midden-
Oosten plaats, IDEX genaamd. De website van IDEX vermeldt dat drie afdelingen
van Nederlandse ministeries en een tiental Nederlandse bedrijven op
de beurs acte de présence geven. (Zie ook dit blog.) Er is geen enkele aandacht voor in de
Nederlandse media. Een duidelijk signaal dat de verontrusting na de Golfoorlog
over grootschalige bewapeningsprogramma’s verdwenen is. Nog
steeds wordt het Midden-Oosten verder bewapend, met militaire technologie
en infrastructuur. Saoedi-Arabië, Turkije en Egypte behoren nog altijd
tot de tien grootste wapenimporterende landen.12 Evenmin is er begin 2003
aandacht voor de verkoop (door de RDM) van mobiel geschut aan de Jordaanse
speciale troepen. De eerste contacten hiervoor werden gelegd tijdens
de Jordaanse wapenbeurs Sofex in 2002. De levering vindt plaats ondanks de
oplopende spanningen vanwege Irak en ondanks hardhandig ingrijpen van
de Jordaanse speciale troepen tegen fundamentalistische moslims eind 2002.
Tijdens de oorlog tegen Irak worden veelvuldig wapens ingezet waar
Nederland onderdelen voor produceert, zoals Patriotraketten (die tijdens
deze oorlog vooral bevriende vliegtuigen neerhalen), Apache-gevechtshelikopters
en F-16-jachtvliegtuigen. De Verenigde Staten zijn niet voor niets al
jaren de belangrijkste klant van de Nederlandse wapenindustrie. Deze wapens
zijn dit jaar ingezet door de hypermacht – die de mening van de
wereldgemeenschap naast zich neerlegt. Niettemin krijgen deze leveringen
in het geheel geen aandacht. Geen trotse berichten over de inzet van hoogwaardige
Nederlandse technologie en ook geen kritisch debat of de samenwerking
van de defensie-industrie met Washington nog wel gepast is. Wel
bewondering voor de Amerikaanse wapens en de opmerking dat Europa
achterblijft, maar geen discussie over het al dan niet aanschaffen van een
nieuw Amerikaans jachtvliegtuig, nadat is gebleken dat de Verenigde Staten
hun eigen koers varen en het ‘oude Europa’ passeren.



Wapenleveranties van nu leiden tot de problemen van morgen. Voor de onderbouwing

hiervan bestaat geen beter voorbeeld dan Irak. De Nederlandse
overheid en defensie-industrie zijn nog steeds betrokken bij de bewapening
van het Midden-Oosten. Voor andere spanningshaarden geldt
hetzelfde. Helaas krijgt deze handel en de controle erop niet de aandacht die
ze verdient. Voor een duurzame vrede is een veel restrictiever wapenexportbeleid
belangrijker dan het volgen wat van dag tot dag in een oorlog gebeurt.



Noten:

10 Op.cit. John Pilger, The New Rulers of the World, Verso, Washington/Londen 2002, p. 56.
11 Amy Svitak, ‘White House Seeks Exports to Iraq’, Defense News 31-03-2003.
12 Björn Hagelin e.a., ‘The volume of transfers of major conventional weapons: by recipients and suppliers, 1997-2001’, SIPRI Yearbook 2002, p. 403.

Misleiding, tunnelvisie, gebrek aan leiderschap en volkenrechtelijk niet in de haak



Fotobijschrift: Persconferentie dinsdagmorgen in Den Haag over de inhoud van: Rapport, commissie van onderzoek besluitvorming Irak.
Klik voor meerinformatie
Rapport Davids (doorzoekbaar).

--

Van te voren had ik verwacht dat er een rapport zou komen dat alles in het midden zou laten. De kool en het sop zou sparen. Dat is niet zo.

Leiderschap

“De miniser-president heeft aanvankelijk weinig of geen leiding gegeven aan de debatten over de kwestie Irak; hij liet het Irakdossier geheel over aan de ministere van Buitenalndse Zaken. Later (na januari 2003) is hij zich wel intensief met dit dossier gaan bemoeien, maar het regeringsstandpunt, zoals door Buitenlandse Zaken geformuleerd lag toen vast.”(conclusie 6) Gebombineerd met het slot van voorgaande conclusie dat De Hoop Scheffer in augustus zonder overleg een brief met het Irakbeleid van Nederland naar de Kamer stuurde. Zelfs de premier werd niet geraadpleegd. Twijfel aan zijn leiderschapskwaliteiten ligt hier voor de hand. Ze lagen elkaar ook niet echt. Dat zal ook meegespeeld hebben.

Tunnelvisie en misleiding

“De kwestie van de volkenrechterlijke legitimatie werd ondergeschikt gemaakt aan de in augustus 2002 door Buitenlandse Zaken uitgezette beleidslijnen. Hetzelfde geldt voor de manier waarop met de informatie van inlichtingendiensten en de rapportages over de wapeninspecties is omgegaan.” (Conclusie 8) De inlichtingen rapporten waren milder en genuanceerder dan wat de Regering kon gebruiken en deze werden dan ook weggewuifd. (zie conclusie 25 en 30. In conclusie 32 wordt gesteld: “Anders dan in dit rapport is vastgesteld stelde de minister van Defensie dat de rapporten van AIVD en MIVD en de uitlatingen van de bewiondspersonen niet met elkaar op gespannen voet stonden.”

Volkenrechterlijke 'janboel'

“De Veiligheidsraadresoluties over Irak uit de jaren negentig gaven geen mandaat voor het Amerikaans-Britse militair ingrijpen in 2003. Anders dan de regering heeft gedaan, kan men de tekst van resolutie 1441 – ondanks enekel dubbelzinnigheden – redelijkerwijs niet uitleggen als een vrijbrief voor individuele lidstaten om zonder nadere besluitvorming door de Veiligheidsraad met militair geweld de naleving van diens resoluties af te dwingen.” (conclusie 18)

De woorden misleiding, gebrek aan leiderschap en tunnelvisie zal je in het rapport niet tegen komen. Dat zijn beoordelingen die buiten het mandaat vallen zoals de Commissie dit opvatte. Zij wilden alleen de feiten geven. Toch biedt het rapport genoeg stof om Balkenende te vragen af te treden.

Davids vergeleek zijn positie met die van David die Goliath de kop afhakte. Ik ben bang dat dit niet helemaal klopt. De kop is er nog niet af. Nog niet alle feiten zijn boven tafel. Nog niet alle mensen die gehoord zouden moeten worden zijn gehoord. Een parlementaire enquette zou hierin moeten voorzien. Maar als de PvdA het af laat weten blijft Balkenende op zijn plaats en waait dit stevige rapport als een storm over het binnenhof en daarna wordt alles weer zoals het was.

Volkskrantblog 12 januari 2010

Davids: Nog eens: geheime verdragen

Laat ik nu altijd gedacht hebben dat er geheime verdragen bestaan die een soepele afhandelingen van Amerikaanse militaire verplaatsingen over Nederlands grondgebied naar een oorlog of conflict regelen, de zogenaamde (Wartime) Host Nation Support. Ik weet dat de VS in de Rotterdamse haven een openbare vrijbrief hebben voor de afhandeling van vracht: “The Transportation Battalion has a license provided by Dutch Customs to custom clear all military cargo arriving into the Netherlands.”

Maar die afspraken bedoel ik niet. Nee, ik bedoel de verdragen die werkelijk alles voor een logistieke operatie regelen van begin tot eind. Want een goed transport begint met goede verdragen, die werkelijk alles regelen. Dat staat in elke manual van het Amerikaanse leger voor transportorganisaties.

Ook de Minister van Defensie Kamp was van het bestaan overtuigd. Hij schrijft op 18 februari 2003 dat er een bilaterale overeenkomst bestaat “over het transport van troepen en militair materieel. Zowel deze overeenkomst als de bijbehorende regelingen en nadere overeenkomsten zijn geheim. Volgens artikel 7, onder d., van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen worden dergelijke documenten niet ter goedkeuring aan het parlement voorgelegd.”

In het boek van de Commissie Davids lees ik echter dat onderzoek naar een dergelijk verdrag geen relevant gegeven heeft opgeleverd. Daarmee wuift de Commissie mijn vermoeden weg, maar ook - en dat doet er meer toe - de opmerking van de Minister. En niet alléén van de Nederlandse Minister van Defensie, maar ook van PvdA-leider Wouter Bos die er naar verwees, toen hij stelde dat de transporten niet gestopt konden worden. Belangrijker is misschien dat de Commissie Davids en passant de Belgische premier Guy Verhofstadt declasseert. Ook die stelde immers dat geheime Host Nation Verdragen aan de basis staan van de toestemming tot doorvoer van Amerikaanse wapens. Niet waar, aldus Davids.

Wel heeft de Commissie een memo gevonden gedateerd op dezelfde dag dat Kamp zijn antwoorden naar de Kamer stuurt. In dit memo schrijft een ambtenaar dat er geen formeel juridische verplichting is voor het geven van transport- of overvliegvergunningen op grond van een NAVO of bilateraal verdrag. De NAVO moet eerst een Simple Alert of hogere alarmeringsfase uitvaardigen voordat hier sprake van kan zijn.

De NAVO heeft een speciaal HNS-document: 'allied joint host nation support doctrine & procedures,' daarin staat dat host nation support plaats vindt op basis van overeenkomsten tussen het ontvangende en zendende land. Dat betekent dat in een van die overeenkomsten tussen Nederland en de NAVO of de VS moet staan dat Nederland alleen medewerking geeft als de NAVO een Simple Alert uitvaardigt (idem België). Die overeenkomst zelf heeft de Commissie Davids niet gezien. Ze rapporteert dus uit tweede hand.

Daarmee hebben we gelijk een probleem van de Commissie Davids te pakken. Ze neemt ontkenningen voor waar aan. Ook als dat strijdig is met de geschreven tekst van een Nederlandse Minister van Defensie en de woorden van de Belgische Premier. Dit soort goedgelovigheid maakt een onderzoek wel overzichtelijk, maar doet daarmee ook weinig recht aan de al een halve eeuw durende pogingen teksten over (wartime) host nation support boven water te krijgen.

Misschien zit ik er helemaal naast en is er niets geheim. Is de Commissie alleen maar vergeten er naar te vragen, maar dan is het een koudkunstje het rapport, verdrag, overeenkomst of MoU waarin e.e.a. geregeld is openbaar te maken. Daarop is nu het wachten.

(Column geschreven voor www.konfrontatie.nl)

Rapport Davids (doorzoekbaar).


Zie ook: Grote_hoeveelheden_wapens_via_Nederland_naar_Irak

Veilig oorlogvoeren



Fotobijschrift: Een testlancering van een SM-3 raket op 22 juni 2006 vanaf de kruiser USS Shiloh (CG 67).
Klik voor meer informatie.


Op het moment dat schepen met een systeem voor Ballistische raketverdediging (BMD) operationeel inzetbaar worden in 2008 vragen gevechtscommandanten ernaar dat ze ingezet worden om in hun gebieden te patrouilleren.”

Met die zin begint een artikel in Defense News van begin januari dit jaar. Het gaat bij deze 'gebieden' om de grote regionale militaire commandando’s die de operaties leiden in de Perzische Golfregio, Middellandse Zee, Afghanistan en rond Korea.

Het raketschild is niet langer een verhaal van de toekomst, maar een realiteit waaraan veel geld wordt en nog zal worden verdient. Vorig jaar besloot President Obama een ander raketschild op te zetten dan zijn voorganger. De nadruk zou komen te liggen op kleine systemen. Persbureau Bloomberg stelt op grond van een begroting die het in handen kreeg dat de uitgaven ervoor in de periode 2011-2015 toe nemen met € 3,2 miljard. Dit komt boven op de jaarlijkse budgetten. Het betekent extra raketten, zoals de Thaad en SM-3 en grondradarsystemen. Voor 2010 is € 5,4 uitgetrokken. Dit was minder dan onder Bush, maar met de extra gelden zit Obama al weer bijna op hetzelfde niveau.

Er wordt door militairen in de VS geklaagd dat de raketten goed zijn, maar dat de radarsystemen ze niet bij kunnen houden.1 Niet voor niets wordt vaak naar Thales (Nedeland) gekeken dat een eigen systeem heeft (Smart-L en APAR) dat Europeeswijd kan worden ingezet en samen met de Amerikaanse systemen een belangrijk onderdeel van het gelaagde NAVO-raketschild kan worden.2

“European assets include the Dutch Navy’s SMART-L radar, which is undergoing an upgrade to a Mark 2 version, and possibly SMART-L/LRR radars on other Eu­ropean warships such as the French and Italian Horizon frigates and the British Type 45 Daring­class destroyer.

These seaborne sensors, mixed with ground-based sensors such as GS1000 radars and U.S. AN/TPY-2 radars, could feed a common oper­ational picture if they were con­ nected into the same command­and-control system, as part of NATO’s ALTBMD system.”


Als bij een volgende oorlog een Nederlands fregat wordt uitgezonden dan verdedigt dit alleen een vliegdekschip – zoals tijdens de Irak oorlog van 2003 - maar een hele regio tegen vijandelijke raketten. Nederland maakt daarmee het oorlogvoeren veiliger voor de NAVO of welke coalitie waaraan ons land deelneemt dan ook.

Bronnen:
1) Broader Role for Thales Radar Could Help NATO Build Common BMD Picture, Defense News 4 januari 2010;
2) U.S. Navy Juggles Ships To Fill BMD Demands, Defense News 4 januari 2010; Lockheed, Raytheon Gain in Gates’s Europe Missile-Defense Plan, Bloomberg.com, 14 januari 2010.

Eerder schreef ik over het raketschild:
* Nederland bereidt de weg voor in Europa, 3 februari 2009
* SDI weet je nog? 2 september 2007
* Star Wars, maart 2007 (even geduld, duurt lang)
* Raketschild verder ontwikkeld, april 2006 (even geduld, duurt lang)
* ‘Overheidssteun voor Nederlandse wapenexporten’ p. 33 in Explosieve Materie, november 2003.
* 'Theatre Missile Defense' en de oplopende spanningen, 7 februari 2001
* Theatre Missile Defence in Europe:. Process by Stealth. (Martin Broek and Frank Slijper) maart 2001 (summarised in Melting the Iceberg Ending the Cold War in the Korean Peninsula & The Search for Global Peace, Transnational Institute with Focus on the Global South, Amsterdam, August 2001 and translated into Korean)

* Theatre Missile Defence januari 2001

Volkskrantblog 19 januari 2010

weer tegenslag JSF-programma



Fotobijschrift: een F136 motor van Rolls Royce voor de JSF.


Vorige week brachten de Amerikaanse mariniers het verhaal naar buiten dat de Joint Strike Fighter duurder in het gebruik zal zijn dan de gevechtstoestellen vliegtuigen die ze nu vliegen (Zie http://www.jsfnieuws.nl/?p=524)

Nu komt de volgende JSF-domper er al weer overheen. De chef-staf van de Amerikaanse luchtmacht, general Norton Schwarts zei gisteren dat het Pentagon heeft besloten het oefen- en aanschafprogramma te vertragen.

“Onze aanpak was te agressief, er wordt nu gepoogd om minder tegelijk te doen, de periode verbonden aan het testen te verlengen, meer middelen voor testen in te zetten en de productie cijfers iets minder ambitious te maken.”

Langer en meer, leidt vermoedelijk tot hogere kosten. Dat het hele test- en productieprogramma veel te ambitieus is wordt al jaren naar voren gebracht door analisten. De leiding van Amerikaanse luchtmacht kan er ook niet meer onderuit.

Volkskrantblog 21 januari 2010